રોકાણકારો માટે લોટરી! 2026 માં લિસ્ટ થશે દેશનું સૌથી મોટું એક્સચેન્જ NSE
ભારતના શેરબજારના ઈતિહાસમાં જેની વર્ષોથી પ્રતિક્ષા કરવામાં આવી રહી છે, તે નેશનલ સ્ટોક એક્સચેન્જ (NSE) નો IPO હવે વાસ્તવિકતા બનવા જઈ રહ્યો હોય તેવું લાગે છે. તાજેતરના અહેવાલો મુજબ, NSE આગામી 15 જૂન સુધીમાં તેના ડ્રાફ્ટ રેડ હેરિંગ પ્રોસ્પેક્ટસ (DRHP) ફાઈલ કરવાની તૈયારી કરી રહ્યું છે. જો બધું યોજના મુજબ ચાલશે, તો 2026 ના અંત સુધીમાં ભારતનો સૌથી મોટો સ્ટોક એક્સચેન્જ શેરબજારમાં લિસ્ટ થઈ જશે.
માર્ચ ક્વાર્ટરના પરિણામો અને ફાઈલિંગની વ્યૂહરચના
બિઝનેસ સ્ટાન્ડર્ડના અહેવાલ મુજબ, NSE એ જૂન મહિનાના અંત સુધીમાં DRHP સબમિટ કરવાનું નક્કી કર્યું છે. આ પાછળનું મુખ્ય કારણ એ છે કે એક્સચેન્જ માર્ચ 2026 ના ત્રિમાસિક ગાળાના તાજા નાણાકીય આંકડાઓનો ઉપયોગ કરી શકે. તાજેતરમાં જાહેર થયેલા આ મજબૂત પરિણામો સંભવિત રોકાણકારોને કંપનીની વર્તમાન આર્થિક સ્થિતિ અને નફાકારકતા વિશે સચોટ ચિત્ર આપશે, જે IPO ની સફળતા માટે અત્યંત જરૂરી છે.
SEBI ની મંજૂરી અને સમયરેખા
એકવાર DRHP ફાઈલ થઈ જાય પછી, દડો સેબી (SEBI) ના કોર્ટમાં જશે. સામાન્ય રીતે, સેબીને દસ્તાવેજોની ચકાસણી કરવામાં અને તેના પર અંતિમ અવલોકન (Observation) આપવામાં 2 થી 3 મહિનાનો સમય લાગે છે. જો સેબી તરફથી કોઈ મોટા પ્રશ્નો ઉભા ન થાય, તો 2026 ના બીજા ભાગમાં આ IPO બજારમાં આવી શકે છે. NSE લાંબા સમયથી સેબી સાથે લિસ્ટિંગના મામલે ચર્ચા કરી રહ્યું છે, તેથી આ વખતે પ્રક્રિયા ઝડપી બને તેવી શક્યતા છે.
ઓફર ફોર સેલ (OFS): નવા શેર બહાર નહીં પડે
રોકાણકારોએ સમજવું જરૂરી છે કે NSE નો આ IPO સંપૂર્ણપણે ‘ઓફર ફોર સેલ’ (OFS) હશે. તેનો અર્થ એ કે NSE પોતે કોઈ નવા શેર જારી કરીને મૂડી એકઠી કરવાનું નથી. તેના બદલે, કંપનીના વર્તમાન શેરધારકો તેમનો હિસ્સો જાહેર જનતાને વેચશે. અંદાજ મુજબ, કંપનીની લગભગ 5 ટકા જેટલી હિસ્સેદારી આ IPO દ્વારા બજારમાં વેચવામાં આવી શકે છે.
કયા મોટા રોકાણકારો હિસ્સો વેચશે?
NSE માં અનેક મોટી રાષ્ટ્રીય અને આંતરરાષ્ટ્રીય સંસ્થાઓનું રોકાણ છે. આ IPO દ્વારા જે રોકાણકારો પોતાની હિસ્સેદારી ઘટાડી શકે છે તેમાં મુખ્યત્વે આ નામ સામેલ છે:
-
Temasek (સિંગાપોરની રોકાણ કંપની)
-
Canada Pension Plan Investment Board (CPPIB)
-
Life Insurance Corporation of India (LIC)
-
ChrysCapital
આ સંસ્થાઓ માટે આ IPO એક એક્ઝિટ રૂટ તરીકે કામ કરશે, જેના દ્વારા તેઓ વર્ષોથી કરેલા રોકાણ પર નફો બુક કરી શકશે.
વૈશ્વિક સ્તરે મોટું વેલ્યુએશન
NSE ના IPO ના કદ અને વેલ્યુએશન વિશે બજારમાં ભારે ઉત્તેજના છે. નિષ્ણાતોના મતે, NSE આ IPO માટે 4 લાખ કરોડથી 6 લાખ કરોડ રૂપિયા વચ્ચેનું વેલ્યુએશન ટાર્ગેટ કરી શકે છે. જો આ આંકડો હાંસલ થાય, તો NSE ભારતીય શેરબજારમાં લિસ્ટેડ સૌથી મૂલ્યવાન કંપનીઓની યાદીમાં ટોચના સ્થાને પહોંચી જશે. તે માત્ર એક એક્સચેન્જ તરીકે જ નહીં, પણ એક વિશાળ કોર્પોરેટ એન્ટિટી તરીકે પણ પોતાની ઓળખ મજબૂત કરશે.
જૂના વિવાદોનો અંત લાવવાની તૈયારી
NSE માટે લિસ્ટિંગનો રસ્તો એટલો સરળ રહ્યો નથી. ‘કો-લોકેશન’ (Co-location) અને ‘ડાર્ક ફાઈબર’ જેવા ગંભીર આરોપોને કારણે સેબીએ અગાઉ લિસ્ટિંગ પર રોક લગાવી હતી. જોકે, હવે એક્સચેન્જ આ તમામ કાનૂની અવરોધો દૂર કરવા માટે સક્રિય છે. સેબીની હાઈ પાવર કમિટીની ભલામણો હેઠળ આશરે 1800 કરોડ રૂપિયા ચૂકવીને આ વિવાદોના સેટલમેન્ટની પ્રક્રિયા ચાલી રહી છે. ક્લીન ચીટ મળ્યા બાદ જ IPO ની પ્રક્રિયાને અંતિમ ઓપ આપવામાં આવશે.
શેરધારકોની મંજૂરી માટે EGM
કોઈપણ મોટા ફેરફાર પહેલા શેરધારકોનો વિશ્વાસ લેવો જરૂરી હોય છે. આ હેતુથી NSE એ 25 મે ના રોજ એક્સ્ટ્રા ઓર્ડિનરી જનરલ મીટિંગ (EGM) બોલાવી છે. આ મીટિંગમાં કંપનીના ‘આર્ટિકલ્સ ઓફ એસોસિએશન’ (AoA) માં જરૂરી સુધારા કરવા માટે શેરધારકોની મંજૂરી માંગવામાં આવશે, જે IPO ની પ્રક્રિયા માટે અનિવાર્ય છે.
બોર્ડમાં ફેરફાર અને કોર્પોરેટ ગવર્નન્સ
સુશાસન (Governance) ને વધુ પારદર્શક બનાવવા માટે NSE ના બોર્ડ ઓફ ડિરેક્ટર્સમાં પણ ફેરફાર કરવામાં આવ્યા છે.
-
રાજીવ વાસુદેવને પબ્લિક ઈન્ટરેસ્ટ ડિરેક્ટર તરીકે નિયુક્ત કરવામાં આવ્યા છે.
-
દિનેશ પંતને LIC ના નોમિની ડિરેક્ટર તરીકે બોર્ડમાં સ્થાન મળ્યું છે. આ નવા ચહેરાઓ એક્સચેન્જની છબી સુધારવા અને રોકાણકારોમાં ભરોસો જગાડવામાં મદદરૂપ સાબિત થશે.
