માત્ર પાણી પીવું પૂરતું નથી, રીત પણ સાચી હોવી જોઈએ

પાણી પીવાની આ ૫ સામાન્ય ભૂલો તમારા સ્વાસ્થ્યને કરી શકે છે બરબાદ; આજે જ સુધારો આદત

આપણા વડીલો હંમેશા કહેતા આવ્યા છે કે ‘જળ એ જ જીવન છે’. માનવ શરીરનો આશરે ૬૦ ટકા હિસ્સો પાણીનો બનેલો છે, જે દર્શાવે છે કે તંદુરસ્ત રહેવા માટે પાણી કેટલું મહત્વપૂર્ણ છે. જો કે, આજના ડિજિટલ યુગમાં ઇન્ટરનેટ અને સોશિયલ મીડિયા પર આખો દિવસ કેટલું અને કેવી રીતે પાણી પીવું જોઈએ તે વિશે અસંખ્ય ભ્રામક માહિતી ઉપલબ્ધ છે. પરિણામે, ઘણા લોકો અજાણતા જ પાણી પીવામાં એવી ભૂલો કરી બેસે છે, જેનાથી તેમનું સ્વાસ્થ્ય સુધરવાને બદલે વધુ બગડી જાય છે. કોઈ પણ કારણ વિના માથાનો દુખાવો થવો, પાચનશક્તિ નબળી પડવી કે આખો દિવસ સુસ્તી રહેવા પાછળ ખોટી રીતે પાણી પીવાની આદત જવાબદાર હોઈ શકે છે.

તાજેતરમાં સાત્વિક લાઇફસ્ટાઇલ અને હેલ્થ નિષ્ણાતો દ્વારા જારી કરાયેલા અહેવાલો અનુસાર, પાણી પીવાની પદ્ધતિ સીધી આપણા પાચનતંત્ર અને ઊર્જાના સ્તર સાથે જોડાયેલી છે. આયુર્વેદ અને આધુનિક વિજ્ઞાન બંને માને છે કે પાણી પીવાની એક નિશ્ચિત અને વૈજ્ઞાનિક રીત છે, જેને નજરઅંદાજ કરવાથી શરીરમાં ઝેરી તત્વો વધી શકે છે.

૧. ગટગટાવીને એકસાથે પાણી પીવું (ઝડપથી પાણી પીવાની ભૂલ)

મોટાભાગના લોકો જ્યારે તરસ લાગે છે ત્યારે ઊભા-ઊભા એક જ શ્વાસે આખો ગ્લાસ ખાલી કરી નાખે છે. નિષ્ણાતોના મતે આ પદ્ધતિ તદ્દન ખોટી છે. પાણી હંમેશા શાંતિથી બેસીને, ધીમે-ધીમે ઘૂંટડે-ઘૂંટડે (Sip by Sip) પીવું જોઈએ. જ્યારે તમે પાણીને થોડી સેકન્ડ મોઢામાં રાખીને ધીમેથી ગળા નીચે ઉતારો છો, ત્યારે મોઢામાં રહેલી ક્ષારીય લાળ (Saliva) પાણી સાથે ભળી જાય છે. આ લાળ પેટના એસિડને સંતુલિત કરે છે અને ખોરાકને પચાવવામાં અદભુત મદદ કરે છે.

૨. અતિશય ઠંડુ કે ખૂબ ગરમ પાણી પીવું

ઉનાળાની ગરમીમાં ફ્રીજનું બરફ જેવું ઠંડુ પાણી પીવું કે વજન ઘટાડવાની લ્હાયમાં સતત ખૂબ ગરમ પાણી પીવું શરીર માટે હાનિકારક છે. અતિશય ઠંડુ પાણી પીવાથી પાચન અગ્નિ મંદ પડી જાય છે અને રક્તવાહિનીઓ સંકોચાઈ જાય છે. શરીરને આ પાણી પચાવવા અને તેના તાપમાનને સંતુલિત કરવા માટે બમણી મહેનત કરવી પડે છે. તેથી, રૂમના તાપમાન જેટલું જ સામાન્ય પાણી પીવું શ્રેષ્ઠ છે. ગરમીની ઋતુમાં કુદરતી રીતે ઠંડક આપતા માટીના ઘડાનું (માટલાનું) પાણી પીવું એ સૌથી સ્વાસ્થ્યપ્રદ વિકલ્પ છે.

૩. જમવાની સાથે પુષ્કળ પાણી પીવું

ભોજનની બરાબર પહેલાં, ભોજન દરમિયાન અથવા જમ્યા પછી તરત જ વધારે માત્રામાં પાણી પીવાથી પેટમાં ખોરાક પચાવતા પાચક રસો (Digestive Juices) પાતળા થઈ જાય છે. આનાથી ખોરાક પચવાને બદલે પેટમાં સડવા લાગે છે, જે ગેસ, એસિડિટી અને બ્લોટિંગનું કારણ બને છે. જો જમતી વખતે ગળામાં ડૂમો ભરાય અથવા જરૂર લાગે, તો માત્ર એક કે બે ઘૂંટડા પાણી પી શકાય છે, પરંતુ વધારે પાણી ભોજનના અડધા કે એક કલાક પછી જ પીવું જોઈએ.

૪. પ્લાસ્ટિકની બોટલનો આંધળો વપરાશ

આજકાલ ઓફિસ, પ્રવાસ કે ઘરમાં પણ પ્લાસ્ટિકની બોટલમાંથી પાણી પીવાનું ચલણ વધ્યું છે. અસંખ્ય વૈજ્ઞાનિક સંશોધનોમાં સાબિત થયું છે કે પ્લાસ્ટિકની બોટલમાં રાખેલા પાણીમાં ‘માઇક્રોપ્લાસ્ટિક્સ’ ઓગળે છે, જે શરીરમાં જઈને કેન્સર, હોર્મોનલ અસંતુલન અને લિવરની બીમારીઓ પેદા કરી શકે છે. લાંબા ગાળે સ્વસ્થ રહેવા માટે પ્લાસ્ટિકનો ત્યાગ કરીને કાચ, સ્ટેનલેસ સ્ટીલ, તાંબુ અથવા માટીના વાસણોનો ઉપયોગ શરૂ કરવો અનિવાર્ય છે.

૫. લિટર અને ગ્લાસ ગણીને જરૂરિયાત કરતાં વધુ પાણી પીવું

ઇન્ટરનેટ પર પ્રચલિત દરરોજ ફરજિયાત ૩ લિટર કે ૮ ગ્લાસ પાણી પીવાનો આંધળો નિયમ દરેક વ્યક્તિ પર લાગુ પડતો નથી. દરેક માણસના શરીરની પાણીની જરૂરિયાત તેની ઉંમર, રહેણાંક વિસ્તારની ઋતુ, તેની શારીરિક પ્રવૃત્તિ અને આહાર પર આધાર રાખે છે. વધુ પડતું પાણી પીવાથી કિડની પર ઓવરલોડ વધે છે. તમારા શરીરમાં પાણી પૂરતું છે કે નહીં તે જાણવાનો સૌથી સરળ વૈજ્ઞાનિક રસ્તો પેશાબનો રંગ છે. જો પેશાબનો રંગ આછો પીળો અથવા બિલકુલ સાફ (Clear) હોય, તો તેનો અર્થ એ છે કે તમારું શરીર બરાબર હાઇડ્રેટેડ છે.

પાણીનો વૈકલ્પિક સ્ત્રોત:

શરીરને હાઇડ્રેટેડ રાખવા માટે માત્ર સાદું પાણી જ એકમાત્ર સાધન નથી. આપણા રોજિંદા આહારમાં સામેલ તરબૂચ, કાકડી, નારંગી જેવા ફળો અને લીલા શાકભાજી પણ શરીરને પૂરતા પ્રમાણમાં કુદરતી પાણી પૂરું પાડે છે, જે સ્વાસ્થ્ય માટે વધુ ગુણકારી છે.