સરકારનો આખરી ફેંસલો: ૧૮ મહિનાના DA એરિયર પર કર્મચારીઓને મળ્યો સૌથી મોટો ઝટકો!
ભારત સરકારના લાખો કર્મચારીઓ અને પેન્શનધારકો લાંબા સમયથી એક જ આશા લગાવીને બેઠા હતા કે, કોવિડ-19 મહામારી દરમિયાન રોકવામાં આવેલું તેમનું હકનું નાણું કદાચ હવે પરત મળશે. પરંતુ નાણા મંત્રાલયના તાજેતરના નિવેદને આ આશાને નિરાશામાં બદલી નાખી છે. સરકારે સ્પષ્ટ કર્યું છે કે, હાલના સંજોગોમાં આ બાકી નીકળતા એરિયરનું ચુકવણું કરવું શક્ય નથી.
શું હતો સમગ્ર વિવાદ?
વર્ષ 2020 માં જ્યારે સમગ્ર વિશ્વ અને ભારત કોરોના વાયરસની ઝપેટમાં હતું, ત્યારે અર્થતંત્રને ટકાવી રાખવા માટે સરકારે અનેક કડક આર્થિક નિર્ણયો લીધા હતા. આ અંતર્ગત, કેન્દ્રીય કર્મચારીઓ અને પેન્શનરોને આપવામાં આવતા મોંઘવારી ભથ્થાની ત્રણ હપ્તાઓ (જાન્યુઆરી 2020, જુલાઈ 2020 અને જાન્યુઆરી 2021) પર રોક લગાવી દેવામાં આવી હતી. જોકે, જુલાઈ 2021 થી DA ફરી શરૂ કરવામાં આવ્યું હતું, પરંતુ તે 18 મહિનાનો ગાળો કે જેમાં ભથ્થું થીજાવી દેવામાં આવ્યું હતું, તેનું એરિયર આપવા અંગે કોઈ નિર્ણય લેવાયો નહોતો.
નાણા મંત્રાલયની દલીલ: કોરોનાનો આર્થિક બોજ
કર્મચારી સંગઠનો અને પેન્શનર એસોસિએશનો દ્વારા વારંવાર કરવામાં આવેલી રજૂઆતોના જવાબમાં નાણા મંત્રાલયે ફરી એકવાર ‘ના’ ભણી દીધી છે. સરકારનું કહેવું છે કે કોરોના મહામારી દરમિયાન દેશની આર્થિક સ્થિતિ અત્યંત પડકારજનક હતી. કલ્યાણકારી યોજનાઓ અને સ્વાસ્થ્ય સેવાઓ પાછળ જંગી ખર્ચ કરવામાં આવ્યો હતો. આ નાણાકીય ખાધને પહોંચી વળવા માટે લેવાયેલા પગલાંના ભાગરૂપે DA એરિયર રોકવામાં આવ્યું હતું. મંત્રાલયના મતે, હજુ પણ અર્થતંત્ર પર તેનો પ્રભાવ છે, તેથી આટલી મોટી રકમનું ચુકવણું કરવું તિજોરી પર ભારે બોજ સમાન બની શકે છે.
કર્મચારી સંગઠનોનો સંઘર્ષ અને સુપ્રીમ કોર્ટનો હવાલો
છેલ્લા છ વર્ષથી વિવિધ કર્મચારી યુનિયનો આ મુદ્દે લડત ચલાવી રહ્યા છે. કર્મચારીઓનું કહેવું છે કે DA એ તેમનો હક છે, કોઈ બક્ષિસ નથી. મોંઘવારી જે રીતે વધી રહી છે, તેની સામે લડવા માટે આ ભથ્થું અત્યંત જરૂરી છે. કર્મચારી સંગઠનોએ સુપ્રીમ કોર્ટના જૂના ચુકાદાઓનો પણ હવાલો આપ્યો છે, જેમાં કહેવામાં આવ્યું છે કે કર્મચારીઓના પગાર કે ભથ્થા એ તેમની મિલકત સમાન છે અને સરકાર તેને કાયમી ધોરણે રોકી શકતી નથી.
યુનિયનોની દલીલ છે કે જો સરકાર અન્ય ક્ષેત્રોમાં રાહતો આપી શકતી હોય, તો દિવસ-રાત જોયા વગર કોરોનાકાળમાં કામ કરનારા ‘ફ્રન્ટલાઈન વર્કર્સ’ અને દેશના પાયા સમાન કર્મચારીઓને અન્યાય કેમ?
આંકડાકીય ગણિત: સરકાર પર કેટલો બોજ?
જો સરકાર આ 18 મહિનાનું એરિયર ચૂકવવાનું નક્કી કરે, તો એક અંદાજ મુજબ સરકારી તિજોરી પર રૂ. 34,000 કરોડથી વધુનો વધારાનો બોજ પડી શકે છે. આ એક ખૂબ મોટી રકમ છે. નાણા મંત્રાલય આ જ કારણસર સતત પીછેહઠ કરી રહ્યું છે. સરકારનું માનવું છે કે આ રકમનો ઉપયોગ અન્ય વિકાસલક્ષી કાર્યોમાં કરવો વધુ હિતાવહ છે.
પેન્શનરોની હાલત કફોડી
આ નિર્ણયની સૌથી વધુ અસર નિવૃત્ત કર્મચારીઓ એટલે કે પેન્શનરો પર પડી છે. વધતી ઉંમર અને બીમારીઓના ખર્ચ વચ્ચે મોંઘવારી રાહત (DR) ન મળવી તેમના માટે મોટો આઘાત છે. ઘણા વરિષ્ઠ નાગરિકો આ એરિયરની રકમથી પોતાની નાની-મોટી આર્થિક જવાબદારીઓ પૂરી કરવાની આશા રાખતા હતા.
શું ભવિષ્યમાં કોઈ આશા છે?
હાલના તબક્કે તો નાણા મંત્રાલયના કડક વલણને જોતા એવું લાગે છે કે આ પ્રકરણ અહીં જ પૂરું થઈ જશે. જોકે, લોકશાહીમાં દબાણ જૂથો અને યુનિયનોની શક્તિ મોટી હોય છે. આગામી સમયમાં જો આંદોલનો ઉગ્ર બને અથવા રાજકીય સમીકરણો બદલાય, તો કદાચ સરકાર કોઈ મધ્યમ માર્ગ કાઢી શકે છે. પરંતુ અત્યારે તો કર્મચારીઓના હાથમાં માત્ર ‘તારીખ પે તારીખ’ અને નિરાશા જ આવી છે.
