શું આમચૂર પાવડર કાળો પડી જાય છે? અપનાવો આ ટિપ્સ અને બનાવો બજાર જેવો પાવડર
નમસ્તે મિત્રો! ઉનાળાની ઋતુ આવતાની સાથે જ બજારમાં કાચી કેરીની બહાર આવી જાય છે. કાચી કેરીનું નામ સાંભળતા જ મોઢામાં પાણી આવી જાય છે. ભલે ચટણી બનાવવી હોય, બાફલો (પન્ના) પીવો હોય કે દાળમાં ખટાશ નાખવી હોય—કાચી કેરી દરેક વાનગીનો જીવ છે. પરંતુ શું તમે ક્યારેય વિચાર્યું છે કે જ્યારે કેરીની સીઝન જતી રહે, ત્યારે આપણે તે ખટાશને આખું વર્ષ કેવી રીતે સાચવી શકીએ?
તેનો જવાબ છે— આમચૂર પાવડર (Amchur Powder).
બજારમાં મળતો આમચૂર ઘણીવાર ભેળસેળિયો હોય છે અથવા તેમાં તે શુદ્ધ ખટાશ નથી હોતી જે ઘરે બનાવેલા પાવડરમાં હોય છે. આજના આ લેખમાં હું તમને જણાવીશ કે કેવી રીતે તમે ઘરે ખૂબ જ સરળતાથી અને એકદમ સ્વચ્છ રીતે કાચી કેરીમાંથી આમચૂર પાવડર તૈયાર કરી શકો છો. વિશ્વાસ રાખજો, એકવાર ઘરે બનાવેલો આમચૂર વાપરશો તો બજારનો ભૂલી જશો.
આમચૂર પાવડર બનાવવા માટેની સામગ્રી અને તૈયારી
આમચૂર બનાવવા માટે તમારે બહુ મોટી મહેનત કે સાધન સામગ્રીની જરૂર નથી. આ માટે બસ બે મુખ્ય વસ્તુઓ જોઈએ:
-
કાચી કેરી: કોશિશ કરો કે કેરી કડક અને પૂરેપૂરી કાચી હોય. જો કેરી થોડી પણ નરમ કે પીળી હશે, તો પાવડર ચીકણો બનશે અને રંગ પણ ઘેરો આવશે. ‘રામકેલા’ અથવા કોઈ પણ દેશી ખાટી કેરી આમચૂર માટે શ્રેષ્ઠ રહે છે.
-
તડકો અને ધીરજ: આપણે કેરીને કુદરતી રીતે સુકવવાની હોવાથી સારો અને કડક તડકો હોવો ખૂબ જરૂરી છે.
સ્ટેપ-બાય-સ્ટેપ બનાવવાની રીત
૧. કેરીની સફાઈ અને છોલવી
સૌ પ્રથમ કાચી કેરીને પાણીમાં ૧-૨ કલાક માટે પલાળી રાખો. આનાથી કેરીની ગરમી (ચીક) નીકળી જાય છે. ત્યારબાદ તેને લૂછીને સુકવી લો. હવે છોલણી (Peeler) ની મદદથી કેરીની બધી જ લીલી છાલ ઉતારી લો. ધ્યાન રહે, લીલો ભાગ બિલકુલ ન રહેવો જોઈએ, નહીંતર પાવડરમાં કડવાશ આવી શકે છે.
૨. પાતળી ચીરીઓ કરવી (સૌથી મહત્વનું સ્ટેપ)
કેરી છોલ્યા પછી, ગોટલી બચાવીને તેના ગરના પાતળા સ્લાઈસ કરી લો. તમે ઈચ્છો તો છીણી (Grater) નો ઉપયોગ કરીને તેનું છીણ પણ કરી શકો છો.
-
પ્રો ટિપ: સ્લાઈસ જેટલી પાતળી હશે, કેરી એટલી જ જલ્દી સુકાશે અને તેમાં ફૂગ (Mould) લાગવાનો ડર રહેશે નહીં.
૩. સુકવવાની પ્રક્રિયા
એક મોટી સ્ટીલની થાળી કે સુતરાઉ કપડું લો. કેરીના ટુકડાઓને એકબીજાથી અલગ-અલગ ફેલાવો (એકની ઉપર એક ન રાખવા). હવે તેને તેજ તડકામાં સુકવવા માટે મૂકી દો. ધૂળ-માટીથી બચાવવા માટે ઉપર પાતળું મલમલનું કપડું ઢાંકી શકો છો. કેરીને પૂરેપૂરી સુકવવામાં સામાન્ય રીતે ૩ થી ૪ દિવસનો સમય લાગે છે. જ્યારે કેરીનો ટુકડો હાથથી તોડતા ‘કડક’ અવાજ સાથે તૂટે, ત્યારે સમજી લેવું કે તે દળવા માટે તૈયાર છે.
૪. દળવું અને ગાળવું
જ્યારે કેરીની ચીરીઓ એકદમ કડક થઈ જાય, ત્યારે તેને મિક્સર જારમાં નાખો. તેનો બારીક પાવડર થાય ત્યાં સુધી દળો. હવે એક ઝીણી ગરણીથી આ પાવડરને ચાળી લો. જે મોટા ટુકડા બચે તેને ફરીથી દળી લો.
આમચૂરને સફેદ અને તાજો રાખવાના સિક્રેટ ટિપ્સ
ઘણીવાર લોકોની ફરિયાદ હોય છે કે ઘરે બનાવેલો આમચૂર કાળો પડી જાય છે. તેને બચાવવા માટે આ નુસખાઓ અપનાવો:
-
મીઠાનો જાદુ: કેરી સુકવતી વખતે જો તમે તેના પર સહેજ મીઠું છાંટી દો છો, તો તે કાળી નથી પડતી અને જલ્દી સુકાય છે.
-
પંખાની હવા નહીં: કેરીને હંમેશા સીધા તડકામાં જ સુકવો. પંખા નીચે સુકવવાથી કેરીમાં ભેજ રહી જાય છે, જેનાથી પાવડર જલ્દી બગડી શકે છે.
-
દળતી વખતે સાવધાની: મિક્સરને સતત ન ચલાવો, રોકાઈ-રોકાઈને ચલાવો જેથી જાર ગરમ ન થાય. જારની ગરમીથી પાવડરનો રંગ બદલાઈ શકે છે.
આમચૂરનો સંગ્રહ (Storage) કેવી રીતે કરવો?
મહેનતથી બનાવેલા આ પાવડરને આખું વર્ષ સુરક્ષિત રાખવો એ પણ એક કળા છે:
-
કાચની બરણી: હંમેશા કાચની કોરી અને સાફ બરણીનો ઉપયોગ કરો. પ્લાસ્ટિકના ડબ્બામાં સુગંધ જતી રહે છે.
-
ભેજથી બચાવ: પાવડર કાઢવા માટે હંમેશા કોરી ચમચીનો જ ઉપયોગ કરો. ભેજ લાગતા જ તેમાં ગાંગડા પડી જાય છે.
-
તડકો બતાવવો: જો તમને લાગે કે પાવડર થોડો નરમ થઈ રહ્યો છે, તો બરણી સહિત તેને અડધા કલાક માટે તડકામાં મૂકી દો.
શા માટે જરૂરી છે ઘરે આમચૂર બનાવવો?
-
કોઈ ભેળસેળ નહીં: બજારના આમચૂરમાં ઘણીવાર ચોક પાવડર કે સિન્થેટિક ખટાશ ભેળવવામાં આવે છે. ઘરે બનાવેલો પાવડર ૧૦૦% શુદ્ધ છે.
-
શ્રેષ્ઠ સ્વાદ: ઘરના આમચૂરની સુગંધ એટલી તીવ્ર અને તાજી હોય છે કે અડધી ચમચી જ આખી રસોઈનો સ્વાદ બદલી નાખે છે.
-
કરકસર: સીઝનમાં કેરી સસ્તી મળે છે, તમે થોડા ખર્ચમાં આખા વર્ષનો આમચૂર બનાવી શકો છો.
જો તમે પહેલીવાર આમચૂર બનાવી રહ્યા હોવ, તો બહુ વધારે કેરી સાથે શરૂઆત ન કરો. પહેલા ૧-૨ કિલો કેરીથી ટ્રાય કરો. જ્યારે તમે સુકવવાની પ્રક્રિયા સમજી જશો, ત્યારે વધારે માત્રામાં બનાવજો. અને હા, જો તમારા ઘરે તડકો ઓછો આવતો હોય, તો તમે કેરીની ચીરીઓને માઇક્રોવેવ કે ઓવનમાં ખૂબ ઓછા તાપમાન પર ‘ડીહાઈડ્રેટ’ પણ કરી શકો છો, પણ તડકામાં સુકવેલા આમચૂરની વાત જ કંઈક અલગ હોય છે.
તો આ ઉનાળે, કેરીની મજા લેવાની સાથે ભવિષ્ય માટે થોડી ખટાશ પણ સાચવી લો!
