ઘરમાં કે ઓફિસમાં CCTV લગાવતા પહેલા જાણી લો આ નવા નિયમો, નહીંતર ભરવો પડશે લાખોનો દંડ

હવે ગમે તે કંપનીના CCTV કેમેરા નહીં વેચી શકાય! સરકારની ‘Trusted’ લિસ્ટ વગરના ડિવાઇસ પર લાગી શકે છે પ્રતિબંધ

ઇન્ટરનેટ સાથે જોડાયેલા ઉપકરણો (IoT) ની દુનિયામાં સુરક્ષા સૌથી મોટો પડકાર બની ગઈ છે. તાજેતરમાં એવા ઘણા અહેવાલો આવ્યા છે જેમાં દાવો કરવામાં આવ્યો છે કે વિદેશોમાંથી (ખાસ કરીને પાડોશી દેશોમાંથી) આયાત કરાયેલા સસ્તા CCTV કેમેરામાં એવી ‘બેકડોર’ ખામીઓ હોય છે, જેનો ઉપયોગ દૂર બેઠેલો કોઈ પણ હેકર કરી શકે છે. આ જોખમને ધ્યાનમાં રાખીને સરકારે હવે ડિજિટલ સુરક્ષાની લક્ષ્મણ રેખા ખેંચી દીધી છે.

1. કેમ પડી આ કડક નિયમોની જરૂર? (The Need for New Rules)

તાજેતરના અહેવાલો અનુસાર, જાહેર અને સરકારી સંસ્થાઓમાં લાગેલા CCTV કેમેરાને લઈને સુરક્ષા એજન્સીઓએ રેડ એલર્ટ જાહેર કર્યું હતું.

• વિદેશી ઉપકરણોનું જોખમ: ભારતમાં વપરાતા કેમેરાનો એક મોટો હિસ્સો વિદેશથી મંગાવવામાં આવે છે. તેમાં વપરાતા સોફ્ટવેર અને હાર્ડવેર ચિપ્સનું કોડિંગ એવું હોઈ શકે છે જે ભારતનો ડેટા ચોરી કરીને વિદેશી સર્વર પર મોકલી શકે.

• જાસૂસી નેટવર્કનો ખુલાસો: તાજેતરમાં કેટલાક એવા જાસૂસી કિસ્સાઓના તાર પાડોશી દેશો સાથે જોડાયેલા જોવા મળ્યા, જ્યાં સર્વેલન્સ સિસ્ટમ (Surveillance System) દ્વારા સંવેદનશીલ માહિતી એકત્ર કરવામાં આવી રહી હતી. તેને રોકવા માટે સરકારે ‘ભરોસાપાત્ર’ ઉપકરણોની શ્રેણીને અનિવાર્ય બનાવી દીધી છે.

2. નવા નિયમો શું કહે છે? (Key Points of New Guidelines)

સરકારે હવે CCTV અને તેની સાથે જોડાયેલા ટેલિકોમ ઉપકરણો માટે ટેકનિકલ ધોરણો (Technical Standards) નક્કી કર્યા છે. હવે કોઈ પણ કંપની પોતાની મરજીથી અસુરક્ષિત ઉપકરણ વેચી શકશે નહીં.

• હાર્ડવેરની માહિતી આપવી અનિવાર્ય: હવે કંપનીઓએ સ્પષ્ટ કરવું પડશે કે તેમના કેમેરામાં લાગેલી મુખ્ય ચિપ, સેન્સર અને અન્ય પાર્ટ્સ કયા દેશમાં બન્યા છે અને તેનો સ્ત્રોત (Source) શું છે.

• ફરજિયાત ટેસ્ટિંગ અને સર્ટિફિકેશન: હવે દરેક CCTV મોડલની લેબમાં તપાસ કરવામાં આવશે. એ સુનિશ્ચિત કરવામાં આવશે કે ઉપકરણમાં કોઈ ‘મેલવેર’ કે એવી નબળાઈ ન હોય જેનાથી કોઈ અનધિકૃત વ્યક્તિ (Unauthorized Person) સિસ્ટમ હેક કરી શકે.

• ભરોસાપાત્ર સ્ત્રોત (Trusted Source): ટેલિકોમ અને સુરક્ષા સાથે જોડાયેલા ઉપકરણોની ખરીદી હવે માત્ર એવા જ વેન્ડર્સ પાસેથી કરી શકાશે જેમને સરકારે ‘ભરોસાપાત્ર’ જાહેર કર્યા છે.

3. સરકારી વિભાગો અને સામાન્ય જનતા માટે સૂચનાઓ

આ નિયમ માત્ર કંપનીઓ માટે જ નહીં, પણ ગ્રાહકો માટે પણ એક ચેતવણી છે.

• સરકારી કચેરીઓ માટે આદેશ: તમામ સરકારી સંસ્થાઓને સ્પષ્ટ સૂચના આપવામાં આવી છે કે તેઓ જૂના અને અસુરક્ષિત કેમેરા તાત્કાલિક બદલે અથવા તેમને અપડેટ કરે. ભવિષ્યમાં માત્ર પ્રમાણિત કેમેરાની જ ખરીદી થશે.

• સામાન્ય જનતા માટે સલાહ: જો તમે તમારા ઘર કે દુકાન માટે સસ્તો કેમેરા ખરીદી રહ્યા હોવ, તો સાવધ થઈ જજો. બ્રાન્ડ વગરના અને સિક્યુરિટી સર્ટિફિકેશન વગરના કેમેરા તમારી બેડરૂમ કે ઓફિસની ખાનગી વાતો લીક કરી શકે છે. સરકાર હવે ડેટા પ્રોટેક્શન કાયદા હેઠળ આના પર પણ દેખરેખ વધારી રહી છે.

4. માત્ર કેમેરા જ નહીં, ડેટા સુરક્ષા પર પણ ભાર

ડિજિટલ ઈન્ડિયાના આ યુગમાં ડેટા (Data) એ સૌથી મોટી સંપત્તિ છે. સરકારનો ઉદ્દેશ્ય માત્ર કેમેરા રોકવાનો નથી, પરંતુ તે કેમેરા દ્વારા રેકોર્ડ થતા તમારા વીડિયો અને ડેટાને સુરક્ષિત રાખવાનો છે. નવા ડેટા પ્રોટેક્શન કાયદા હેઠળ, જો કોઈ કંપની ગ્રાહકોના ડેટાની સુરક્ષામાં બેદરકારી દાખવે અથવા નિયમોનું ઉલ્લંઘન કરે, તો તેમના પર કરોડો રૂપિયાનો દંડ લાદવામાં આવી શકે છે.

CCTV ખરીદતી વખતે આ 3 બાબતોનું ધ્યાન રાખો

1. સર્ટિફિકેશન ચેક કરો: શું કેમેરા ભારત સરકારના નવા સુરક્ષા ધોરણો (જેમ કે BIS અથવા સંબંધિત લેબ સર્ટિફિકેશન) મુજબ છે?

2. સોફ્ટવેર અપડેટ: હંમેશા એવી બ્રાન્ડ પસંદ કરો જે સમયાંતરે ‘સિક્યુરિટી પેચ’ અથવા સોફ્ટવેર અપડેટ આપતી હોય.

3. ડેટા સ્ટોરેજ: કેમેરાનો ડેટા ક્યાં સ્ટોર થઈ રહ્યો છે? કોશિશ કરો કે સર્વર ભારતમાં જ હોય અથવા તમે લોકલ સ્ટોરેજ (SD Card/NVR) નો ઉપયોગ કરો.

સુરક્ષાના નામે અસુરક્ષાને ઘરે લાવવી એ સમજદારી નથી. સરકારના આ નવા નિયમોનો મુખ્ય ઉદ્દેશ્ય ભારતના ડિજિટલ ઈન્ફ્રાસ્ટ્રક્ચરને અભેદ્ય બનાવવાનો છે. સર્વેલન્સ સિસ્ટમ જેટલી મજબૂત હશે, દેશ અને તમારી પ્રાઈવસી એટલી જ સુરક્ષિત રહેશે. તેથી આગલી વખતે જ્યારે તમે કેમેરા લગાવવાનું વિચારો, ત્યારે માત્ર ‘સસ્તું’ ન જુઓ, પરંતુ ‘સુરક્ષિત’ અને ‘નિયમોને અનુરૂપ’ હોવું પણ સુનિશ્ચિત કરો.

યાદ રાખો, એક નાની બેદરકારી માત્ર તમારા બેંક બેલેન્સને (દંડના રૂપમાં) જ નહીં, પરંતુ તમારી પ્રાઈવસીને પણ જોખમમાં મૂકી શકે છે.