યુદ્ધની અસર હવે તમારા ખિસ્સા પર, સ્માર્ટફોનના ભાવમાં રૂ. 4,000 સુધીનો ઉછાળો

સ્માર્ટફોન ખરીદતા પહેલા સાવધાન! નવી પ્રાઇસ લિસ્ટ જોઈને ઉડી જશે હોશ

જો તમે છેલ્લા કેટલાક દિવસોથી નવો સ્માર્ટફોન ખરીદવાનું વિચારી રહ્યા હતા, તો તમારા માટે એક માઠા સમાચાર છે. મિડલ ઈસ્ટ (મધ્ય પૂર્વ) માં વધતા તણાવ અને યુદ્ધની આહટે માત્ર ક્રૂડ ઓઈલના ભાવ જ નથી વધાર્યા, પરંતુ તેની સીધી અસર હવે તમારી હથેળીમાં રહેતા મોબાઈલ ફોન પર પણ પડી છે. તાજેતરના અહેવાલો મુજબ, માર્ચ ક્વાર્ટરમાં સ્માર્ટફોનની કિંમતોમાં 15% થી 30% સુધીનો મોટો ઉછાળો જોવા મળ્યો છે.

ઘણીવાર આપણે વિચારીએ છીએ કે વિદેશમાં ચાલતી લડાઈથી માત્ર પેટ્રોલ-ડીઝલ મોંઘું થશે, પરંતુ આજની ડિજિટલ દુનિયામાં યુદ્ધની આંચ મોબાઈલ ચિપ અને ઈલેક્ટ્રોનિક પાર્ટ્સ સુધી પહોંચી ગઈ છે. ચાલો સમજીએ કે આખરે કેમ તમારો મનપસંદ ફોન અચાનક મોંઘો થઈ ગયો છે અને આવનારા દિવસોમાં શું અપેક્ષા રાખી શકાય.

૧. મોબાઈલની કિંમતોને કેમ લાગ્યો ‘કરંટ’?

સ્માર્ટફોનની કિંમતોમાં લાગેલી આ આગ પાછળ કોઈ એક કારણ નથી, પરંતુ ઘણી વૈશ્વિક પરિસ્થિતિઓ જવાબદાર છે. ટેલિકોમ નિષ્ણાતોના મતે તેના મુખ્ય ત્રણ કારણો છે:

• રૂપિયાની નબળાઈ: ડોલર સામે રૂપિયાનું ધોવાણ ભારતીય મોબાઈલ બજાર માટે સૌથી મોટો પડકાર છે. ભારતમાં ભલે મોબાઈલનું ‘એસેમ્બલિંગ’ (પાર્ટ્સ જોડવા) થતું હોય, પણ ડિસ્પ્લે, કેમેરા મોડ્યુલ અને બેટરી જેવા મુખ્ય ભાગો આજે પણ વિદેશથી આયાત કરવામાં આવે છે. જ્યારે રૂપિયો નબળો પડે છે, ત્યારે કંપનીઓ માટે આ પાર્ટ્સ ખરીદવા મોંઘા બને છે.

• ચિપસેટ અને મેમરીની અછત: યુદ્ધને કારણે ગ્લોબલ સપ્લાય ચેઈન ખોરવાઈ છે. સેમિકન્ડક્ટર ચિપ અને મેમરી મોડ્યુલની વૈશ્વિક કિંમતોમાં ભારે વધારો થયો છે. સ્માર્ટફોનનું ‘મગજ’ ગણાતી આ ચિપ્સ હવે ઊંચા ભાવે મળી રહી છે.

• એનર્જી અને લોજિસ્ટિક્સ કોસ્ટ: મિડલ ઈસ્ટમાં તણાવને કારણે LNG અને હિલિયમ જેવા ગેસના સપ્લાય પર અસર પડી છે, જેનો ઉપયોગ ચિપ બનાવવાની પ્રક્રિયામાં થાય છે. સાથે જ, શિપિંગ (માલસામાનની હેરફેર) નો ખર્ચ વધવાથી પણ અંતિમ પ્રોડક્ટની કિંમત વધી ગઈ છે.

૨. વેચાણ પર દેખાવા લાગી છે અસર

છેલ્લા ૬ વર્ષમાં આ પ્રથમ વખત બન્યું છે જ્યારે કિંમતોમાં વધારાને કારણે મોબાઈલ ફોનના કુલ વેચાણમાં ૩% નો ઘટાડો નોંધાયો છે. સૌથી વધુ ચિંતાની વાત એ છે કે આ માર એવા લોકો પર પડી છે જેઓ ‘બજેટ સેગમેન્ટ’ એટલે કે ૧૫,૦૦૦ રૂપિયાથી ઓછી કિંમતના ફોન ખરીદવા માંગે છે.

બજારમાં ઉપલબ્ધ ૨૦૦ થી વધુ મોડલ્સમાંથી લગભગ ૮૦ મોડલ્સની કિંમતો સીધી રીતે વધી ગઈ છે. તે જ સમયે, કંપનીઓ હવે જે નવા મોડલ લોન્ચ કરી રહી છે, તે જૂના મોડલની સરખામણીમાં ૨૫-૩૦% મોંઘા રાખવામાં આવી રહ્યા છે.

૩. મુખ્ય મોડલ્સ: જૂની વિરુદ્ધ નવી કિંમતો

કિંમતોમાં આવેલા આ તફાવતને તમે નીચેના કોષ્ટક પરથી સરળતાથી સમજી શકો છો. ધ્યાન આપો કે આ કિંમતો અલગ-અલગ રિટેલ સ્ટોર્સ પર થોડી અલગ હોઈ શકે છે:

૪. મિડલ ઈસ્ટ સંકટ: આગમાં ઘી હોમવાનું કામ

નિષ્ણાતોનું કહેવું છે કે ઈરાન અને ઈઝરાયેલ જેવા દેશો વચ્ચે વધતા તણાવે હિલિયમ અને અન્ય મહત્વપૂર્ણ રસાયણોની કિંમતો વધારી દીધી છે. આ રસાયણો સેમિકન્ડક્ટર ઉદ્યોગ માટે ઓક્સિજન જેવું કામ કરે છે. આ સિવાય, યુદ્ધને કારણે એનર્જી ખર્ચ વધી ગયો છે, જેની સીધી અસર એ ફેક્ટરીઓ પર પડી રહી છે જ્યાં આ પાર્ટ્સ બને છે. લોજિસ્ટિક્સ નિષ્ણાતો માને છે કે જો તણાવ ચાલુ રહેશે, તો આગામી ક્વાર્ટરમાં વેચાણમાં ૧૦% સુધીનો મોટો ઘટાડો આવી શકે છે.

૫. શું તમારે અત્યારે ફોન ખરીદવો જોઈએ?

આ એક એવો પ્રશ્ન છે જે દરેક ગ્રાહકના મનમાં છે. અહીં કેટલીક વ્યવહારુ સલાહ છે:

૧. જરૂરિયાતનું આકલન કરો: જો તમારો જૂનો ફોન બરાબર ચાલી રહ્યો હોય, તો થોડા મહિના રાહ જોવી સમજદારીભર્યું હોઈ શકે છે. જ્યાં સુધી વૈશ્વિક પરિસ્થિતિ સ્થિર ન થાય ત્યાં સુધી કિંમતોમાં વધ-ઘટ થતી રહેશે.

૨. જૂના સ્ટોક પર નજર: ઘણા ઓફલાઇન રિટેલર્સ પાસે હજુ પણ જૂનો સ્ટોક હોઈ શકે છે જે જૂની કિંમતે મળી રહ્યો હોય. ઓનલાઇનને બદલે લોકલ માર્કેટમાં પણ તપાસ કરો.

૩. એક્સચેન્જ ઓફર્સનો લાભ: નવી કિંમતો વધારે હોવાથી, જૂના ફોનને એક્સચેન્જ કરીને મળતી વેલ્યુનો ફાયદો ઉઠાવો જેથી નવી કિંમતનો બોજ ઓછો થઈ શકે.

સામાન્ય માણસના ખિસ્સા પર બેવડો માર

સ્માર્ટફોન આજે લક્ઝરી નથી, પરંતુ એક અનિવાર્ય જરૂરિયાત બની ગયો છે. બાળકોના અભ્યાસથી લઈને ઓફિસના કામ અને બેંકિંગ સુધી, બધું જ આના પર નિર્ભર છે. આવા સંજોગોમાં કિંમતોમાં ૩૦% સુધીનો વધારો મધ્યમ વર્ગના પરિવારોના બજેટને વેરવિખેર કરી દે છે.

આવનારા સમયમાં મોબાઈલ કંપનીઓ પોતાનો નફો બચાવવા માટે કિંમતોમાં વધુ વધારો કરી શકે છે. હાલની સ્થિતિ એવી છે કે જો તમે ફોન લેવાનું વિચારી રહ્યા હોવ, તો તમારું બજેટ ઓછામાં ઓછું ૩ થી ૪ હજાર રૂપિયા વધારીને ચાલો.