કુદરતનું અમૂલ્ય વરદાન: હૃદયને સ્વસ્થ રાખવા અને બ્લડ પ્રેશરને કાબૂમાં કરવા ઉનાળામાં બેસ્ટ છે તરબૂચ
ઉનાળાની કાળઝાળ ગરમીમાં પ્રકૃતિએ આપણને આપેલું સૌથી સુંદર અને અમૂલ્ય વરદાન એટલે તરબૂચ. લાલચટક, રસદાર અને મીઠું તરબૂચ માત્ર ગરમીમાં રાહત આપતું નથી, પરંતુ તે સ્વાસ્થ્યનો મોટો ખજાનો છે. ખાસ કરીને હૃદયની બિમારીઓ અને હાઈ બ્લડ પ્રેશરનો સામનો કરી રહેલા લોકો માટે આ ફળ કોઈ ઔષધિથી કમ નથી. મેડિકલ સાયન્સ પણ હવે સ્વીકારે છે કે તરબૂચમાં રહેલા ખાસ પોષક તત્વો ધમનીઓમાં રક્તના પરિભ્રમણને સરળ બનાવીને હાર્ટ એટેક અને સ્ટ્રોક જેવા ગંભીર જોખમોને ઘટાડી શકે છે.
ઉનાળાની ઋતુની શરૂઆત થતાં જ બજારમાં ચારેય તરફ તરબૂચના ઢગલા જોવા મળે છે. તીવ્ર ગરમી અને લૂ વચ્ચે શરીરને ઠંડક આપવા માટે લોકો આ ફળને ખૂબ હોંશે હોંશે આરોગે છે. હેલ્થલાઇનમાં પ્રકાશિત થયેલા એક તાજેતરના અહેવાલ અનુસાર, તરબૂચ માત્ર તરસ છિપાવવાનું સાધન નથી, પરંતુ તે આપણા શરીરમાં ખોરાકમાંથી પોષક તત્વોનું યોગ્ય શોષણ (Nutrient Absorption) કરવામાં પણ મોટી ભૂમિકા ભજવે છે. આ ફળ ફાઇબર, મેગ્નેશિયમ, પોટેશિયમ, વિટામિન સી, વિટામિન એ અને શક્તિશાળી એન્ટીઑકિસડન્ટ જેવા તત્વોથી ભરપૂર છે. તેમાં રહેલા કેરોટીનોઇડ્સ આપણી આંખો અને ત્વચાને લાંબા સમય સુધી યુવાન અને સ્વસ્થ રાખવામાં મદદ કરે છે, જે બાળકો અને પુખ્ત વયના લોકો બંને માટે સમાન રીતે ફાયદાકારક છે.
હૃદય અને બ્લડ પ્રેશર માટે કેવી રીતે કામ કરે છે તરબૂચ?
હૃદયના રોગો સામે રક્ષણ મેળવવા માટે તરબૂચનું સેવન અત્યંત ગુણકારી માનવામાં આવે છે. શારદા હોસ્પિટલના ઇન્ટરનલ મેડિસિન વિભાગના પ્રોફેસર ડૉ. ભૂમેશ ત્યાગી આ અંગે વિસ્તૃત માહિતી આપતા જણાવે છે કે, જો રોજિંદા આહારમાં યોગ્ય માત્રામાં તરબૂચનો સમાવેશ કરવામાં આવે, તો હૃદય રોગના જોખમને મોટા પ્રમાણમાં અટકાવી શકાય છે. તરબૂચમાં પોટેશિયમ અને મેગ્નેશિયમ ખૂબ જ સારી માત્રામાં હોય છે, જે રક્તવાહિનીઓ પરના દબાણને ઓછું કરીને બ્લડ પ્રેશરને કંટ્રોલ કરે છે. સૌથી મહત્વની વાત એ છે કે, તરબૂચમાં ‘એલ-સિટ્રુલિન’ (L-Citrulline) નામનું ખાસ એમિનો એસિડ જોવા મળે છે. આ એસિડ શરીરમાં જઈને રક્ત પરિભ્રમણ (Blood Circulation) ને સુધારે છે અને હૃદયના એકંદર સ્વાસ્થ્યને મજબૂતી પ્રદાન કરે છે.
હાર્ટ એટેક અને સ્ટ્રોકના જોખમથી બચાવ
વર્તમાન સમયમાં ખરાબ જીવનશૈલીના કારણે નાની ઉંમરે હાર્ટ એટેક આવવાના કિસ્સાઓ ચિંતાજનક રીતે વધી રહ્યા છે. નિષ્ણાતોના મતે, હાર્ટ એટેક અને બ્રેઈન સ્ટ્રોક જેવા જીવલેણ હુમલાઓથી બચવા માટે માત્ર તરબૂચ જ નહીં, પરંતુ તેની સાથે અન્ય હેલ્ધી ખોરાક અને નિયમિત વ્યાયામ પણ જરૂરી છે. તરબૂચ એક એવું ફળ છે જે સંપૂર્ણપણે ચરબી રહિત (Fat-Free) છે, એટલે કે તેના સેવનથી શરીરમાં બિનઆરોગ્યપ્રદ ફેટ કે કોલેસ્ટ્રોલ વધવાનો કોઈ ભય રહેતો નથી. તે હૃદયના સ્નાયુઓને પોષણ આપીને તેને કાર્યરત રાખે છે.
૧૦૦ ગ્રામ તરબૂચનું અદભુત પોષણ મૂલ્ય
જો આપણે ન્યુટ્રિશનની દ્રષ્ટિએ જોઈએ તો, દર ૧૦０ ગ્રામ તરબૂચમાંથી શરીરને ખૂબ જ ઓછી એટલે કે માત્ર ૩૦ થી ૩૮ જેટલી કેલરી મળે છે, જે વજન ઉતારવા માંગતા લોકો માટે આદર્શ છે. આ ઉપરાંત તેમાં ૯૧.૪ ગ્રામ જેટલું શુદ્ધ પાણી હોય છે, જે ઉનાળામાં બોડીને હાઇડ્રેટ રાખે છે. ૧૦૦ ગ્રામ તરબૂચમાં ચરબીનું પ્રમાણ માત્ર ૦.૨ ગ્રામ, પ્રોટીન ૦.૬૧ ગ્રામ, કાર્બોહાઇડ્રેટ્સ ૭.૫૫ ગ્રામ અને કુદરતી ખાંડ ૬.૨ ગ્રામ જેટલી હોય છે. સાથોસાથ તેમાં ૦.૪ ગ્રામ ફાઇબર પણ મળે છે, જે પાચનક્રિયાને સુધારે છે.
માત્ર હૃદય જ નહીં, સમગ્ર શરીર માટે છે ફાયદાકારક
તરબૂચ ખાવાના ફાયદાઓનો વ્યાપ ઘણો મોટો છે. ઉનાળાના દિવસોમાં થતા ડિહાઇડ્રેશન (પાણીની ઉણપ) ને રોકવા માટે આનાથી ઉત્તમ કોઈ વિકલ્પ નથી. તે શરીરમાં ઇન્સ્યુલિન પ્રતિકાર (Insulin Resistance) ને ઘટાડવામાં મદદરૂપ છે, જે ડાયાબિટીસના દર્દીઓ માટે પણ વચગાળાની રાહત આપે છે. ભારે કસરત કે કામ કર્યા પછી સ્નાયુઓમાં થતા દુખાવા અને સોજા (Inflammation) ને ઓછો કરવામાં તરબૂચ રામબાણ સાબિત થાય છે. આ ફળ પેટને સાફ રાખે છે, પાચનતંત્ર મજબૂત કરે છે અને તેમાં રહેલું વિપુલ પાણી અને વિટામિન્સ ત્વચામાં કુદરતી ગ્લો લાવવાનું કામ કરે છે. તેથી, આ ઉનાળે તમારા પરિવારના સ્વાસ્થ્ય રક્ષા કાજે ફ્રુટ બાસ્કેટમાં તરબૂચને અચૂક સ્થાન આપો.
