ડાયાબિટીસનું જોખમ: જો તમારું HbA1c આ આંકડાની ઉપર છે, તો તમે ‘પ્રી-ડાયાબિટીસ’ના શિકાર છો!
આજના સમયમાં ડાયાબિટીસ માત્ર વૃદ્ધોની બીમારી રહી નથી, પરંતુ યુવાનોમાં પણ તેનો વ્યાપ ચિંતાજનક રીતે વધી રહ્યો છે. ૧૭ ફેબ્રુઆરી, ૨૦૨૬ના રોજ જાહેર થયેલા તબીબી ડેટા મુજબ, ભારતમાં પ્રી-ડાયાબિટીસ ધરાવતા લોકોની વસ્તી ૧૫.૩ ટકા જેટલી વિશાળ છે. સિનિયર એન્ડોક્રિનોલોજિસ્ટ ડૉ. સ્વાતિ પંડિતના જણાવ્યા અનુસાર, ઘણા લોકો બ્લડ શુગર લેવલમાં થતા નાના વધારાને અવગણે છે, જે પાછળથી હૃદય, કિડની અને આંખોને કાયમી નુકસાન પહોંચાડી શકે છે.
શું છે પ્રી-ડાયાબિટીસના ખતરનાક આંકડા?
તબીબી માપદંડો મુજબ, જો તમારા રિપોર્ટ નીચે મુજબના આંકડા દર્શાવે છે, તો તમે પ્રી-ડાયાબિટીસના તબક્કે છો:
ફાસ્ટિંગ શુગર (ભૂખ્યા પેટે): ૧૧૦ mg/dL થી ૧૨૫ mg/dL ની વચ્ચે.
જમ્યા પછીની શુગર (PP): ૧૬૦ mg/dL થી ૧૯૯ mg/dL ની વચ્ચે.
HbA1c રિપોર્ટ: ૫.૭% થી ૬.૪% ની વચ્ચે.
HbA1c એ છેલ્લા ત્રણ મહિનાની સરેરાશ શુગર દર્શાવે છે. જો આ આંકડો ૫.૭% વટાવી જાય, તો તેનો અર્થ છે કે તમારું શરીર ઇન્સ્યુલિનનો યોગ્ય ઉપયોગ કરી શકતું નથી.
લક્ષણો જેને નજરઅંદાજ ન કરવા જોઈએ
ડાયાબિટીસ ઘણીવાર ‘સાયલન્ટ કિલર’ તરીકે ઓળખાય છે કારણ કે શરૂઆતમાં તેના લક્ષણો સ્પષ્ટ હોતા નથી. છતાં, નીચેના ચિહ્નો પર ધ્યાન આપવું જરૂરી છે:
૧. પૂરતી ઊંઘ પછી પણ સતત થાક અને નબળાઈ અનુભવવી.
૨. ઘા રૂઝાવવામાં સામાન્ય કરતા વધુ સમય લાગવો.
૩. વારંવાર પેશાબ જવું અને વધુ તરસ લાગવી.
૪. દ્રષ્ટિમાં ઝાંખપ આવવી.
ડાયાબિટીસ થવા પાછળના મુખ્ય કારણો
માત્ર ગળ્યું ખાવાથી ડાયાબિટીસ નથી થતો. જીવનશૈલીના અનેક પરિબળો જવાબદાર છે:
ઇન્સ્યુલિન રેઝિસ્ટન્સ: બેઠાડુ જીવન અને કસરતનો અભાવ.
માનસિક તણાવ: સતત સ્ટ્રેસ લેવાથી શરીરમાં કોર્ટિસોલ હોર્મોન વધે છે, જે શુગર લેવલ વધારે છે.
અપૂરતી ઊંઘ: રાત્રે મોડા સુધી જાગવું અને ૬ કલાકથી ઓછી ઊંઘ લેવી.
પ્રી-ડાયાબિટીસને કેવી રીતે ‘રિવર્સ’ કરવો?
ખુશીની વાત એ છે કે પ્રી-ડાયાબિટીસ એ એક એવો તબક્કો છે જ્યાંથી તમે ફરીથી સામાન્ય થઈ શકો છો.
આહારમાં ફેરફાર: મેંદો, ખાંડ અને પ્રોસેસ્ડ ફૂડ બંધ કરી ફાઈબરયુક્ત આહાર (લીલા શાકભાજી, આખા અનાજ) લેવાનું શરૂ કરો.
શારીરિક પ્રવૃત્તિ: દરરોજ ૩૦ મિનિટ ઝડપથી ચાલવું અથવા યોગ કરવાથી ઇન્સ્યુલિનની સંવેદનશીલતા વધે છે.
વજન નિયંત્રણ: શરીરના કુલ વજનમાં માત્ર ૫ થી ૭ ટકાનો ઘટાડો પણ ડાયાબિટીસના જોખમને ૫૦ ટકા ઘટાડી શકે છે.
નિયમિત તપાસ: જો તમારી ઉંમર ૩૦ થી વધુ હોય અને કૌટુંબિક ઇતિહાસ હોય, તો વર્ષમાં એકવાર HbA1c ટેસ્ટ જરૂર કરાવવો.
૧૭ ફેબ્રુઆરી, ૨૦૨૬ ના રોજ આપણે એ સમજવાની જરૂર છે કે પ્રી-ડાયાબિટીસ એ બીમારી નથી પણ એક ‘ચેતવણી’ છે. જો આજે તમે તમારી જીવનશૈલીમાં સુધારો કરશો, તો આવતીકાલે તમારે આખી જિંદગી દવાઓ પર નિર્ભર રહેવું પડશે નહીં.
