કેન્દ્રીય કર્મચારીઓના ભથ્થાં અને ફિટમેન્ટ ફેક્ટરમાં થશે મોટો ઉછાળો? 8મું પગાર પંચ અંતિમ ભલામણો પર કરી રહ્યું છે કામ
કેન્દ્ર સરકારના કર્મચારીઓ અને પેન્શનરો માટે આગામી સમય નાણાકીય દ્રષ્ટિએ અત્યંત મહત્વપૂર્ણ સાબિત થવાનો છે. 8મા કેન્દ્રીય પગાર પંચે પગાર અને પેન્શન સંબંધિત વિવિધ મુદ્દાઓ પર વ્યાપક પરામર્શ પ્રક્રિયાના ભાગરૂપે બુધવારે ચંડીગઢથી પોતાની ત્રણ દિવસીય વિશિષ્ટ મુલાકાતનો પ્રારંભ કર્યો છે. આ મહત્વપૂર્ણ મુલાકાત દરમિયાન પંજાબ, હરિયાણા, હિમાચલ પ્રદેશ અને ચંડીગઢના પ્રતિનિધિઓ કમિશન સમક્ષ હાજર રહીને આગામી પગાર અને પેન્શન સુધારા અંગે પોતાના મૂલ્યવાન સૂચનો અને રજૂઆતો પેશ કરશે. આ ઉપરાંત, વિવિધ કર્મચારી સંગઠનો, પેન્શનર એસોસિએશનો તેમજ રેલ્વે અને સંરક્ષણ ક્ષેત્રનું પ્રતિનિધિત્વ કરતા જૂથો પણ કમિશન સામે પોતાની માંગણીઓ મૂકી રહ્યા છે. કમિશન આ પરામર્શ બેઠકોમાંથી મળેલા પ્રતિસાદ અને સૂચનોને આધારે જ પોતાની આખરી ભલામણો ઘડશે.
આ પગાર પંચની ભલામણોની સીધી અસર દેશના ૧ કરોડથી પણ વધુ કેન્દ્રીય કર્મચારીઓ અને પેન્શનરોના જીવનધોરણ પર પડવાની છે. આ વિશાળ સંખ્યામાં આશરે ૫૦ લાખ કેન્દ્ર સરકારના સક્રિય કર્મચારીઓ અને લગભગ ૬૫ લાખ નિવૃત્ત પેન્શનરોનો સમાવેશ થાય છે. જેમાં ખાસ કરીને દેશની સુરક્ષા જાળવતા સંરક્ષણ દળો અને દેશની પરિવહન વ્યવસ્થા સભાળતા રેલ્વે વિભાગના લાખો કર્મચારીઓ અને પૂર્વ કર્મચારીઓ પણ સામેલ છે.
કર્મચારી સંગઠનોની મુખ્ય માંગણીઓ અને ફિટમેન્ટ ફેક્ટર
કર્મચારી સંગઠનો દ્વારા કમિશન સમક્ષ રજૂ કરવામાં આવેલી માંગણીઓમાં સૌથી મહત્વનો મુદ્દો ફિટમેન્ટ ફેક્ટર (Fitment Factor) માં વધારો કરવાનો છે. ફિટમેન્ટ ફેક્ટર એ એવું ગણિત છે જેના આધારે જૂના અને નવા પગાર ધોરણ વચ્ચેના મૂળ પગારની ગણતરી કરવામાં આવે છે. સંગઠનોનું માનવું છે કે જો ફિટમેન્ટ ફેક્ટરમાં યોગ્ય અને આકર્ષક વધારો કરવામાં આવે, તો નવા પગાર ધોરણ હેઠળ કર્મચારીઓના બેઝિક પે (મૂળ પગાર) માં મોટો ઉછાળો આવશે, જેનાથી તેમની એકંદર આવકમાં સકારાત્મક પરિવર્તન આવશે.
આ ઉપરાંત, કર્મચારી સંગઠનો મોંઘવારી ભથ્થા (DA) ની વર્તમાન સિસ્ટમમાં પણ વ્યાપક ફેરફારોની માંગ કરી રહ્યા છે. તેઓનું કહેવું છે કે વધતી જતી મોંઘવારીને ધ્યાનમાં રાખીને DA ની સમીક્ષા વધુ વારંવાર ટૂંકા ગાળે કરવામાં આવે. સાથે જ એવી પણ માંગ મૂકવામાં આવી છે કે જ્યારે મોંઘવારી ભથ્થું એક ચોક્કસ મર્યાદા કે ટકાવારીને સ્પર્શે, ત્યારે તેને આપોઆપ કર્મચારીઓના મૂળ પગાર સાથે મર્જ (સમાવવામાં) કરી દેવામાં આવે, જેથી ભવિષ્યના ભથ્થાંની ગણતરી વધુ સારા ધોરણે થઈ શકે.
ભથ્થાંમાં સુધારો અને પેન્શનરોની આર્થિક સુરક્ષા
માત્ર મૂળ પગાર કે DA નહીં, પરંતુ ઘર ભાડું ભથ્થું (HRA), પરિવહન ભથ્થું (Transport Allowance) અને દુર્ગમ કે મુશ્કેલ વિસ્તારોમાં ફરજ બજાવતા કર્મચારીઓને મળતા ખાસ ભથ્થાઓની પણ પુનઃસમીક્ષા કરવાની માંગ જોરશોરથી ઉઠી છે. પ્રતિનિધિઓનું કહેવું છે કે દેશના મોટા અને મેટ્રો શહેરોમાં રહેવાનો ખર્ચ તેમજ ફુગાવો ઝડપથી વધી રહ્યા છે, તેથી આ વાસ્તવિકતાઓને ધ્યાનમાં રાખીને તમામ પ્રકારના ભથ્થાંમાં યોગ્ય વધારો કરવો અત્યંત જરૂરી બન્યો છે.
બીજી તરફ, પેન્શનર સંગઠનોએ નિવૃત્તિ પછીના જીવનમાં નાણાકીય અને સામાજિક સુરક્ષા મજબૂત બનાવવા પર વિશેષ ભાર મૂક્યો છે. તેમણે કૌટુંબિક પેન્શનની રકમમાં સુધારો કરવા, વય આધારિત વધારાનું પેન્શન વહેલું શરૂ કરવા અને નિવૃત્ત કર્મચારીઓ માટે વધુ સારી તથા રોકડરહિત (Cashless) આરોગ્યસંભાળ સુવિધાઓ પૂરી પાડવાની માંગણીઓ ઉઠાવી છે. કર્મચારી સંગઠનોએ પ્રમોશન સિસ્ટમ, સેવાઓની શરતો અને સ્પર્ધાત્મક સરકારી પગારધોરણ જાળવવા અંગેના મુદ્દાઓ પણ કમિશન સમક્ષ રજૂ કર્યા છે, જેથી કર્મચારીઓનું મનોબળ ઊંચું રહે અને નવી ગુણવત્તાયુક્ત ભરતીઓ સરળતાથી થઈ શકે.
પોતાના સત્તાવાર આદેશ મુજબ, 8મા કેન્દ્રીય પગાર પંચે ૩ નવેમ્બર, ૨૦૨૫ ના રોજ પોતાની રચના થયાના ૧૮ મહિનાની સમયસીમામાં કેન્દ્ર સરકારને પોતાની આખરી અહેવાલ અને ભલામણો સુપરત કરવાની રહેશે. ત્યારબાદ સરકાર આ ભલામણોનો અભ્યાસ કરીને તેને અમલમાં મુકવા અંગે આખરી નિર્ણય લેશે.
