ખાંડ અને સોયાબીનથી ઘરે જ તૈયાર કરો બજાર જેવો ઘટ્ટ સોયા સોસ!
ચાઈનીઝ ખાવાનું કોને ન ગમે? નૂડલ્સ, ફ્રાઈડ રાઈસ, મંચુરિયન કે ચિલી પનીર—આ બધાનું નામ સાંભળતા જ મોંમાં પાણી આવી જાય. અને આ બધી જ વાનગીઓની જાન એટલે ‘સોયા સોસ’. આના વગર ચાઈનીઝ ખાવાનો અસલી સ્વાદ આવી જ ન શકે. પણ શું તમે ક્યારેય બજારમાંથી મળતી સોયા સોસની બોટલની પાછળ લખેલા ઇન્ગ્રીડિએન્ટ્સ (સામગ્રી) વાંચ્યા છે? તેમાં ઢગલાબંધ કેમિકલ્સ, આર્ટિફિશિયલ કલર્સ અને પ્રિઝર્વેટિવ્સ (જેવા કે સોડિયમ બેન્ઝોએટ વગેરે) હોય છે, જે આપણી હેલ્થ માટે બિલકુલ સારા નથી.
જ્યારે વાત આવે પરંપરાગત (Traditional) રીતે સોયા સોસ બનાવવાની, તો સાચું માનો એ કોઈ સહેલું કામ નથી. અસલી સોયા સોસ સોયાબીન અને ઘઉંને ફર્મેન્ટ (કોહવાટ કે આથો લાવીને) કરીને બનાવવામાં આવે છે, જેમાં ઓછામાં ઓછો 6 મહિનાથી લઈને 2 વર્ષ જેટલો સમય લાગી જાય છે. આજની દોડધામ ભરેલી જિંદગીમાં કોઈની પાસે આટલો સમય નથી હોતો.
તો શું કેમિકલ વાળો સોસ ખાવો એ જ આપણી મજબૂરી છે? બિલકુલ નહીં! આજે અમે તમારી સાથે શેર કરી રહ્યા છીએ સોયા સોસ બનાવવાની એક એવી જાદુઈ અને ઝટપટ રેસિપી, જેનાથી તમે કોઈ પણ કેમિકલ વગર, માત્ર 15 મિનિટમાં બજાર જેવો જ ઘટ્ટ અને ટેસ્ટી સોયા સોસ ઘરે જ તૈયાર કરી શકો છો.
આવો જાણીએ તેની આખી રેસિપી…
સોયા સોસ બનાવવા માટે જરૂરી સામગ્રી
ઘરે સોયા સોસ બનાવવા માટે તમારે બજારમાંથી કોઈ મોંઘી વસ્તુ લાવવાની જરૂર નથી. તમારા રસોડામાં હાજર આ સામાન્ય વસ્તુઓથી જ તે બનીને તૈયાર થઈ જશે:
-
ખાંડ (Sugar): 1/2 કપ (આ સોસને ઘટ્ટ અને ઘટ્ટ કાળો-કથ્થઈ રંગ આપશે)
-
પાણી (Water): 1.5 કપ (દોઢ કપ)
-
સોયાબીનનો લોટ અથવા બાફેલી સોયાબીનની પેસ્ટ: 2 ચમચી (અસલી સોયા ફ્લેવર માટે)
-
વિનેગર (સફેદ સરકો): 2 થી 3 ચમચી (આ સોસને ખાટાશ આપશે અને લાંબા સમય સુધી સારો રાખશે)
-
મીઠું (Salt): 1 નાની ચમચી (સોયા સોસ થોડો નમકીન હોય છે)
-
મરી પાવડર (Black Pepper Powder): 1/4 નાની ચમચી
-
આદુનો પાવડર (Dry Ginger Powder/સૂંઠ): 1/4 નાની ચમચી (એક સરસ ચાઈનીઝ ટ્વિસ્ટ માટે)
-
લસણનો પાવડર (Garlic Powder): 1/4 નાની ચમચી (ઓપ્શનલ)
સ્ટેપ-બાય-સ્ટેપ બનાવવાની રીત
આ સોસ બનાવવાનો સૌથી મેઈન પાર્ટ છે ખાંડને કેરમેલાઈઝ (Caramelize) કરવી, જેનાથી સોસને એવો અસલી ડાર્ક કલર મળે છે. ચાલો સ્ટેપ્સ જોઈએ:
સ્ટેપ 1: ખાંડને ઓગાળો (કેરમેલાઈઝ કરો)
સૌથી પહેલા એક જાડા તળિયાવાળી કડાઈ કે પેનને ગેસ પર ધીમી આંચે ગરમ કરવા મૂકો. તેમાં અડધો કપ ખાંડ નાખો. ખાસ ધ્યાન રાખજો, આ સમયે તમારે પાણી બિલકુલ નથી નાખવાનું. ખાંડને ધીમી આંચ પર ધીમે-ધીમે ઓગળવા દો અને વચ્ચે-વચ્ચે ચમચીથી હલાવતા રહો.
સ્ટેપ 2: રંગ બદલાવાની રાહ જુઓ
થોડી જ મિનિટોમાં ખાંડ ઓગળીને પ્રવાહી બની જશે અને તેનો રંગ બદલાવા લાગશે. પહેલા તે આછી સોનેરી થશે, પછી ડાર્ક બ્રાઉન (ઘેરી કથ્થઈ) થવા લાગશે. જ્યારે ખાંડનો રંગ એકદમ ઘેરો કથ્થઈ કે આછો કાળો દેખાવા લાગે અને તેમાંથી ફીણ નીકળવા લાગે, ત્યારે સમજવું કે પરફેક્ટ કલર આવી ગયો છે. (ધ્યાન રાખજો: ખાંડને બાળવાની નથી, બસ ડાર્ક કરવાની છે, નહિતર સોસ કડવો થઈ જશે).
સ્ટેપ 3: સાવધાનીથી પાણી ઉમેરો
જેવો ખાંડનો સાચો રંગ આવી જાય, ગેસને એકદમ ધીમો કરી દો અથવા બંધ કરી દો. હવે તેમાં ખૂબ જ સાવધાનીપૂર્વક દોઢ કપ પાણી નાખો. જ્યારે તમે ઠંડું પાણી ગરમ ઓગળેલી ખાંડમાં નાખશો, ત્યારે ખાંડ થોડી કડક થઈ જશે અને પાણીના છાંટા ઉડી શકે છે. ગભરાશો નહીં, ધીમી આંચ પર ચમચી હલાવતા રહો, ખાંડ પાણીમાં પૂરેપૂરી ઓગળી જશે.
સ્ટેપ 4: સોયાબીન અને મસાલા નાખો
અહીં ઉકળતા પાણીમાં સોયાબીનની પેસ્ટ અથવા લોટ, મીઠું, મરી પાવડર, સૂંઠ પાવડર અને લસણનો પાવડર ઉમેરો. બધી વસ્તુઓને સારી રીતે મિક્સ કરી લો જેથી કોઈ ગાંઠો (Lumps) ન રહે. તેને મીડિયમ આંચ પર 3 થી 5 મિનિટ સુધી ઉકળવા દો જેથી મસાલાનો સ્વાદ પાણીમાં બરાબર ભળી જાય.
સ્ટેપ 5: વિનેગર ઉમેરી ઘટ્ટ કરો
જ્યારે સોસ થોડો ઘટ્ટ થવા લાગે, ત્યારે તેમાં વિનેગર (સરકો) નાખી દો. વિનેગર નાખવાથી સોસમાં બજાર જેવો જ તીખો-ખાટો સ્વાદ આવશે અને તે પ્રિઝર્વેટિવનું કામ પણ કરશે. તેને 2 મિનિટ વધુ પકાવો અને પછી ગેસ બંધ કરી દો.
સ્ટેપ 6: ગાળી લો અને ઠંડો કરો
સોસને ગેસ પરથી ઉતારી લો અને થોડો ઠંડો થવા દો. જ્યારે તે નવશેકો (હૂંફાળો) હોય, ત્યારે જ તેને એક ઝીણી ગરણી કે સુતરાઉ કપડાથી ગાળી લો, જેથી સોયાબીનના કણો કે મસાલાના રેસા અલગ થઈ જાય અને તમને એકદમ સ્મૂધ સોસ મળે. ઠંડો થયા પછી આ સોસ હજુ વધુ ઘટ્ટ થઈ જશે.
સ્ટોર કરવાની રીત અને કામની ટિપ્સ
-
સ્ટોરેજ (Storage): આ હોમમેઇડ સોયા સોસને કાચની એક એકદમ સાફ અને સૂકી બોટલમાં ભરીને ફ્રિજમાં મૂકી દો. આપણે આમાં વિનેગર વાપર્યું હોવાથી, આ સોસ ફ્રિજમાં 3 થી 4 મહિના સુધી બિલકુલ બગડશે નહીં.
-
કલર ટિપ: જો તમારે સોસનો રંગ હજી વધુ ડાર્ક જોઈતો હોય, તો ખાંડને થોડી વધુ કેરમેલાઈઝ કરો, પણ ધ્યાન રાખજો કે તે બળી ન જાય.
-
સોયાબીનનો ઓપ્શન: જો તમારી પાસે સોયાબીનનો લોટ ન હોય, તો તમે બજારમાં મળતી સોયા વડી (Chunks) ને બાફીને, તેની મિક્સરમાં ઝીણી પેસ્ટ બનાવીને પણ વાપરી શકો છો.
તો બસ, હવે પછી જ્યારે પણ ઘરે નૂડલ્સ કે મંચુરિયન બનાવો, ત્યારે બજારના કેમિકલ વાળા સોસને બદલે પોતાના હાથે જ બનેલો આ ફ્રેશ અને હેલ્ધી સોયા સોસ વાપરો. આ હેલ્થ માટે પણ સેફ છે અને સ્વાદમાં પણ સુપરહિટ!
