ડાયાબિટીસ અને પાન: સ્વાદની આદત કે સ્વાસ્થ્ય માટે ખતરો? નિષ્ણાતોએ જણાવી સાચી હકીકત
ભારતમાં પાન માત્ર ખાવાની વસ્તુ નથી, પરંતુ પરંપરા અને આદતનો એક ભાગ છે. ગલી-મોહલ્લાથી લઈને મોટા બજારો સુધી પાનની દુકાનો સામાન્ય છે, જ્યાં દરેક ઉંમરના લોકો પાન ખાતા જોવા મળે છે. ખાસ વાત એ છે કે તેમાં મોટી સંખ્યા એવા વડીલોની પણ હોય છે જેઓ ડાયાબિટીસ જેવી ગંભીર બીમારીથી પીડાય છે. આવી સ્થિતિમાં સવાલ થવો સ્વાભાવિક છે કે—શું પાન ખાવાથી બ્લડ શુગર લેવલ વધે છે?
ડાયાબિટીસના દર્દીઓ માટે પાન શા માટે જોખમી બની શકે?
આરોગ્ય નિષ્ણાતોના મતે, પરંપરાગત પાનમાં વપરાતી સોપારી (Areca Nut) ડાયાબિટીસના દર્દીઓ માટે નુકસાનકારક હોઈ શકે છે. સોપારીમાં રહેલું ‘એરેકોલાઇન’ (Arecoline) નામનું રસાયણ શરીરની ઇન્સ્યુલિન સેન્સિટિવિટી ઘટાડી શકે છે, જેના કારણે બ્લડ શુગરને નિયંત્રિત કરવું મુશ્કેલ બને છે.
ડોક્ટરોના જણાવ્યા અનુસાર, લાંબા સમય સુધી પાન ખાવાથી:
- બ્લડ શુગર લેવલ અસંતુલિત થઈ શકે છે.
- ટાઇપ-2 ડાયાબિટીસનું જોખમ વધી શકે છે.
- મોઢાના કેન્સર અને પેઢાના રોગોનું જોખમ પણ રહે છે.
તમાકુ અને મીઠું પાન—બેવડો ફટકો
મોટાભાગના પાનમાં તમાકુ ઉમેરવામાં આવે છે, જે શુગર મેટાબોલિઝમને વધુ બગાડી શકે છે. બીજી તરફ મીઠું પાન, જેમાં ખાંડ, ગુલકંદ અને મીઠા ફ્લેવર્સ હોય છે, તે ડાયાબિટીસના દર્દીઓ માટે સીધું નુકસાનકારક માનવામાં આવે છે. નિષ્ણાતોનું કહેવું છે કે મીઠું પાન ખાવાથી બ્લડ ગ્લુકોઝ અચાનક વધી શકે છે.
શું માત્ર પાનનું પાન (નાગરવેલનું પાન) સુરક્ષિત છે?
જોકે પાન સંપૂર્ણપણે છોડી દેવાની સલાહ આપવામાં આવે છે, પરંતુ કેટલાક સંશોધનો સૂચવે છે કે જો માત્ર પાનનું પત્તું, સોપારી, ચૂનો, તમાકુ અને મીઠાશ વગર લેવામાં આવે તો તે મર્યાદિત માત્રામાં નુકસાનકારક ન હોઈ શકે. સંશોધન મુજબ:
- પાનના પાનમાં એન્ટી-હાઈપરગ્લાયકેમિક ગુણો જોવા મળે છે.
- તેમાં રહેલા ફાયટોકેમિકલ્સ અને એન્ટીઓક્સીડેન્ટ્સ ઇન્સ્યુલિનની કાર્યક્ષમતા સુધારી શકે છે.
- તે શરીરમાં ઓક્સિડેટીવ સ્ટ્રેસ ઘટાડવામાં મદદ કરે છે.
- જોકે, ડોકટરો એ પણ સ્પષ્ટ કરે છે કે આ કોઈ ઈલાજ નથી અને તેનું સેવન તબીબી સલાહ પછી જ કરવું જોઈએ.
નિષ્ણાતોની સલાહ
નિષ્ણાતો માને છે કે ડાયાબિટીસના દર્દીઓએ:
- નિયમિત પાન (સોપારી, તમાકુ અને મીઠા પાન) થી બચવું જોઈએ.
- સ્વાદની આદતને બદલે સ્વાસ્થ્યને પ્રાથમિકતા આપવી જોઈએ.
- જો પાનનું પત્તું લેવું જ હોય, તો તે મર્યાદિત માત્રામાં અને ડોક્ટરની સલાહ મુજબ જ લેવું જોઈએ.
પાન ભારતીય સંસ્કૃતિનો ભાગ જરૂર છે, પરંતુ ડાયાબિટીસના દર્દીઓ માટે આ આદત સ્વાસ્થ્ય પર ભારે પડી શકે છે. ખાસ કરીને સોપારી, તમાકુ અને મીઠા પાનથી અંતર રાખવું જરૂરી છે.
