દૈનિક આહારમાં ડ્રાયફ્રૂટ્સનો સંતુલિત ઉપયોગ: હૃદયને રોગો અને સ્ટ્રોકના જોખમથી બચાવવા માટે સરળ હેલ્થ ટિપ્સ
આજના ભાગદોડભર્યા જીવનમાં ખોટી આહારશૈલી અને માનસિક તણાવના કારણે હૃદય સંબંધિત સમસ્યાઓ, ઉચ્ચ રક્તચિહ્ન (હાઈ બ્લડ પ્રેશર) અને શરીરમાં બેડ કોલેસ્ટ્રોલ વધવાનું જોખમ ખૂબ જ વધી ગયું છે. આવા સમયે ડાયટિશિયન્સ અને આહાર વિજ્ઞાનીઓ દૈનિક ખાનપાનમાં ડ્રાયફ્રૂટ્સ, ખાસ કરીને બદામ અને અખરોટનો સમાવેશ કરવાની સખત સલાહ આપે છે.
પરંતુ મોટાભાગના લોકોના મનમાં એ મૂંઝવણ રહે છે કે બ્લડ પ્રેશર અને કોલેસ્ટ્રોલ ઘટાડવા માટે બદામ વધુ ફાયદાકારક છે કે અખરોટ? હેલ્થ એક્સપર્ટ્સના મતે, આ બંને સુકો મેવો ઓમેગા-૩ ફેટી એસિડ, મોનોઅનસેચ્યુરેટેડ ફેટ્સ, વિટામિન અને મેગ્નેશિયમથી ભરપૂર હોય છે, પરંતુ તમારા શરીરની ચોક્કસ સ્વાસ્થ્ય જરૂરિયાતોના આધારે તેમની પસંદગી કરવી વધુ અસરકારક સાબિત થાય છે.
અખરોટ હૃદયના સ્વાસ્થ્યનું રક્ષણ કેવી રીતે કરે છે?
અખરોટને હૃદયની સુરક્ષા માટે શ્રેષ્ઠ ડ્રાયફ્રૂટ્સમાંથી એક ગણવામાં આવે છે. અખરોટ એ વનસ્પતિજન્ય ઓમેગા-૩ ફેટી એસિડ (ALA) નો અદ્ભુત સ્ત્રોત છે, જે શરીરમાં અને ધમનીઓમાં થતી શારીરિક બળતરા (Inflammation) ને ઘટાડવામાં મુખ્ય ભૂમિકા ભજવે છે. અખરોટના માત્ર એક સર્વિંગમાં આશરે ૨.૫ ગ્રામ એએલએ (ALA) અને પોલિફેનોલ્સ હોવાના કારણે તે ઓક્સિડેટીવ તણાવને અટકાવે છે.
અભ્યાસો દર્શાવે છે કે ઉંમરલાયક લોકો કે વરિષ્ઠ નાગરિકો જો દરરોજ અડધો કપ અખરોટનું સેવન કરે, તો લોહીમાં કોલેસ્ટ્રોલનું પ્રમાણ કુદરતી રીતે ઘટે છે. અખરોટમાં રહેલું ૨ ગ્રામ ફાઇબર પાચન સુધારીને કોલેસ્ટ્રોલ ઘટાડવામાં મદદ કરે છે. આ સિવાય સંતૃપ્ત ચરબી (Saturated Fats) ને બદલે અખરોટ ખાવાથી સેન્ટ્રલ બ્લડ પ્રેશર નિયંત્રણમાં રહે છે અને એન્ડોથેલિયલ કાર્યોમાં સુધારો થતાં હૃદય રોગ તેમજ સ્ટ્રોકનું જોખમ નોંધપાત્ર રીતે ઘટી જાય છે.
બદામ હૃદયના સ્વાસ્થ્યમાં કેવી રીતે મદદરૂપ થાય છે?
બીજી તરફ, બદામ એ મોનોઅનસેચ્યુરેટેડ ફેટ્સ, વિટામિન-ઈ, કેલ્શિયમ, પોટેશિયમ, ફોસ્ફરસ, ફાઇબર અને મેગ્નેશિયમનો સમૃદ્ધ સ્ત્રોત છે. આ તમામ પોષક તત્વો શરીરમાં કુલ કોલેસ્ટ્રોલ અને ખરાબ કોલેસ્ટ્રોલ (LDL) ને ઘટાડવામાં મહત્વનો ભાગ ભજવે છે.
સંશોધનો મુજબ, બદામનું નિયમિત સેવન કરવાથી લોહીમાં રહેલા ફોસ્ફોલિપિડ્સ, સ્ટેરોલ્સ અને ટ્રાઇગ્લિસરાઇડ્સ જેવા નુકસાનકારક લિપિડ સ્તરમાં ૨૫ ટકા સુધીનો ઘટાડો કરી શકાય છે. વધુમાં, બદામ ખાવાથી ગુડ કોલેસ્ટ્રોલ (HDL) નું પ્રમાણ જળવાઈ રહે છે અથવા વધે છે. સારું કોલેસ્ટ્રોલ ધમનીઓમાંથી ખરાબ કોલેસ્ટ્રોલને એકત્ર કરીને લીવર સુધી પહોંચાડે છે જેથી તે શરીરમાંથી બહાર નીકળી શકે. બદામમાં રહેલું મેગ્નેશિયમ અને પોટેશિયમ બ્લડ પ્રેશરને સ્થિર રાખવામાં અત્યંત મદદરૂપ છે.
અખરોટ કે બદામ: તમારા માટે કયું ઉત્તમ છે?
જો તમારા સ્વાસ્થ્ય લક્ષ્યો ઓમેગા-૩ ફેટી એસિડની ઉણપ પૂરી કરવાના, ધમનીઓની સોજા-બળતરા ઘટાડવાના કે એન્ટી-ઓક્સિડન્ટ ગુણધર્મો મેળવવાના હોય તો અખરોટ શ્રેષ્ઠ પસંદગી છે. જ્યારે બ્લડ પ્રેશર નિયંત્રિત કરવા, મેગ્નેશિયમ અને વિટામિન-ઈ ની ઉણપ પૂરવા તથા એલડીએલ અને એચડીએલ કોલેસ્ટ્રોલનું સંતુલન જાળવવા માટે બદામ વધુ ઉપયોગી છે.
નિષ્ણાતોના મતે, આ બંને સુકો મેવો હૃદય માટે આદર્શ અને ગુણકારી છે. તેથી કોઈ એકને જ પસંદ કરવાને બદલે તમારા રોજના આહારમાં વારાફરતી બંનેનો યોગ્ય માત્રામાં સમાવેશ કરવો જોઈએ, જેથી હૃદયને તમામ આવશ્યક પોષક તત્વોનું સંપૂર્ણ અને વ્યાપક સુરક્ષા કવચ મળી રહે.
