ઘરે બનાવો બજાર જેવા સોફ્ટ અને સ્પંજી ખમણ ઢોકળા, જાણો સરળ સ્ટેપ્સ

શું તમારા ઢોકળા સ્પંજી નથી બનતા? અજમાવો આ પરફેક્ટ માપ સાથેની ગુજરાતી ખમણ ઢોકળા રેસીપી

ગુજરાતી વાનગીઓની વાત હોય અને ‘ખમણ ઢોકળા’નું નામ ન આવે, એવું તો બની જ ન શકે. ખમણ ઢોકળા માત્ર ગુજરાતમાં જ નહીં પણ સમગ્ર ભારતમાં લોકપ્રિય નાસ્તો બની ગયા છે. તેની ખાસિયત તેનો હળવો ભાર, જાળીદાર બનાવટ અને ખાટો-મીઠો સ્વાદ છે. ઘણા લોકો ફરિયાદ કરે છે કે ઘરે બનાવેલા ઢોકળા બજાર જેવા સ્પંજી નથી બનતા અથવા ગળે વળગે છે. પરંતુ જો તમે સાચા માપ અને યોગ્ય ટેકનિકનું પાલન કરો, તો તમે પણ ઘરે એકદમ પરફેક્ટ ‘નાયલોન ખમણ’ તૈયાર કરી શકો છો. આ ડિશ માત્ર સ્વાદિષ્ટ જ નથી પણ ઓછા તેલમાં બનતી હોવાને કારણે સ્વાસ્થ્ય માટે પણ સારી છે.

ખમણ ઢોકળા બનાવવા માટેની આવશ્યક સામગ્રી (Ingredients)

એક આદર્શ ઢોકળા બનાવવા માટે સામગ્રીનું પ્રમાણ સાચું હોવું ખૂબ જ જરૂરી છે.

બેટર (ખીરું) માટે:

• બેસન: 2 કપ (ઝીણો દળેલો)

• ખાંડ: 1 કપ (સ્વાદ મુજબ ઓછી કરી શકાય છે)

• સિટ્રિક એસિડ (લીંબુના ફૂલ): 1 ચપટી (તે ઢોકળાને ફુલાવવામાં મદદ કરે છે)

• મીઠું: 2 ચમચી અથવા સ્વાદ મુજબ

• હળદર: 1/4 ચમચી (વધારે હળદર નાખવાથી સોડા સાથે રિએક્શન થઈને ઢોકળા લાલ થઈ શકે છે)

• તેલ: 3 ચમચી (આનાથી ઢોકળા અંદરથી કોરા નહીં લાગે)

• પાણી: 1 કપ અથવા જરૂર મુજબ

• બેકિંગ સોડા: 1/2 ચમચી

• બેકિંગ પાવડર: 1.5 ચમચી

વઘાર માટે:

• તેલ: 3-4 ચમચી

• રાઈ: 1 ચમચી

• હીંગ: એક ચપટી

• લીલા મરચાં: 4-5 (લાંબા કાપેલા)

• મીઠો લીમડો: 10-12 પાન

• ખાંડ: 1 ચમચી

• લીંબુનો રસ: 1/2 લીંબુ

• પાણી: 1/2 ગ્લાસ

• લીલા ધાણા: ઝીણા સમારેલા

ખમણ ઢોકળા બનાવવાની રીત (Step-by-Step Recipe)

1. ખીરું તૈયાર કરવું

સૌ પ્રથમ એક મોટા બાઉલમાં 1 કપ પાણી લો. તેમાં ખાંડ, મીઠું, લીંબુના ફૂલ અને તેલ નાખીને ત્યાં સુધી મિક્સ કરો જ્યાં સુધી ખાંડ ઓગળી ન જાય. હવે બેસનને ચાળી લો (ચાળવાથી ગાંઠો નહીં પડે) અને આ પાણીમાં ધીમે ધીમે ઉમેરતા જઈને ફેંટો. ધ્યાન રહે કે ખીરામાં એક પણ ગાંઠ ન રહે. આ ખીરાને ઓછામાં ઓછી 10-15 મિનિટ ઢાંકીને રાખી દો. જો તમારી પાસે સમય હોય, તો તેને 3-4 કલાક રાખવાથી આથો વધુ સારો આવશે.

2. સ્ટીમર તૈયાર કરવું

જ્યારે ખીરું તૈયાર થઈ જાય, ત્યારે એક મોટા વાસણ કે સ્ટીમરમાં 2-3 ગ્લાસ પાણી ગરમ કરવા મૂકો. વાસણની વચ્ચે એક સ્ટેન્ડ કે રિંગ રાખો. જે વાસણમાં ઢોકળા બનાવવાના છે તેને તેલ લગાવીને ગ્રીસ કરી લો.

3. બેકિંગ સોડા અને બેકિંગ પાવડર ઉમેરવો

હવે તૈયાર ખીરામાં બેકિંગ સોડા અને બેકિંગ પાવડર નાખો. તેની ઉપર 2-3 ચમચી પાણી નાખો જેથી સોડા એક્ટિવેટ થઈ જાય. હવે તેને એક જ દિશામાં ઝડપથી ફેંટો. તમે જોશો કે ખીરું એકદમ ફૂલીને હળવું (Fluffy) થઈ ગયું છે. તેને વધારે વાર બહાર ન રાખો, તરત જ ગ્રીસ કરેલા વાસણમાં રેડી દો.

4. બાફવા (Steaming)

વાસણને સ્ટીમરની અંદર સ્ટેન્ડ પર રાખો અને ઉપરથી ઢાંકણ ઢાંકી દો. તેને મધ્યમથી તેજ આંચ પર 20 મિનિટ સુધી ચઢવા દો. 20 મિનિટ પછી એક ચપ્પુ કે ટૂથપિક નાખીને ચેક કરો. જો ચપ્પુ સાફ બહાર આવે, તો ઢોકળા તૈયાર છે. તેને બહાર કાઢો અને 10 મિનિટ ઠંડા થવા દો. ઠંડા થયા પછી તેને કિનારીઓથી અલગ કરી એક પ્લેટમાં કાઢી લો અને મનગમતા આકારમાં કાપી લો.

5. ચટપટો વઘાર કરવો

એક નાના પેનમાં તેલ ગરમ કરો. તેમાં રાઈ અને હીંગ નાખો. જ્યારે રાઈ તતડવા લાગે, ત્યારે લીલા મરચાં અને મીઠો લીમડો નાખો. હવે તેમાં અડધો ગ્લાસ પાણી, ખાંડ અને લીંબુનો રસ ઉમેરો. આ પાણીમાં એક ઉભરો આવવા દો અને પછી ગેસ બંધ કરી દો.

6. ફાઈનલ ટચ

તૈયાર વઘારના પાણીને ધીમે ધીમે કાપેલા ઢોકળા પર ફેલાવો. પાણી નાખવાથી ઢોકળા તેને સોષી લેશે અને એકદમ જ્યુસી અને સોફ્ટ થઈ જશે. અંતે ઝીણા સમારેલા લીલા ધાણાથી ગાર્નિશ કરો.

પરફેક્ટ ઢોકળા બનાવવા માટેની ખાસ ટિપ્સ (Secret Tips)

• હળદરનો ઉપયોગ: હળદર બહુ ઓછી નાખો, નહીંતર સોડા સાથે મળીને ઢોકળા પર લાલ ડાઘા પડી શકે છે.

• ફેંટવાની દિશા: ખીરાને હંમેશા એક જ દિશામાં (Clockwise) ફેંટો જેથી હવાના પરપોટા જળવાઈ રહે.

• તરત જ સ્ટીમ કરો: સોડા નાખ્યા પછી ખીરાને લાંબો સમય ન છોડો, તરત જ બાફવા મૂકી દો.

• વઘારનું પાણી: ઢોકળા હળવા ઠંડા હોય અને વઘાર થોડો ગરમ, ત્યારે જ પાણી અંદર સુધી સારી રીતે ઉતરશે.

નિષ્કર્ષ

ખમણ ઢોકળા એવો નાસ્તો છે જેને તમે સવારના બ્રેકફાસ્ટમાં, સાંજની ચા સાથે કે મહેમાનો આવે ત્યારે ફટાફટ બનાવી શકો છો. આ ખાટો-મીઠો સ્વાદ દરેક ઉંમરના લોકોને ગમે છે. આ સરળ રેસીપી સાથે તમે પણ તમારા રસોડામાં હલવાઈ જેવા સ્પંજી ઢોકળા બનાવી શકો છો. તેને લીલી ચટણી કે તળેલા મરચાં સાથે સર્વ કરો અને વાહ-વાહી મેળવો!