તમારા મોબાઈલમાં છુપાયેલો છે સાયબર જાસૂસ: ફર્જી SMS મોકલનારા એપ્સ સામે સરકારની લાલ આંખ.
ભારત સરકારના ટેલિકોમ મંત્રાલય અને સાયબર સુરક્ષા એજન્સીઓએ એક એવા ખતરનાક કૌભાંડનો પર્દાફાશ કર્યો છે, જે તમારા ફોનમાં છુપાયેલા એક એપ દ્વારા ચાલતું હતું. આ એપ યુઝરની જાણ બહાર તેના જ ફોનનો ઉપયોગ કરીને હજારો લોકોને ફર્જી SMS (Spam) મોકલતું હતું. પરિણામે, સરકારે કડક કાર્યવાહી કરતા આ એપ પર પ્રતિબંધ મૂક્યો છે અને લાખો યુઝર્સને સાવચેત રહેવા ચેતવણી આપી છે.
તમારા ફોનમાં ‘સ્લીપર સેલ’ની જેમ કામ કરતું હતું આ એપ
તાજેતરના અહેવાલો મુજબ, સાયબર ઠગ હવે સીધા મેસેજ મોકલવાને બદલે સામાન્ય લોકોના ફોનને જ પોતાનું હથિયાર બનાવી રહ્યા છે. આ આખું કૌભાંડ કેવી રીતે કામ કરતું હતું તે જાણવું જરૂરી છે:
-
ખતરનાક પરમિશન: જ્યારે તમે કોઈ થર્ડ પાર્ટી એપ (જેમ કે ફ્રી ગેમ્સ કે પીડીએફ એડિટર) ડાઉનલોડ કરો છો, ત્યારે તે તમારી પાસે ‘SMS મોકલવા અને વાંચવાની’ પરમિશન માંગે છે.
-
ફોન બન્યો ‘SMS સેન્ટર’: એકવાર તમે પરમિશન આપી દો, એટલે ઠગ તમારા ફોનનો ઉપયોગ કરીને હજારો અજાણ્યા નંબરો પર નકલી બેંક લિંક્સ, વીજળી બિલ કાપવાના મેસેજ કે લોટરીના ફર્જી મેસેજ મોકલે છે.
-
યુઝરને ખબર પણ નથી પડતી: આ એપ બેકગ્રાઉન્ડમાં કામ કરે છે, જેથી તમારા ‘Sent’ બોક્સમાં પણ આ મેસેજ દેખાતા નથી, પરંતુ તમારા મોબાઈલ પ્લાનમાંથી બેલેન્સ કપાય છે અને પોલીસ રેકોર્ડમાં તમારો નંબર ગુનેગાર તરીકે નોંધાય છે.
કયા એપ પર ચાલ્યો સરકારનો ચાબુક?
ભારત સરકારના Department of Telecommunications (DoT) અને Sanchar Saathi પોર્ટલે તપાસમાં જોયું કે ‘FlashMessage Pro’ અને ‘QuickSMS’ (કાલ્પનિક ઉદાહરણો, સરકારે ૨૦૨૬માં આવા અનેક એપ્સને બ્લોક કર્યા છે) જેવા એપ્સ દ્વારા મોટા પાયે ફિશિંગ એટેક થઈ રહ્યા હતા.
-
તરત જ પ્રતિબંધ: સરકારે આ એપ્સને પ્લે સ્ટોર અને એપ સ્ટોર પરથી હટાવવા આદેશ આપ્યો છે.
-
હજારો એકાઉન્ટ્સ બ્લોક: આ એપ્સ સાથે સંકળાયેલા હજારો મોબાઈલ નંબરોને કાયમ માટે ડિસ્કનેક્ટ કરી દેવામાં આવ્યા છે.
-
IMEI બ્લોકિંગ: જે ફોન દ્વારા શંકાસ્પદ મેસેજ મોકલવામાં આવ્યા હતા, તે હેન્ડસેટ્સના IMEI નંબરને પણ બ્લેકલિસ્ટ કરવામાં આવ્યા છે.
સાયબર ઠગ આ SMS માં શું મોકલે છે?
આ એપ દ્વારા મોકલવામાં આવતા SMS અત્યંત વિશ્વાસપાત્ર લાગે છે, જેના કારણે લોકો છેતરાઈ જાય છે:
-
KYC અપડેટ: “તમારા બેંક એકાઉન્ટનું KYC બાકી છે, આ લિંક પર ક્લિક કરો નહીંતર ખાતું બંધ થઈ જશે.”
-
વીજળી બિલ: “રાત્રે ૯ વાગ્યે તમારું વીજળી કનેક્શન કાપી નાખવામાં આવશે, આ નંબર પર સંપર્ક કરો.”
-
સરકારી યોજના: “PM આવાસ યોજના હેઠળ તમને ૨ લાખ રૂપિયા મળ્યા છે, રજીસ્ટ્રેશન માટે અહીં ક્લિક કરો.”
પોતાને કેવી રીતે સુરક્ષિત રાખવા? (Safety Tips)
સરકારની એડવાઈઝરી મુજબ, સાયબર ઠગથી બચવા માટે આ ૫ બાબતોનું ધ્યાન રાખવું:
-
બિનજરૂરી એપ ડિલીટ કરો: જો તમારા ફોનમાં કોઈ એવું એપ છે જેનો તમે ઉપયોગ નથી કરતા, તો તેને તરત ડિલીટ કરો.
-
પરમિશન ચેક કરો: ફોનની સેન્ટિંગમાં જઈને ‘App Permissions’ માં જુઓ કે કયા એપ્સને SMS ની ઍક્સેસ છે. ફ્લેશલાઇટ કે કેલ્ક્યુલેટર એપને મેસેજની પરમિશનની જરૂર હોતી નથી.
-
સંચાર સાથી પોર્ટલ: તમારા નામે કેટલા સિમ કાર્ડ ચાલે છે તે જાણવા માટે સરકારના ‘Sanchar Saathi’ પોર્ટલ પર તપાસ કરો.
-
રિપોર્ટ કરો: જો તમને કોઈ શંકાસ્પદ મેસેજ આવે, તો તેને ૧૯૩૦ પર કોલ કરીને અથવા સાયબર ક્રાઈમ પોર્ટલ પર રિપોર્ટ કરો.
૨૦૨૬માં સાયબર સુરક્ષાના નવા પડકારો
AI (Artificial Intelligence) ના જમાનામાં હવે ઠગ વોઈસ ક્લોનિંગ અને ડીપફેકનો પણ ઉપયોગ કરી રહ્યા છે. સરકાર હવે AI-આધારિત ફિલ્ટર લાગુ કરી રહી છે જે મેસેજ નેટવર્ક પર પહોંચે તે પહેલા જ સ્કેન કરી લેશે કે તે ફિશિંગ છે કે નહીં.
નિષ્કર્ષ
તમારો સ્માર્ટફોન તમારી સુવિધા માટે છે, પરંતુ જો સાવચેતી ન રાખવામાં આવે તો તે સાયબર ગુનેગારોનું હથિયાર બની શકે છે. સરકારના આ ચાબુક બાદ હવે પ્લે સ્ટોર પરના એપ્સનું પણ કડક ઓડિટ કરવામાં આવી રહ્યું છે.
