મૃતક વ્યક્તિની વસ્તુઓ શું તમે પણ ઘરમાં રાખો છો? ગરુડ પુરાણની આ ચેતવણી વાંચી લેજો

મૃતકની કઈ વસ્તુઓનું દાન કરવું અને કઈ વસ્તુઓ ક્યારેય ન પહેરવી? જાણી લો આત્માની શાંતિનું રહસ્ય

મૃત્યુ એ જીવનનું એક કડવું અને અટલ સત્ય છે. જ્યારે પરિવારનો કોઈ સભ્ય આપણને છોડીને ચાલ્યો જાય છે, ત્યારે પાછળ રહી જાય છે તેમની યાદો અને તેમના દ્વારા ઉપયોગમાં લેવાયેલી વસ્તુઓ. ઘણીવાર આપણા મનમાં એ મૂંઝવણ હોય છે કે તેમના કપડાં, ઘરેણાં, ઘડિયાળ કે અન્ય અંગત વસ્તુઓનું શું કરવું? શું તેમને સંભાળીને રાખવા એ તેમની યાદોને જીવંત રાખવા જેવું છે, કે તેમને દાન કરી દેવું એ તેમના આત્માની શાંતિ માટે જરૂરી છે?

હિન્દુ ધર્મના ‘ગરુડ પુરાણ’માં આ વિષય પર વિગતવાર ચર્ચા કરવામાં આવી છે. એવી માન્યતા છે કે વ્યક્તિની વસ્તુઓ સાથે તેની ઉર્જા અને મોહ જોડાયેલો હોય છે. ચાલો જાણીએ કે ગરુડ પુરાણ અને શાસ્ત્રો અનુસાર મૃતકની કઈ વસ્તુઓનું કેવી રીતે સંચાલન કરવું જોઈએ.

૧. મૃતક વ્યક્તિના વસ્ત્રો: દાન કરવા કે પહેરવા?

વસ્ત્રો એક એવી વસ્તુ છે જેનો મનુષ્યના શરીર સાથે સીધો સંપર્ક હોય છે. ગરુડ પુરાણ અનુસાર, વ્યક્તિની સ્મૃતિઓ અને ઉર્જા તેના કપડામાં વણાયેલી હોય છે.

• નિયમ: મૃતકના વસ્ત્રો ક્યારેય પરિવારના સભ્યોએ પોતે પહેરવા જોઈએ નહીં. શાસ્ત્રોમાં આ વર્જિત માનવામાં આવ્યું છે કારણ કે તેને પહેરવાથી વ્યક્તિના આત્માનો મોહ પરિવાર પ્રત્યે જળવાઈ રહી શકે છે, જેનાથી તેની આગળની મુસાફરીમાં અવરોધ આવી શકે છે.

• સાચી રીત: મૃતકના કપડાં કોઈ જરૂરિયાતમંદ વ્યક્તિને દાન કરી દેવા જોઈએ. આનાથી બે ફાયદા થાય છે— એક તો મૃતકના આત્માનો તે વસ્તુ પરથી મોહ ભંગ થાય છે, અને બીજું, કોઈ ગરીબની મદદ થવાથી મૃતકના નામે ‘પુણ્ય’ જમા થાય છે, જે તેના આત્માને શાંતિ આપે છે.

૨. આભૂષણો અને ઘરેણાં: મોહનું સૌથી મોટું કેન્દ્ર

ઘરેણાં અને આભૂષણો માત્ર ધાતુ નથી હોતા, તે ઘણીવાર વ્યક્તિના સૌથી પ્રિય રોકાણ અને લગાવનું કેન્દ્ર હોય છે. ખાસ કરીને સ્ત્રીઓને તેમના ઘરેણાં સાથે ખૂબ જ ઊંડો ભાવનાત્મક સંબંધ હોય છે.

• નિયમ: ગરુડ પુરાણ અનુસાર, મૃતકના ઘરેણાં તરત જ પહેરવા શુભ માનવામાં આવતા નથી. જો કોઈ વ્યક્તિ મૃતકના ઘરેણાં પહેરે છે, તો તેને પિતૃ દોષ અથવા માનસિક અશાંતિનો સામનો કરવો પડી શકે છે કારણ કે આત્માનો તે ઘરેણાં પ્રત્યે મોહ જળવાઈ રહે છે.

• સાચી રીત: જો ઘરેણાં સોના કે ચાંદીના હોય, તો તેને ઘરમાં સુરક્ષિત તિજોરીમાં સંભાળીને રાખી શકાય છે. તેને પહેરતા પહેલા તેનું શુદ્ધિકરણ કરવું જરૂરી છે. તેને ઓગાળીને નવું રૂપ આપી શકાય છે અથવા ગંગાજળથી શુદ્ધ કરીને થોડા સમય પછી ઉપયોગમાં લઈ શકાય છે. પરંતુ જો તે ઘરેણાં મૃતકને અત્યંત પ્રિય હતા, તો તેને દાનમાં આપવા જ શ્રેષ્ઠ માનવામાં આવે છે.

૩. ઘડિયાળ અને અંગત ઉપયોગની વસ્તુઓ

ઘડિયાળ વ્યક્તિના સમય અને તેના જીવનની લયનું પ્રતીક માનવામાં આવે છે. આ સિવાય કાંસકો, રેઝર, ચશ્મા કે ગ્રીમિંગ કીટ જેવી વસ્તુઓ ખૂબ જ અંગત હોય છે.

• નિયમ: આ વસ્તુઓનો ઉપયોગ પરિવારના સભ્યોએ બિલકુલ ન કરવો જોઈએ. એવી માન્યતા છે કે આ વસ્તુઓ વ્યક્તિના શારીરિક અસ્તિત્વની સૌથી નજીક હોય છે, તેથી તેમાં નકારાત્મક ઉર્જા અથવા ‘મૃતકની ઉર્જા’નો વાસ હોઈ શકે છે.

• સાચી રીત: ઘડિયાળ જેવી મોંઘી વસ્તુઓને તમે યાદ તરીકે રાખી શકો છો, પરંતુ તેને પહેરવી જોઈએ નહીં. અન્ય નાની અને અંગત વસ્તુઓને કાં તો દાન કરી દેવી જોઈએ અથવા તો કોઈ નિર્જન સ્થળે જમીનમાં દાટી દેવી જોઈએ અથવા વિસર્જિત કરી દેવી જોઈએ.

૪. પથારી અને રોજિંદી વસ્તુઓ

જે પથારી પર વ્યક્તિએ તેના અંતિમ દિવસો વિતાવ્યા હોય અથવા લાંબા સમય સુધી સૂતો હોય, તે તેની ઉર્જાને ઘણી શોષી લે છે.

• નિયમ: મૃતકની પથારી, ચાદર અને ઓશીકાનો ઉપયોગ ઘરના સભ્યોએ ન કરવો જોઈએ. આનાથી ઊંઘમાં અશાંતિ અથવા ખરાબ સપના આવવાનું જોખમ રહે છે.

• સાચી રીત: આ વસ્તુઓને કોઈ ગરીબને દાન કરી દેવી જોઈએ અથવા તો તેનો નાશ કરવો જોઈએ. દાન કરવાથી મૃતકના આત્માને સંતોષ મળે છે કે તેની વસ્તુઓનો સદુપયોગ થઈ રહ્યો છે.

૫. જન્મકુંડળીનું સંચાલન

મૃત વ્યક્તિની કુંડળીનું કામ તેના જીવનકાળ સુધી જ હોય છે. મૃત્યુ પછી તેનો કોઈ વ્યવહારુ ઉપયોગ રહેતો નથી.

• નિયમ: મૃતકની કુંડળીને ઘરમાં ફાઈલ કરીને કે મંદિરમાં રાખવી જોઈએ નહીં. તે ભૂતકાળ અને મૃત્યુનું પ્રતીક બની જાય છે.

• સાચી રીત: કુંડળીને કોઈ પવિત્ર નદીમાં પ્રવાહિત કરી દેવી જોઈએ અથવા કોઈ મંદિર પાસે મૂકી દેવી જોઈએ. આનાથી તે વ્યક્તિ બ્રહ્માંડની ઉર્જામાં વિલીન થઈ જાય છે.

શા માટે જરૂરી છે આ નિયમોનું પાલન?

ઘણીવાર લોકો પૂછે છે કે શું આ બધું અંધશ્રદ્ધા છે? પરંતુ જો આપણે તેને મનોવૈજ્ઞાનિક અને આધ્યાત્મિક દ્રષ્ટિએ જોઈએ, તો તેની પાછળ ઊંડા અર્થો છુપાયેલા છે:

• મોહ ભંગ કરવો: મૃત્યુ પછી આત્માનો શરીર અને ભૌતિક વસ્તુઓથી મોહ છૂટવો જરૂરી છે જેથી તે આગળની મુસાફરી કરી શકે. જો આપણે તેમની વસ્તુઓ વારંવાર જોઈએ કે પહેરીએ છીએ, તો આપણું દુઃખ અને તેમનો મોહ બંને જળવાઈ રહે છે.

• ઉર્જાનું સંતુલન: દરેક વ્યક્તિની પોતાની એક હકારાત્મક કે નકારાત્મક ઉર્જા હોય છે. શાસ્ત્રો અનુસાર, મૃત્યુ પછી શરીરની સાથે તેની ભૌતિક વસ્તુઓની ઉર્જા પણ શાંત થવી જોઈએ.

• યાદોનું સન્માન: વસ્તુઓનું દાન કરવું એ તેમનું અપમાન નથી, પરંતુ તે મૃતકના નામે કરવામાં આવેલું એક નેક કાર્ય છે જે તેમને ‘પરલોક’માં પણ સન્માન અપાવે છે.

પ્રેમ અને પરંપરાનું સંતુલન

મૃતકની યાદોને જાળવી રાખવી ખોટું નથી. તમે તેમની તસવીર ઘરની દક્ષિણ દિશામાં લગાવી શકો છો, તેમના દ્વારા શીખવવામાં આવેલા મૂલ્યોને અપનાવી શકો છો. પરંતુ તેમની ભૌતિક વસ્તુઓ સાથેનો અતિશય લગાવ માત્ર તમારા માટે જ નહીં, પણ તેમના આત્મા માટે પણ ભારે પડી શકે છે.

ગરુડ પુરાણ આપણને શીખવે છે કે જે ચાલ્યા ગયા છે તેમને સન્માન સાથે વિદાય આપવી જોઈએ અને તેમની વસ્તુઓને ‘પરોપકાર’ના માર્ગ પર લગાવી દેવી જોઈએ. દાન એ જ માધ્યમ છે જેનાથી તમે તમારા પ્રિયજનના આત્માની શાંતિ સુનિશ્ચિત કરી શકો છો અને તમારા ઘરમાં સુખ-સમૃદ્ધિ જાળવી શકો છો.