ઓછા સમયમાં બનશે વન-પોટ હોટ ફેવરિટ મીલ, નોંધી લો મહારાષ્ટ્રીયન મસાલા પુલાવની રેસીપી
આજના દોડધામભર્યા જીવનમાં જ્યારે પણ ગૃહિણીઓ કે રસોઈના શોખીનો કૂકિંગ કરવા બેસે છે, ત્યારે મનમાં એક જ વિચાર હોય છે—મહેનત ઓછી થાય, વાસણો ઓછા બગડે પણ સ્વાદમાં કોઈ કોમ્પ્રોમાઇઝ ન થવું જોઈએ. આવી સ્થિતિમાં ‘વન-પોટ મીલ’ એટલે કે એક જ વાસણમાં આખું ભોજન તૈયાર થઈ જાય તેવો વિકલ્પ હંમેશા સુપરહિટ સાબિત થાય છે. જો તમે પણ આજે કંઈક એવું જ મસાલેદાર, સુગંધિત અને શાકભાજીથી ભરપૂર ખાવાનું વિચારી રહ્યા છો, તો પશ્ચિમ ભારતની પારંપરિક કળામાંથી આવતો મહારાષ્ટ્રીયન મસાલા પુલાવ (જેને ત્યાં ‘મસાલા ભાત’ પણ કહેવાય છે) તમારા માટે સર્વશ્રેષ્ઠ ઓપ્શન છે.
આ પુલાવની સૌથી મોટી ખાસિયત એ છે કે તેમાં ખડા મસાલાની સોડમ સાથે કાજુનો જે ક્રંચ (કરકરો સ્વાદ) મોંમાં આવે છે, તે આખી ડિશનો સ્વાદ કલ્પના બહાર અદભુત બનાવી દે છે. લંચ હોય કે ડિનર, ગરમાગરમ મસાલા પુલાવ સાથે ઠંડુંગાર રાયતું અથવા ગુજરાતી-મહારાષ્ટ્રીયન કઢી મળી જાય એટલે તૃપ્તિનો ઓડકાર પાકો છે.
રસોઈની પૂર્વ તૈયારી: સામગ્રીનું આયોજન
આ સ્વાદિષ્ટ પુલાવ બનાવવા માટે આપણે ૧૫૦ ગ્રામ લાંબા દાણાવાળા ચોખા (બાસમતી કે કોઈ પણ સારા ચોખા) લઈશું. આ ઉપરાંત, વઘાર અને શાકભાજી માટે ૩-૪ નંગ લવિંગ, ૫-૬ નંગ આખા મરી, એક નાનો તજનો ટુકડો, અડધી ચમચી જીરું, અડધી ચમચી રાઈ, પા ચમચી હિંગ, ૨ ચમચી તેલ અને સ્વાદનો રાજા ગણાતા કાજુના ૫-૬ નંગ જોઈશે. શાકભાજીમાં આપણે ૧૫૦ ગ્રામ તાજું ફલાવર અને ૧૦૦ ગ્રામ બટાકા લઈશું. મસાલાના બેઝ માટે ૧ ચમચી આદુની પેસ્ટ, ૧ ચમચી લસણની પેસ્ટ, ૨-૩ લીલા મરચાં (વચ્ચેથી ચીરેલા) અને બે ડાળી મીઠો લીમડો વાપરીશું. સૂકા મસાલામાં પા ચમચી હળદર, અડધી ચમચી મીઠું (અથવા સ્વાદ મુજબ) અને ૧ ચમચી ધાણા-જીરું પાવડર પૂરતો છે. રાંધવા માટે આશરે ૩૦૦ મિલી પાણી અને છેલ્લે ગાર્નિશિંગ માટે લીંબુનો રસ, ઝીણી સમારેલી કોથમીર તથા દેશી ઘી તૈયાર રાખવું.
સૌથી પહેલા ચોખાને બે-ત્રણ વાર ચોખ્ખા પાણીથી ધોઈને ૨૦ મિનિટ માટે પલાળી રાખો. ચોખા પલળે ત્યાં સુધીમાં ફલાવર અને બટાકાને મધ્યમ કદના ટુકડામાં સમારી, બરાબર ધોઈને સાઇડ પર મૂકી દો.
સ્ટેપ-બાય-સ્ટેપ બનાવવાની સરળ રીત
રસોઈને ઝડપી બનાવવા માટે એક પ્રેશર કુકર અથવા ઊંડા તપેલામાં બે ચમચી તેલ ગરમ કરો. તેલ બરાબર ગરમ થાય એટલે તેમાં રાઈ અને જીરું ઉમેરો. જીરું તતડવા લાગે એટલે તરત જ હિંગ ઉમેરો. હવે તેમાં આખા મરી, લવિંગ અને તજનો ટુકડો ઉમેરીને અડધી મિનિટ માટે ધીમા તાપે સાંતળો. આમ કરવાથી ખડા મસાલાની બધી જ સુગંધ તેલમાં સરસ રીતે ભળી જશે.
ત્યારબાદ, આ ગરમ વઘારમાં કાજુના ટુકડા અને મીઠા લીમડાના પાન ઉમેરો. કાજુનો રંગ આછો ગુલાબી થાય ત્યાં સુધી તેને હલાવતા રહો. હવે સમય છે પુલાવના અસલી આત્મા સમાન આદુ અને લસણની પેસ્ટ ઉમેરવાનો. સાથે ચીરેલા લીલા મરચાં પણ ઉમેરી દો. આ મિશ્રણને ૨ મિનિટ માટે સાંતળો, જેથી લસણ-આદુની કાચી સુગંધ જતી રહે અને રસોડું સુગંધથી મહેકી ઉઠે.
હવે વઘારમાં સમારેલા બટાકા અને ફલાવર ઉમેરીને બરાબર મિક્સ કરો. શાકભાજીને તેલમાં બે મિનિટ સાંતળ્યા પછી તેમાં હળદર, ધાણા-જીરું પાવડર અને મીઠું ઉમેરો. અહીં એક સ્માર્ટ ટ્રીક યાદ રાખવાની છે—મસાલા કુકરના તળિયે ચોંટી ન જાય તે માટે સહેજ (બે-ત્રણ ચમચી) પાણી છાંટો અને મસાલામાંથી તેલ છૂટું પડે ત્યાં સુધી તેને ચડવા દો.
ચોખા ઉમેરવા અને દમ આપવાની આખરી પ્રોસેસ
જ્યારે મસાલા શાકભાજી સાથે એકરસ થઈ જાય અને તેલ દેખાવા લાગે, ત્યારે ૨૦ મિનિટથી પલાળેલા ચોખાનું પાણી નિતારીને કુકરમાં ઉમેરી દો. ચોખાના દાણા તૂટી ન જાય તે માટે તવેથાથી એકદમ હળવા હાથે બધું મિક્સ કરો. હવે તેમાં ૩૦૦ મિલી પાણી ઉમેરીને બરાબર હલાવો.
જ્યારે પાણીમાં એક મોટો ઉભરો આવે, ત્યારે ગેસની આંચ એકદમ ધીમી કરી નાખો અને વાસણનું ઢાંકણ બંધ કરી દો. (જો કુકરમાં બનાવતા હોવ તો મધ્યમ આંચ પર ૨ વ્હિસલ વગાડી શકો છો અથવા ધીમા તાપે ૧૫ મિનિટ પાકવા દો). ચોખા બધું પાણી સોષી લે અને એકદમ સોફ્ટ થઈ જાય ત્યાં સુધી તેને ચડવા દેવાનો છે.
પુલાવ સંપૂર્ણ ચડી જાય એટલે તરત જ સર્વ કરવાની ઉતાવળ ન કરવી. ગેસ બંધ કરીને તેને ૫ મિનિટ માટે વરાળમાં જ ઢાંકેલો રહેવા દો, આનાથી ભાતનો દાણો એકદમ છૂટો પડશે. છેલ્લે, પુલાવનો સ્વાદ ચાર ગણો વધારવા માટે ઉપરથી થોડો લીંબુનો રસ, તાજી સમારેલી કોથમીર અને એક ચમચી શુદ્ધ દેશી ઘી ઉમેરીને હળવા હાથે મિક્સ કરો. બસ, તમારો ગરમાગરમ, સુગંધિત અને સ્વાદિષ્ટ મહારાષ્ટ્રીયન મસાલા પુલાવ તૈયાર છે! તેને પ્લેટમાં કાઢી કઢી કે રાયતા સાથે પીરસો અને ઘરના સભ્યો સાથે વીકએન્ડ માણો.
