નવા નિયમ હેઠળ દવા બનાવતી કંપનીઓએ દવાઓ પર H2/QR કોડ લગાવવો પડશે. દવાનું યોગ્ય અને જેનરિક નામ, બ્રાન્ડ અને ઉત્પાદકનું નામ અને સરનામું, બેચ નંબર, ઉત્પાદન અને દવાની સમાપ્તિ તારીખ પણ આપવાની રહેશે.
જો તમે માથાનો દુખાવો શરદી તાવ માટે ડોલો અને સેરીડોન જેવી દવાઓ લેતા હોવ, અથવા સુગર બીપીની દવા લેતા હોવ, તો હવે તમે કેટલાક નવા પ્રકારના પેકિંગ જોઈ શકો છો. દેશમાં નકલી દવાઓની તપાસ કરવા માટે સરકારે દવાઓના પેકિંગમાં QR કોડનો સમાવેશ કરવાનો નિર્ણય લીધો છે. આ દવાઓમાં દુખાવો, તાવ, પ્લેટલેટ્સ, સુગર, ગર્ભનિરોધક દવા, વિટામિન સપ્લિમેન્ટ્સ, થાઇરોઇડ વગેરે માટેની દવાઓનો સમાવેશ થાય છે. આ QR કોડમાં દવા સંબંધિત મહત્વની માહિતી હશે, સાથે જ આ QR કોડથી ગ્રાહકને દવાની એક્સપાયરી ડેટ પણ જાણી શકાશે. સરકારે થોડા સમય પહેલા ડ્રગ એન્ડ કોસ્મેટિક્સ એક્ટ, 1940માં સુધારા સાથે સંબંધિત એક નોટિફિકેશન બહાર પાડ્યું હતું. આ નિયમ આજથી 1 ઓગસ્ટથી લાગુ થશે.
આ લોકપ્રિય દવાઓના પેક બદલાશે
આ ટોચની 300 દવાઓના બ્રાન્ડ નામોમાં એલેગ્રા, શેલ્કલ, કેલ્પોલ, ડોલો અને મેફ્ટલનો સમાવેશ થાય છે. આ નવા નિયમમાં જે દવાઓનો સમાવેશ કરવામાં આવ્યો છે તેમાં દુખાવો, તાવ, પ્લેટલેટ્સ, સુગર, ગર્ભનિરોધક દવા, વિટામિન સપ્લીમેન્ટ્સ, થાઈરોઈડ વગેરેની દવાઓનો સમાવેશ થાય છે.
QR કોડમાં કઈ માહિતી મળશે
નવા નિયમ હેઠળ દવા બનાવતી કંપનીઓ માટે દવાઓ પર QR કોડ લગાવવો ફરજિયાત રહેશે. હવે આ દવાઓના રેપર પર શેડ્યૂલ H2/QR કોડ ચોંટાડવો પડશે. દવાઓ પર જે કોડ લાગુ કરવામાં આવશે, તેમાં સૌથી પહેલા એક અનન્ય ઓળખ કોડ હશે. આ કોડમાં કંપનીઓએ દવાનું નામ અને તેનું જેનરિક નામ જણાવવાનું રહેશે. બ્રાન્ડ અને ઉત્પાદકની માહિતી આપવી પડશે. આ ઉપરાંત જે બેચમાં ચોક્કસ પેકેટ બનાવ્યું છે તેનો બેચ નંબર પણ આપવાનો રહેશે. આ સાથે મેન્યુફેક્ચરિંગ અને એક્સપાયરીની તારીખ આપવાની રહેશે અને લાયસન્સની માહિતી પણ આપવાની રહેશે.
ડ્રગ્સની હેરાફેરી પર અંકુશ આવશે
દેશની સર્વોચ્ચ ડ્રગ રેગ્યુલેટરે બનાવટી દવાઓના વેચાણને રોકવા અને અસરકારક ટ્રેસીબિલિટી સુનિશ્ચિત કરવા માટે આ પગલું ભર્યું છે. DGCIએ ફાર્મા કંપનીઓને ચેતવણી આપી છે કે જો તેઓ નવા નિયમનું પાલન નહીં કરે તો તેમને દંડ ફટકારવામાં આવશે. નકલી, હલકી ગુણવત્તાવાળી દવાઓથી દર્દીઓને ફાયદો નથી થતો પરંતુ નુકસાન થાય છે. DTAB એટલે કે ડ્રગ્સ ટેકનિકલ એડવાઇઝરી બોર્ડે જૂન, 2019માં આ પ્રસ્તાવને મંજૂરી આપી હતી. ઘણા અહેવાલોમાં એવો દાવો કરવામાં આવ્યો હતો કે ભારતમાં બનેલી 20% દવાઓ નકલી છે. સરકારી રિપોર્ટ અનુસાર, 3% દવાઓની ગુણવત્તા નબળી છે.
શું ફાયદો થશે
QR કોડ લાગુ કરીને, અમે અસલી અને નકલી દવાઓની ઓળખ કરી શકીશું, સાથે જ તે દવા બનાવતી કંપનીને કાચા માલના સપ્લાયરને પણ ટ્રેક કરી શકશે. તેના પરથી એ પણ જાણી શકાય છે કે દવાના ફોર્મ્યુલા સાથે કોઈ ચેડાં કરવામાં આવ્યા છે કે નહીં. ઉપરાંત, તમે API ઉત્પાદન ક્યાંથી આવ્યું છે અને તે ક્યાં જઈ રહ્યું છે તે ટ્રૅક કરી શકશો.
API શું છે?
API નો અર્થ છે સક્રિય ફાર્માસ્યુટિકલ ઘટકો. આ મધ્યસ્થીઓ ગોળીઓ, કેપ્સ્યુલ્સ અને સીરપના ઉત્પાદન માટે મુખ્ય કાચો માલ છે. એપીઆઈ કોઈપણ દવાના નિર્માણમાં મુખ્ય ભૂમિકા ભજવે છે અને આ માટે ભારતીય કંપનીઓ મોટાભાગે ચીન પર નિર્ભર છે.
