વાદળછાયા વાતાવરણમાં પણ ઘટશે નહીં વીજળીનું ઉત્પાદન! જાણો કેવી રીતે કામ કરે છે બાયફેસિયલ સોલર પેનલ

વીજળીના મોંઘા બિલથી મળશે કાયમી મુક્તિ, સામાન્ય પેનલ કરતાં ૩૦% વધુ પાવર આપશે આ નવી ટેકનોલોજી

આજના સમયમાં જ્યારે વીજળીના બિલ આસમાને પહોંચી રહ્યા છે, ત્યારે સોલર એનર્જી એટલે કે સૌર ઊર્જા એક ઉત્તમ અને કિફાયતી વિકલ્પ બનીને ઉભરી આવી છે. જો તમે પણ તમારા ઘર કે બિઝનેસ માટે સોલર સિસ્ટમ લગાવવાનું વિચારી રહ્યા છો, તો તમારે એક નવી અને અત્યંત આધુનિક ટેકનોલોજી વિશે જરૂર જાણવું જોઈએ, જેને Bifacial Solar Panels (બાયફેસિયલ સોલર પેનલ્સ) કહેવામાં આવે છે.

છેલ્લા કેટલાક સમયથી આખી દુનિયા અને ભારતમાં પણ આ પેનલ્સનો ઉપયોગ ખૂબ જ ઝડપથી વધ્યો છે. તેનું સૌથી મોટું કારણ એ છે કે આ સામાન્ય સોલર પેનલ્સની સરખામણીમાં ઘણી વધારે વીજળી પેદા કરે છે. જ્યાં પરંપરાગત સોલર પેનલ માત્ર સામેથી આવતા તડકાનો જ ઉપયોગ કરે છે, ત્યાં બાયફેસિયલ પેનલ બંને બાજુથી વીજળી બનાવવાની તાકાત ધરાવે છે. ચાલો વિગતવાર જાણીએ કે આ અનોખી સોલર પેનલ કેવી રીતે કામ કરે છે, તેના માટે કઈ ટેકનિકલ જરૂરિયાતો હોય છે અને તેને લગાવવાના શું-શું ફાયદા છે.

શું હોય છે Bifacial Solar Panels અને તે કેવી રીતે કામ કરે છે?

‘Bifacial’ શબ્દનો સીધો અર્થ થાય છે—બે ચહેરા કે બે બાજુ વાળું. પરંપરાગત સોલર પેનલ (Monofacial) માત્ર એક જ બાજુથી (સામેની તરફથી) સૂર્યના પ્રકાશને શોષીને વીજળી બનાવે છે. પરંતુ, બાયફેસિયલ સોલર પેનલની ડિઝાઇન બિલકુલ અલગ અને અનોખી હોય છે. તે બંને સાઇડ (આગળ અને પાછળ) થી સૂર્યપ્રકાશને કેપ્ચર કરવામાં સક્ષમ હોય છે.

કામ કરવાની રીત: આ પેનલ્સની પાછળની બાજુએ કોઈ અપારદર્શક (Opaque) પ્લાસ્ટિક શીટ નથી હોતી, પરંતુ એક પારદર્શક (Transparent) બેકશીટ કે ગ્લાસ લગાવેલો હોય છે. જ્યારે સૂર્યનો સીધો પ્રકાશ પેનલના આગળના ભાગ પર પડે છે, ત્યારે વીજળી બને જ છે. સાથે જ, જે પ્રકાશ પેનલમાંથી આરપાર નીકળીને અથવા જમીન અને આસપાસની વસ્તુઓ સાથે અથડાઈને પાછો ફરે છે (જેને રિફ્લેક્ટેડ સનલાઇટ કે એલ્બેડો લાઇટ કહે છે), તેને પેનલનો પાછલો ભાગ શોષી લે છે. આ રીતે તે ડબલ સોર્સથી વીજળી પેદા કરે છે.

બાયફેસિયલ સોલર પેનલ માટે ટેકનિકલ જરૂરિયાતો

આ પેનલ્સમાંથી વધુમાં વધુ વીજળી બનાવવા માટે કેટલીક ખાસ બાબતો અને ટેકનિકલ આવશ્યકતાઓનું ધ્યાન રાખવું ખૂબ જ જરૂરી છે:

• સપાટી કે જમીનનો રંગ (Surface Color): આ પેનલ ત્યાં સૌથી શ્રેષ્ઠ પરફોર્મ કરે છે જ્યાં નીચેની જમીન કે સપાટી આછા રંગની (જેમ કે સફેદ કોંક્રિટ, રેતી અથવા આછા રંગની ટાઇલ્સ) હોય. આછા રંગો પ્રકાશને વધારે રિફ્લેક્ટ (પરાવર્તિત) કરે છે, જેનાથી પેનલનો પાછલો ભાગ વધારે વીજળી બનાવી શકે છે.

• માઉન્ટિંગ અને ઊંચાઈ (Mounting Height): આ પેનલ્સને જમીન કે છતથી થોડી ઊંચી ઉઠાવીને એક વિશેષ ફ્રેમ કે સ્ટ્રક્ચર પર લગાવવામાં આવે છે. જેટલી વધારે ઊંચાઈ હશે, નીચે એટલો જ વધારે પ્રકાશ ફેલાશે અને રિફ્લેક્શન એટલું જ સારું થશે.

• ઝુકાવનો કોણ (Tilt Angle): મેક્સિમમ એનર્જી પ્રોડક્શન માટે આ પેનલ્સનો ઝુકાવ (Angle) ખૂબ મહત્વ ધરાવે છે. ઋતુ અને તમે કયા વિસ્તારમાં રહો છો, તે મુજબ તેના ટિલ્ટ એન્ગલને સેટ કરવામાં આવે છે જેથી બંને તરફ સરખો તડકો મળી શકે.

• સાચી લોકેશન: આ પેનલ્સને ઘરની છત ઉપરાંત ઓપન ફિલ્ડ્સ (સમતલ મેદાનો), મોટા સોલર ફાર્મ્સ અને તળાવો કે પાણીના સ્ત્રોતો (Water Bodies) ની નજીક લગાવવું સૌથી વધુ ફાયદાકારક માનવામાં આવે છે, કારણ કે પાણીમાંથી પ્રકાશનું રિફ્લેક્શન ખૂબ જ મજબૂત હોય છે.

Bifacial Solar Panel લગાવવાના શાનદાર ફાયદા

જો તમે બાયફેસિયલ સોલર પેનલ પસંદ કરો છો, તો તમને ઘણા ઉત્તમ ફાયદા મળે છે:

૧. ૩૦ ટકા સુધી વધારે વીજળીનું ઉત્પાદન

પોતાની અનોખી ડબલ-સાઇડેડ ડિઝાઇનના કારણે આ પેનલ સામાન્ય મોનોફેસિયલ પેનલ્સની સરખામણીમાં ૩૦ ટકા સુધી વધુ વીજળી પેદા કરી શકે છે. એટલે કે ઓછી જગ્યામાં તમને વધારે પાવર મળે છે.

૨. ખરાબ હવામાન અને ઓછા તડકામાં પણ બહેતર પરફોર્મન્સ

અવારનવાર સામાન્ય સોલર પેનલ વાદળછાયું વાતાવરણ હોવા પર કે ઓછો તડકો હોવા પર ખૂબ ઓછી વીજળી બનાવે છે. પરંતુ બાયફેસિયલ પેનલ ડિફ્યુઝ લાઇટ (વિખરાયેલા પ્રકાશ) અને રિફ્લેક્ટેડ લાઇટને પણ કેપ્ચર કરી લે છે. તેથી, શિયાળામાં કે વાદળછાયા દિવસોમાં પણ તેમની એફિશિયન્સી (કાર્યક્ષમતા) ઘણી સારી જળવાઈ રહે છે.

૩. દેખાવમાં સુંદર અને ફ્લેક્સિબલ ડિઝાઇન

આ પેનલ્સમાં ટ્રાન્સપરન્ટ બેકશીટ હોવાને કારણે તે દેખાવમાં ખૂબ જ આધુનિક અને પ્રીમિયમ લાગે છે. આજકાલ શહેરોમાં મોટી-મોટી ઇમારતો અને ઘરોના વરંડા (Canopies) માં તેને એવી રીતે લગાવવામાં આવે છે કે તે વીજળી પણ આપે અને બિલ્ડિંગની સુંદરતા (Aesthetics) પણ વધારે.

૪. બેજોડ મજબૂતી અને લાંબુ આયુષ્ય (Durability)

પરંપરાગત પેનલ્સની સરખામણીમાં આ પેનલ્સ બનાવવા માટે અત્યંત મજબૂત અને ટકાઉ મટીરિયલ્સનો ઉપયોગ કરવામાં આવે છે. સામાન્ય રીતે તેની બંને બાજુ ગ્લાસ હોવાને કારણે તેના પર તેજ પવન, વાવાઝોડું, વરસાદ કે બરફવર્ષાની ખરાબ અસર નથી પડતી અને તેમાં ક્રેક્સ (તિરાડો) આવવાનું જોખમ પણ ખૂબ ઓછું હોય છે.

જો તમારી પાસે બજેટની કોઈ કમી નથી અને તમે એક એવી સોલર સિસ્ટમ ઈચ્છો છો જે ઓછામાં ઓછી જગ્યામાં વર્ષો સુધી કોઈ પણ અડચણ વગર ભરપૂર વીજળી જનરેટ કરીને આપે, તો Bifacial Solar Panels તમારા માટે સૌથી બેસ્ટ અને ફ્યુચર-પ્રૂફ ઇન્વેસ્ટમેન્ટ સાબિત થઈ શકે છે.

જોકે, શરૂઆતમાં આ પરંપરાગત પેનલ્સ કરતાં થોડી મોંઘી જરૂર હોય છે, પરંતુ લાંબા ગાળે તેનાથી થનારી વીજળીની એક્સ્ટ્રા બચત તમારા પૈસાની પૂરેપૂરી વસૂલાત (Return on Investment) ખૂબ જ ઝડપથી કરાવી દે છે.