હવે દર વર્ષે PUC કઢાવવાની ઝંઝટ ખતમ! સરકારે જાહેર કર્યા નવા નિયમો, કોને કેટલી રાહત?
આજના સમયમાં વાહન ચલાવતી વખતે ટ્રાફિક પોલીસના દંડથી બચવા અને પર્યાવરણની જાળવણી માટે સૌથી મહત્વનો દસ્તાવેજ ‘પોલ્યુશન અંડર કંટ્રોલ’ એટલે કે પીયુસી (PUC) સર્ટિફિકેટ છે. અત્યાર સુધી મોટાભાગના વાહનો માટે દર વર્ષે કે દર છ મહિને પીયુસી કઢાવવાની ઝંઝટ રહેતી હતી. પરંતુ, હવે કેન્દ્ર સરકારે વાહન ચાલકોને મોટી રાહત આપવાની સાથે પ્રદૂષણ ફેલાવતા જૂના વાહનો પર કડકાઈ પણ દાખવી છે.
કેન્દ્રીય માર્ગ પરિવહન અને રાજમાર્ગ મંત્રાલય (MoRTH) દ્વારા તમામ શ્રેણીના વાહનો માટે પીયુસી સર્ટિફિકેટની માન્યતા અવધિ એટલે કે વેલિડિટી પિરિયડમાં સુધારો કરવામાં આવ્યો છે. ૧૩ નવેમ્બરના રોજ જાહેર કરાયેલા આ નવા નોટિફિકેશન મુજબ, નવા અને ઓછું પ્રદૂષણ ફેલાવતા BS-VI (બીએસ-૬) વાહનોના માલિકોને લાંબા સમય સુધી પીયુસી રિન્યૂ કરાવવામાંથી મુક્તિ મળશે, જ્યારે જૂના વાહનો માટે તપાસનો સમયગાળો વધુ કડક બનાવવામાં આવ્યો છે. મોટર વ્હીકલ એક્ટ, ૧૯૮૮ હેઠળ ‘સેન્ટ્રલ મોટર વ્હીકલ્સ (સોળમો સુધારો) નિયમો, ૨૦૨૬’ દ્વારા આ ફેરફારો રાજપત્ર (Official Gazette) માં પ્રકાશિત થતાની સાથે જ અમલમાં આવી ગયા છે.
નવા BS-VI ખાનગી વાહનો માટે મોટી રાહત
જો તમારી પાસે નવું BS-VI (ભારત સ્ટેજ-૬) એન્જિન ધરાવતું ખાનગી વાહન (જેમ કે કાર કે બાઈક) છે, તો આ નિયમ તમારા માટે ખૂબ જ ફાયદાકારક સાબિત થવાનો છે. નવા નિયમો મુજબ, જે ખાનગી BS-VI વાહનો ૬ વર્ષ સુધી જૂના છે, તેમને હવે દર વર્ષે પીયુસી કઢાવવાની જરૂર રહેશે નહીં. આવા વાહનો માટે પીયુસી સર્ટિફિકેટની મુદત ત્રણ વર્ષ (૩ વર્ષ) ની રહેશે. એટલે કે એકવાર પીયુસી કઢાવ્યા બાદ ત્રણ વર્ષ સુધી નિશ્ચિંત રહી શકાશે.
જોકે, જેમ-જેમ વાહન જૂનું થતું જશે તેમ-તેમ તેની તપાસની જરૂરિયાત વધશે. જે ખાનગી BS-VI વાહનો ૬ વર્ષથી વધુ અને ૧૦ વર્ષ સુધી જૂના છે, તેમના માટે પીયુસી સર્ટિફિકેટ દર વર્ષે એટલે કે ૧૨ મહિને રિન્યૂ કરાવવું ફરજિયાત રહેશે. તદુપરાંત, જો તમારું ખાનગી BS-VI વાહન ૧૦ વર્ષથી વધુ જૂનું થઈ ગયું હોય, તો તમારે દર ૬ મહિને પીયુસી સર્ટિફિકેટ મેળવવું પડશે.
કોમર્શિયલ અને ટ્રાન્સપોર્ટ વાહનો માટેના નિયમો
માલસામાનની હેરફેર કરતા કે મુસાફરોની અવરજવર માટે વપરાતા કોમર્શિયલ અને ટ્રાન્સપોર્ટ વાહનોના નિયમોમાં પણ સરકારે સુધારો કર્યો છે. આ શ્રેણીમાં આવતા BS-VI વાહનો જો ૬ વર્ષ સુધી જૂના હોય, તો તેમણે હવે દર બે વર્ષે (૨ વર્ષે) પીયુસી સર્ટિફિકેટ રિન્યૂ કરાવવાનું રહેશે.
બીજી તરફ, જે ટ્રાન્સપોર્ટ વાહનો ૬ વર્ષથી ૧૦ વર્ષની વચ્ચેના છે, તેમના માટે વાર્ષિક એટલે કે દર ૧ વર્ષે પીયુસી રિન્યૂ કરાવવાનો નિયમ લાગુ પડશે. અને જે ટ્રાન્સપોર્ટ વાહનો ૧૦ વર્ષથી વધુ જૂના છે, તેમણે પહેલાની જેમ જ દર ૬ મહિને પીયુસી સર્ટિફિકેટ કઢાવવું પડશે. આ નિર્ણયથી નવા કોમર્શિયલ વાહન માલિકોને સમય અને નાણાં બંનેની બચત થશે.
જૂના વાહનો (BS-I થી BS-IV) પર સરકારની કડકાઈ
એક તરફ જ્યાં નવા અને આધુનિક ટેકનોલોજીવાળા વાહનોને રાહત આપવામાં આવી છે, ત્યાં બીજી તરફ જૂના અને વધુ ધુમાડો ઓકતા વાહનો પર લગામ કસવામાં આવી છે. પર્યાવરણમાં થતા પ્રદૂષણને નિયંત્રિત કરવા માટે સરકાર દ્વારા જૂના એમિશન નોર્મ્સ (પ્રદૂષણના ધોરણો) ધરાવતા વાહનોની પીયુસી વેલિડિટી ઘટાડી દેવામાં આવી છે.
નવા નિયમ પ્રમાણે, જે વાહનો BS-I, BS-II અને BS-III ધોરણો મુજબના છે, તેમના પીયુસી સર્ટિફિકેટની માન્યતા હવે માત્ર ૩ મહિના ની જ રહેશે. અગાઉ આ વાહનો માટે પીયુસી ૬ મહિના સુધી માન્ય ગણાતું હતું. તેવી જ રીતે, BS-IV શ્રેણીના તમામ વાહનો (ખાનગી અને ટ્રાન્સપોર્ટ બંને) માટે પીયુસી સર્ટિફિકેટની મુદત ઘટાડીને ૬ મહિના કરી દેવામાં આવી છે.
અગાઉ શું નિયમ હતો અને હવે શું બદલાયું?
આ સુધારા પહેલાં દેશભરમાં એક સમાન જેવો નિયમ અમલમાં હતો. અગાઉ તમામ BS-IV અને BS-VI (ખાનગી અને કોમર્શિયલ) વાહનો માટે પીયુસી સર્ટિફિકેટ ૧૨ મહિના એટલે કે એક વર્ષ માટે માન્ય રહેતું હતું. જ્યારે BS-I, BS-II અને BS-III વાહનો માટે તે ૬ મહિના માટે માન્ય હતું. નવી નીતિમાં વાહનની ઉંમર અને તેના એન્જિનની ક્ષમતાને ધ્યાનમાં રાખીને વૈજ્ઞાનિક ઢબે સમયગાળો નક્કી કરવામાં આવ્યો છે, જેથી નવા વાહનોના માલિકોને બિનજરૂરી હેરાનગતિ ન થાય.
સર્ટિફિકેટ રિન્યૂ કરાવવા અને તારીખ ગણવાના નવા નિયમો
સરકારે પીયુસી સર્ટિફિકેટ ક્યારે રિન્યૂ કરાવવું અને તેની નવી તારીખ ક્યારથી ગણાશે, તે અંગે પણ ખૂબ જ સ્પષ્ટતા કરી છે. ઘણીવાર વાહન માલિકોના મનમાં એવી મૂંઝવણ રહેતી હતી કે જો તેઓ મુદત પૂરી થાય તે પહેલાં પીયુસી કઢાવી લે, તો તેમના બાકીના દિવસોનું નુકસાન થાય છે.
આ સમસ્યાના ઉકેલ રૂપે નવા નિયમમાં જણાવાયું છે કે જો કોઈ વાહન માલિક પોતાના વર્તમાન પીયુસી સર્ટિફિકેટની મુદત પૂરી થવાના ૧૦ દિવસ પહેલાં તેને રિન્યૂ કરાવે છે, તો નવું સર્ટિફિકેટ જૂના સર્ટિફિકેટની મુદત પૂરી થયાની તારીખથી જ અમલમાં આવશે. એટલે કે તમારા એક પણ દિવસનું નુકસાન થશે નહીં. પરંતુ, જો તમે મુદત વીતી ગયા પછી (એક્સપાયરી બાદ) પીયુસી કઢાવો છો, તો તે જે તારીખે રિન્યૂ કરાવ્યું હશે તે જ તારીખથી અમલમાં ગણાશે.
જૂના સર્ટિફિકેટ ધારકો માટે શું થશે?
જે લોકો પાસે આ નોટિફિકેશન બહાર પડ્યા પહેલાંનું પીયુસી સર્ટિફિકેટ છે, તેમણે અત્યારે ગભરાવાની કે તરત જ નવું સર્ટિફિકેટ કઢાવવા દોડવાની જરૂર નથી. તમારું હાલનું સર્ટિફિકેટ તેના પર લખેલી તારીખ સુધી માન્ય જ રહેશે. જ્યારે તેની મુદત પૂરી થાય અને તમે નવા નિયમો હેઠળ પ્રથમ વખત તેને રિન્યૂ કરાવવા જશો, ત્યારથી તમારા વાહનની શ્રેણી અને ઉંમર મુજબ નવી વેલિડિટી લાગુ પડશે.
ટૂંકમાં કહીએ તો, સરકારનો આ નિર્ણય પ્રદૂષણ નિયંત્રણ અને નાગરિકોની સુવિધા વચ્ચે સંતુલન જાળવવાનો એક ઉત્તમ પ્રયાસ છે. આનાથી લોકો નવા અને ઓછું પ્રદૂષણ ફેલાવતા વાહનો ખરીદવા પ્રેરાશે અને જૂના વાહનોની નિયમિત જાળવણી પ્રત્યે પણ સજાગ બનશે.

