શું શેરબજારમાં આવશે મોટો ઘટાડો? FIIs ના આ મોટા નિર્ણયથી બજારમાં મચી ખળભળાટ!
ભારતીય શેરબજારમાં ગત શુક્રવારે એક એવી હિલચાલ જોવા મળી જેણે રોકાણકારોને ચોંકાવી દીધા. વિદેશી સંસ્થાકીય રોકાણકારો (FIIs) દ્વારા કરવામાં આવેલી એક જ દિવસની 20,637 કરોડ રૂપિયાની તોતિંગ વેચવાલીએ બજારમાં ભારે ઉથલપાથલ મચાવી હતી. આ વેચવાલીના કારણે સેન્સેક્સ અને નિફ્ટીમાં અંદાજે 1.5 ટકાનો ઘટાડો નોંધાયો હતો. છેલ્લા કેટલાક સમયમાં આ એક દિવસની સૌથી મોટી વેચવાલી ગણાય છે. આખરે આ વેચવાલી પાછળના મુખ્ય કારણો શું છે અને સામાન્ય રોકાણકારોએ આ બાબતે શું સમજવાની જરૂર છે? ચાલો વિગતવાર જાણીએ.
શુક્રવારનો દિવસ શેરબજાર માટે ઘણો અસ્થિર રહ્યો. NSE ના આંકડા મુજબ, FIIs એ શુદ્ધ રીતે 20,637 કરોડ રૂપિયાના શેર વેચ્યા. આ કોઈ નાની રકમ નથી. અગાઉ એપ્રિલ 2026 માં પણ લગભગ 19,837 કરોડ રૂપિયાની વેચવાલી જોવા મળી હતી, પરંતુ શુક્રવારનો આ આંકડો તો તેનાથી પણ આગળ નીકળી ગયો. ખાસ કરીને દિવસના અંતિમ ભાગમાં (Closing Hour) જે રીતે વેચવાલીનું દબાણ જોવા મળ્યું, તેણે બજારના મોટાભાગના સૂચકાંકોને લાલ નિશાનમાં લાવી દીધા.
MSCI ઇન્ડેક્સમાં ફેરફાર: મુખ્ય કારણ
આ વેચવાલી પાછળનું સૌથી મોટું કારણ ‘MSCI ઇન્ડેક્સ રિવ્યૂ’ (MSCI Index Review) છે. જ્યારે MSCI જેવી વૈશ્વિક સંસ્થા પોતાના ઇન્ડેક્સમાં કંપનીઓના વેઇટેજ (Weightage) બદલે છે અથવા અમુક કંપનીઓને ઇન્ડેક્સમાંથી બહાર કરે છે, ત્યારે વિશ્વભરના ફંડ હાઉસેસને તેમનો પોર્ટફોલિયો ફરીથી ગોઠવવો પડે છે.
-
કોને ફાયદો થયો? Federal Bank, MCX, NALCO અને Indian Bank જેવી કંપનીઓનો સમાવેશ ઇન્ડેક્સમાં થતાં ત્યાં ખરીદી જોવા મળી.
-
કોને નુકસાન થયું? Hyundai Motor India, Jubilant FoodWorks, Kalyan Jewellers અને RVNL જેવી કંપનીઓને ઇન્ડેક્સમાંથી બહાર કરવામાં આવતા, જે ફંડોમાં આ શેરો હતા તેમણે મોટા પાયે વેચવાલી કરવી પડી.
આ એક ‘ટેકનિકલ એડજસ્ટમેન્ટ’ છે, પરંતુ તેની અસર બજારના સમગ્ર સેન્ટિમેન્ટ પર પડે છે. જ્યારે મોટા ગ્લોબલ ફંડ્સ એકસાથે કરોડો રૂપિયાના શેર વેચે, ત્યારે બજારમાં ઘટાડો થવો સ્વાભાવિક છે.
શું માત્ર ઇન્ડેક્સ બદલાવ જવાબદાર છે? વધતું ટ્રેડિંગ વોલ્યુમ ઉભા કરે છે પ્રશ્નો
શુક્રવારે માત્ર વેચવાલી જ નહીં, પરંતુ ‘ટ્રેડિંગ વોલ્યુમ’ (Trading Volume) પણ અસાધારણ રહ્યું હતું. NSE ના કુલ કારોબારમાં FIIs નો હિસ્સો લગભગ 69 ટકા જેટલો ઊંચો રહ્યો હતો. આ આંકડો બજારના નિષ્ણાતો માટે ચિંતા અને ચર્ચાનો વિષય બન્યો છે.
ઘણા એક્સપર્ટ્સ પૂછી રહ્યા છે કે, શું આટલી મોટી હિલચાલ માત્ર ઇન્ડેક્સમાં ફેરફારને કારણે થઈ છે? કે પછી તેની પાછળ ‘હાઇ ફ્રીક્વન્સી ટ્રેડિંગ’ (HFT) અને ‘એલ્ગોરિધમિક ટ્રેડિંગ’નો પણ હાથ છે? આજના સમયમાં મોટાભાગના વ્યવહારો કોમ્પ્યુટર પ્રોગ્રામ દ્વારા ખૂબ જ ઝડપથી થાય છે, જેને ‘એલ્ગો ટ્રેડિંગ’ કહેવાય છે. જ્યારે બજારમાં કોઈ મોટો ફેરફાર થવાનો હોય, ત્યારે આ અલ્ગોરિધમ્સ સેકન્ડના હજારમાં ભાગમાં ઓર્ડર આપવાનું શરૂ કરી દે છે, જેનાથી બજારમાં વોલ્યુમ અને અસ્થિરતા (Volatility) બંને વધી જાય છે.
રોકાણકારોએ શું કરવું જોઈએ?
મોટાભાગના માર્કેટ નિષ્ણાતો માને છે કે આ એક ‘વન-ટાઈમ ઇવેન્ટ’ (One-time technical impact) છે. એટલે કે, જ્યારે ઇન્ડેક્સ એડજસ્ટમેન્ટ પૂર્ણ થઈ જાય, ત્યારે બજાર પોતાની સ્થિરતા મેળવી લે છે. ગભરાઈને પોતાના સારા શેર વેચી દેવાને બદલે રોકાણકારોએ બજારની આવી ટેકનિકલ હિલચાલને શાંતિથી સમજવી જોઈએ. જો તમારી પાસે ફંડામેન્ટલી મજબૂત શેરો હોય, તો બજારના આવા ટૂંકા ગાળાના ઘટાડાથી ડરવાની જરૂર નથી.
