કેન્સરના દર્દીને અલગ રાખવા કે મીઠાઈ બંધ કરાવવી કેટલી યોગ્ય? સીનિયર ઓન્કોલોજિસ્ટનો મોટો ખુલાસો
કેન્સર જેવી ગંભીર બીમારીનું નામ સાંભળતા જ સામાન્ય રીતે લોકોમાં ભારે ભય અને મૂંઝવણનો માહોલ સર્જાઈ જતો હોય છે. વૈજ્ઞાનિક ક્ષેત્રે અને તબીબી વિજ્ઞાનમાં અભૂતપૂર્વ પ્રગતિ થઈ હોવા છતાં, આજે પણ કેન્સર વિશે સમાજમાં અનેક ગેરમાન્યતાઓ, અફવાઓ અને ખોટી માન્યતાઓ પ્રચલિત છે. આવી અસમંજસ ઘણીવાર દર્દીઓની સચોટ સારવાર, આહાર અને તેમના માનસિક સ્વાસ્થ્યમાં મોટા અવરોધો ઊભા કરે છે.
આજના આધુનિક યુગમાં પણ કેન્સરને લઈને સમાજમાં એવો ડર વ્યાપેલો છે કે લોકો તબીબી સલાહ લેવાને બદલે અફવાઓ પર વધુ વિશ્વાસ કરવા લાગે છે. રાયપુરના સિનિયર કેન્સર સર્જન, જેઓ ૨૫ વર્ષથી પણ વધુ સમયનો બહોળો અનુભવ ધરાવે છે, તેમણે તાજેતરમાં સોશિયલ મીડિયા પર દર્દીઓ અને તેમના પરિવારજનોમાં પ્રવર્તતી ૪ અતિ મહત્વપૂર્ણ ગેરમાન્યતાઓ પર વૈજ્ઞાનિક દ્રષ્ટિકોણથી સ્પષ્ટતા કરી છે.
તબીબી નિષ્ણાત ડૉ. શર્માના જણાવ્યા મુજબ, અજ્ઞાનતા અને ભ્રામક માહિતીથી દૂર રહીને યોગ્ય સમયે સાચી સારવાર લેવી જ કેન્સર સામેના જંગમાં સૌથી મોટું શસ્ત્ર છે.
૧. ગેરમાન્યતા: બાયોપ્સી કરવાથી કેન્સર આખા શરીરમાં ફેલાઈ જાય છે
લોકોમાં સૌથી મોટો ડર બાયોપ્સી (Biopsy) ટેસ્ટને લઈને હોય છે. અનેક દર્દીઓ એવા ભયથી બાયોપ્સી કરાવવામાં વિલંબ કરે છે કે સોય કે કટ મારવાથી કેન્સરના કોષો લોહીમાં ભળીને ફેલાઈ જશે.
આ બાબતે તબીબે એક ખૂબ જ સુંદર ઉદાહરણ આપતાં સમજાવ્યું કે, “જો કોઈ કાર ઝડપથી આવતા ટ્રકની નજીક પહોંચી જાય અને છેલ્લી ક્ષણે બ્રેક મારવા છતાં અકસ્માત થાય, તો તેનો વાંક બ્રેકનો નથી હોતો. અકસ્માત ટાળવા માટે બ્રેક મારવી જરૂરી જ હતી, પરંતુ સત્ય એ છે કે બ્રેક ખૂબ મોડી લગાવાઈ હતી. બાયોપ્સીનું પણ એવું જ છે; બાયોપ્સી કેન્સર ફેલાવતી નથી, પરંતુ તપાસ ખૂબ મોડી થવાના કારણે રોગ વધી ગયો હોય છે.”
૨. ગેરમાન્યતા: કેન્સર ચેપી રોગ કે મહામારી છે
સમાજમાં આજે પણ કેન્સરના દર્દીઓ સાથે અછૂત જેવો વ્યવહાર કરવાની, તેમના વાસણો અલગ કરી દેવાની કે તેમને બાળકોથી દૂર રાખવાની અનિચ્છનીય પ્રવૃત્તિ જોવા મળે છે. લોકો માને છે કે દર્દીના સંપર્કમાં આવવાથી રોગ ફેલાશે.
આ ગેરસમજને ફગાવતા ઓન્કોલોજિસ્ટે સ્પષ્ટ કર્યું કે, “કેન્સર એ કોઈ વાયરસ કે બેક્ટેરિયાથી થતો ચેપી રોગ નથી, પરંતુ આપણા પોતાના જ શરીરના કોષોના અસામાન્ય ગ્રોથના કારણે થાય છે. તે સ્પર્શ કરવાથી કે સાથે રહેવાથી ક્યારેય ફેલાતો નથી. જો એવું હોત તો છેલ્લા ૨૫ વર્ષથી હજારો કેન્સર દર્દીઓના ઓપરેશન કરનાર અને તેમની વચ્ચે રહેનાર મને પોતાને પણ કેટલીય વાર કેન્સર થઈ ગયું હોત.” દર્દીને પરિવારથી અલગ કરવાથી તેમના માનસિક સ્વાસ્થ્ય પર ખૂબ જ નકારાત્મક અસર પડે છે.
૩. ગેરમાન્યતા: કેન્સરના દર્દીઓએ મીઠાઈ કે સાકર બિલકુલ ન ખાવી
તાજેતરના સમયમાં સોશિયલ મીડિયા દ્વારા ફેલાવવામાં આવેલી આ સૌથી મોટી ગેરસમજ છે કે ગ્લુકોઝ કે મીઠાઈ બંધ કરી દેવાથી કેન્સરના કોષો ભૂખ્યા મરી જશે.
ડોક્ટરે સ્પષ્ટતા કરી કે, “મીઠાઈ સાવ ટાળી દેવાથી કેન્સરના કોષો નાશ પામતા નથી, કે યોગ્ય માત્રામાં મીઠાઈ ખાવાથી રોગ વધી જતો નથી. દર્દીના સામાન્ય સ્વાસ્થ્ય અને કેલરીની જરૂરિયાત મુજબ યોગ્ય પ્રમાણમાં મીઠાઈ આપી શકાય છે. જ્યારે ઘરમાં અન્ય લોકો મીઠાઈ ખાતા હોય ત્યારે દર્દીને તેનાથી વંચિત રાખવો એ એક રીતે માનસિક ત્રાસ સમાન છે. દર્દીને શારીરિક સાથે માનસિક ખુશી મળવી પણ એટલી જ જરૂરી છે.”
૪. ગેરમાન્યતા: સ્ટેજ-૪ કેન્સરમાં સારવાર કરાવવાનો કોઈ અર્થ નથી
ઘણા લોકો એવું માને છે કે કેન્સર જો ચોથા તબક્કામાં (Stage 4) પહોંચી જાય, તો પછી કોઈ પણ પ્રકારની સારવાર નકામી છે અને જીવનનો અંત નજીક છે.
આધુનિક તબીબી વિજ્ઞાન અનુસાર આ ખ્યાલ સંપૂર્ણપણે ખોટો છે. ચોથા તબક્કામાં સારવારનો મુખ્ય હેતુ માત્ર રોગ મટાડવાનો નહીં, પરંતુ દર્દીની પીડા અને લક્ષણો ઘટાડવાનો (Palliative Care) હોય છે. યોગ્ય દવાઓ અને સારવારથી દર્દીનું આયુષ્ય લંબાવી શકાય છે અને તેના જીવનની ગુણવત્તા (Quality of Life) માં નોંધપાત્ર સુધારો કરી શકાય છે. આ તબક્કે સારવાર દર્દીને આરામદાયક અને દર્દમુક્ત વાતાવરણ પૂરું પાડવા માટે અત્યંત આવશ્યક છે.
