તમારા આધાર કાર્ડ પર કોઈએ લોન તો નથી લીધી ને? આ રીતે મિનિટોમાં કરો ચેક

આધાર કાર્ડથી ફ્રોડ લોન કેવી રીતે ચેક કરવી? સ્માર્ટફોન દ્વારા સેકન્ડોમાં જાણો તમારી ક્રેડિટ હિસ્ટ્રી

આજના ડિજિટલ યુગમાં આધાર કાર્ડ (Aadhaar Card) માત્ર ઓળખપત્ર નથી, પરંતુ આપણી નાણાકીય ઓળખનો સૌથી મહત્વનો ભાગ બની ગયો છે. બેંક ખાતું ખોલાવવું હોય, સિમ કાર્ડ લેવું હોય કે સરકારી યોજનાઓનો લાભ લેવો હોય, દરેક જગ્યાએ આધાર અનિવાર્ય છે. પરંતુ આ જ અનિવાર્યતાએ ઠગબાજો માટે નવા રસ્તાઓ ખોલી દીધા છે. આજકાલ ‘આધાર સ્કેમ’ અને ‘ફ્રોડ લોન’ ના કિસ્સાઓ ઝડપથી વધી રહ્યા છે, જ્યાં તમારી જાણકારી વગર તમારા આધાર પર હજારો-લાખોની લોન લઈ લેવામાં આવે છે.

જો તમને પણ અચાનક બેંકમાંથી રિકવરી કોલ આવવા લાગે અથવા તમારો સિબિલ સ્કોર (CIBIL Score) કોઈ કારણ વગર ઘટવા લાગે, તો સતર્ક થઈ જાવ. ચાલો વિગતવાર જાણીએ કે તમે ઘરે બેઠા તમારા સ્માર્ટફોનથી આ છેતરપિંડી કેવી રીતે શોધી શકો છો અને તેનાથી કેવી રીતે બચી શકો છો.

1. આધાર સાથે જોડાયેલી ફ્રોડ લોનનું વધતું જોખમ: છેતરપિંડી કેવી રીતે થાય છે?

ઠગબાજો ઘણીવાર તમારા આધાર કાર્ડની ફોટોકોપી, ડિજિટલ ઈમેજ અથવા લીક થયેલા ડેટાનો ઉપયોગ કરે છે. ડિજિટલ લેન્ડિંગ એપ્સ (Digital Lending Apps) ના કારણે હવે માત્ર આધાર અને પાન નંબર દ્વારા થોડી જ મિનિટોમાં લોન મળી જાય છે. છેતરપિંડી કરનારા લોકો તમારા દસ્તાવેજો પર બીજા કોઈનો ફોટો અથવા ખોટી માહિતી લગાવીને લોન લઈ લે છે.

સૌથી મોટી મુશ્કેલી ત્યારે થાય છે જ્યારે લોનના હપ્તા (EMIs) ભરવામાં આવતા નથી. તેની સીધી અસર તમારા ક્રેડિટ સ્કોર (Credit Score) પર પડે છે, જેના કારણે ભવિષ્યમાં તમને ખરેખર જરૂર હોય ત્યારે બેંકમાંથી લોન મળવી અશક્ય બની જાય છે.

2. ક્રેડિટ રિપોર્ટ (CIBIL)થી આ રીતે કરો તપાસ: સૌથી વિશ્વસનીય રીત

તમારા નામે ચાલી રહેલી તમામ સક્રિય લોનની જાણકારી મેળવવાનો સૌથી સચોટ રસ્તો તમારો ક્રેડિટ રિપોર્ટ ચેક કરવાનો છે. ભારતમાં CIBIL, Experian, Equifax અને CRIF High Mark જેવી સંસ્થાઓ તમારી ક્રેડિટ હિસ્ટ્રીનો રેકોર્ડ રાખે છે.

તપાસ કરવાના સ્ટેપ્સ:

1. સૌ પ્રથમ સત્તાવાર વેબસાઇટ www.cibil.com પર જાઓ.

2. ત્યાં ‘Get your free CIBIL score’ ના વિકલ્પ પર ક્લિક કરો.

3. તમારું નામ, ઈમેલ આઈડી અને પાસવર્ડ બનાવીને એકાઉન્ટ સેટ કરો.

4. વેરિફિકેશન માટે તમારો પાન કાર્ડ નંબર, આધાર નંબર અને મોબાઈલ નંબર દાખલ કરો.

5. OTP દ્વારા વેરિફિકેશન પૂર્ણ થયા પછી તમારો ક્રેડિટ રિપોર્ટ ખુલશે.

6. તેમાં ‘Inquiry’ અને ‘Account Information’ વિભાગને ધ્યાનથી જુઓ. અહીં તમારા નામે ચાલી રહેલી દરેક નાની-મોટી લોન (Personal Loan, Home Loan, Credit Card) ની યાદી હશે.

3. Paytm અથવા Google Pay જેવી એપ્સનો ઉપયોગ

જો તમે વેબસાઈટની માથાકૂટમાં પડવા માંગતા ન હોવ, તો તમે તમારા સ્માર્ટફોનમાં રહેલી નાણાકીય એપ્સનો પણ સહારો લઈ શકો છો.

• Paytm: ‘Free Credit Score’ વિભાગમાં જાઓ, અહીં તમને તમારા પાન/આધાર સાથે જોડાયેલી તમામ એક્ટિવ લોન અને ક્રેડિટ કાર્ડ્સની જાણકારી મળી જશે.

• Google Pay: અહીં પણ ‘Check your CIBIL score for free’ નો વિકલ્પ મળે છે, જ્યાં તમે તમારી આખી ક્રેડિટ હિસ્ટ્રી જોઈ શકો છો.

4. બેંક અને NBFC દ્વારા સ્ટેટસ ચેક કરો

આજકાલ ઘણી બેંકો અને નોન-બેંકિંગ ફાયનાન્શિયલ કંપનીઓ (NBFC) આધાર નંબર દ્વારા લોન સ્ટેટસ જોવાની સુવિધા આપે છે. તમે તમારી બેંકની મોબાઈલ બેંકિંગ એપ પર જઈને ‘Loans’ સેક્શનમાં ચેક કરી શકો છો કે શું તમારા આધાર સાથે કોઈ નવું કે અજાણ્યું એકાઉન્ટ જોડાયેલું છે.

5. ફ્રોડ લોન જણાય તો ક્યાં અને કેવી રીતે ફરિયાદ કરવી?

જો તમને તમારા રિપોર્ટમાં એવી કોઈ લોન દેખાય જે તમે લીધી નથી, તો તરત જ નીચેના પગલાં ભરો:

• RBI સચેત પોર્ટલ: ભારતીય રિઝર્વ બેંકના સત્તાવાર પોર્ટલ https://sachet.rbi.org.in પર જાઓ અને તમારી ફરિયાદ નોંધાવો. આ પોર્ટલ બેંકિંગ છેતરપિંડી સામે કડક કાર્યવાહી કરે છે.

• સંબંધિત બેંકને જાણ કરો: જે બેંક કે ફાયનાન્સ કંપનીના નામે લોન દેખાઈ રહી છે, તેના કસ્ટમર કેર અથવા નોડલ ઓફિસરને તરત જ ઈમેલ કરો અને ફ્રોડની જાણકારી આપો.

• સાયબર ક્રાઈમ સેલ: www.cybercrime.gov.in પર તમારી ફરિયાદ નોંધાવો અથવા હેલ્પલાઇન નંબર 1930 પર કોલ કરો.

• ક્રેડિટ એજન્સીને ડિસ્પ્યુટ (Dispute) મોકલો: CIBIL ની વેબસાઈટ પર જઈને તે ખોટા રેકોર્ડ સામે ‘Dispute’ રેઈઝ કરો જેથી તેઓ તેને તમારા રિપોર્ટમાંથી દૂર કરી શકે.

6. ભવિષ્યમાં આધારને સુરક્ષિત રાખવા માટેની જરૂરી ટિપ્સ

સતર્કતા એ જ શ્રેષ્ઠ બચાવ છે. તમારા આધારને સુરક્ષિત રાખવા માટે આ વાતોનું ધ્યાન રાખો:

1. Aadhaar Lock/Unlock: UIDAI ની વેબસાઈટ અથવા mAdhaar એપ દ્વારા તમારા બાયોમેટ્રિક્સને લોક કરીને રાખો. આનાથી કોઈ પણ તમારી પરવાનગી વગર તમારા આધારનો ઉપયોગ કરી શકશે નહીં.

2. Masked Aadhaar: જ્યાં શક્ય હોય ત્યાં ‘માસ્ક્ડ આધાર’ નો ઉપયોગ કરો, જેમાં આધારના માત્ર છેલ્લા 4 અંકો જ દેખાય છે.

3. OTP શેર કરશો નહીં: ક્યારેય પણ આધાર સાથે જોડાયેલ OTP કોઈ અજાણી વ્યક્તિને કે કોલ પર જણાવશો નહીં.

4. નિયમિત તપાસ: ભલે તમે કોઈ લોન ન લીધી હોય, તો પણ દર 6 મહિને તમારો ક્રેડિટ રિપોર્ટ ચોક્કસપણે ચેક કરો.

નિષ્કર્ષ

ડિજિટલ દુનિયામાં તમારી એક નાની ભૂલ મોટા આર્થિક નુકસાનનું કારણ બની શકે છે. તમારા આધાર અને પાન કાર્ડની જાણકારી ખાનગી રાખો અને તમારી ક્રેડિટ હિસ્ટ્રી પર નજર રાખો. સમયસર કરેલી તપાસ અને ત્વરિત ફરિયાદ તમને માત્ર દેવાના જાળમાંથી જ નહીં બચાવે, પરંતુ તમારી શાખ (Credit Reputation) ને પણ સુરક્ષિત રાખશે.