ખાવાનો સ્વાદ થઈ જશે બમણો! નોંધી લો રાજસ્થાની સ્ટાઇલ લસણની ચટણીની સરળ રેસીપી

એકવાર બનાવશો તો વારંવાર ખાવાનું મન થશે! આ રહી રાજસ્થાની લસણની ચટણીની સીક્રેટ રેસીપી

આપણા દેશમાં ખાનપાનનો પોતાનો એક અલગ અને અનોખો ઇતિહાસ રહ્યો છે. દરેક રાજ્યનો પોતાનો એક સ્વાદ છે અને પોતાની એક ખાસિયત છે. વાત જ્યારે રાજસ્થાનની આવે, ત્યારે ત્યાંના ખોરાકમાં જે તીખાશ, ચટપટો સ્વાદ અને દેશી અંદાજ જોવા મળે છે, તેની વાત જ કંઈક અલગ હોય છે. રાજસ્થાનના પરંપરાગત ભોજનમાં ચટણીઓનો બહુ મોટો રોલ હોય છે. ત્યાં તમને દરેક થાળીમાં કોઈ ને કોઈ ચટણી તો જરૂર મળશે જ.

ગરમાગરમ પરાઠા હોય કે સાદા દાળ-ભાત, જો સાથે થોડી ચટપટી ચટણી મળી જાય, તો જમવાનો સ્વાદ બમણો થઈ જાય છે. રાજસ્થાનમાં લસણની ચટણીને સૌથી વધુ પસંદ કરવામાં આવે છે. શિયાળાના દિવસોમાં અથવા બાજરીના રોટલા સાથે તો આનું કોમ્બિનેશન એકદમ લાજવાબ લાગે છે. જો તમે આજ સુધી પરંપરાગત રાજસ્થાની રીતે બનેલી લસણની ચટણીનો સ્વાદ નથી ચાખ્યો, તો માની લો કે તમે ખાવાનો એક બહુ મોટો સ્વાદ મિસ કરી દીધો છે.

પરંતુ ચિંતાની કોઈ વાત નથી! આજે અમે તમને તમારા રસોડામાં જ બિલકુલ મારવાડી અને રાજસ્થાની અંદાજમાં લસણની તીખી અને મજેદાર ચટણી બનાવવાની ખૂબ જ સરળ રેસીપી જણાવવા જઈ રહ્યા છીએ. આ ચટણીને તમે મહિનાઓ સુધી સ્ટોર કરીને પણ રાખી શકો છો. ચાલો જાણીએ તેને બનાવવાની પૂરી રીત.

રાજસ્થાની લસણની ચટણી માટે જરૂરી સામગ્રી

આ પરંપરાગત ચટણી બનાવવા માટે તમારે બહુ વધારે વલખાં મારવાની જરૂર નથી. રસોડામાં સરળતાથી મળી જતી કેટલીક બેઝિક વસ્તુઓથી જ આ બનીને તૈયાર થઈ જાય છે:

• લસણ (Garlic): ૧ કપ (ફોલેલું)

• આખા સૂકા લાલ મરચાં (Dry Red Chillies): ૧૫-૨૦ (તીખાશ તમે તમારા હિસાબે ઓછી-વધારે કરી શકો છો)

• આખું જીરું (Cumin Seeds): ૧ નાની ચમચી

• આખા ધાણા (Coriander Seeds): ૧ નાની ચમચી (વૈકલ્પિક)

• દહીં (Curd): ૩-૪ મોટી ચમચી (આ ચટણીને ઘટ્ટતા અને હળવો ખાટો સ્વાદ આપે છે)

• રાઈનું તેલ અથવા ઘી (Mustard Oil or Ghee): ૩-૪ મોટી ચમચી (પરંપરાગત સ્વાદ માટે રાઈનું તેલ અથવા દેશી ઘી સૌથી બેસ્ટ છે)

• હિંગ (Asafoetida): પા નાની ચમચી

• મીઠું (Salt): સ્વાદાનુસાર

• આમચૂર પાવડર કે લીંબુનો રસ: ૧ નાની ચમચી (જો દહીંનો ઉપયોગ ન કરવો હોય તો)

બનાવવાની સરળ રીત

અસલી રાજસ્થાની ચટણીને ખાંડણી-દસ્તામાં અથવા સિલબટ્ટા પર પીસવામાં આવે છે, જેનાથી તેનું ટેક્સચર થોડું અધકચરો (દરદરા) રહે છે. પરંતુ જો તમારી પાસે સમય ઓછો હોય, તો તમે મિક્સરનો ઉપયોગ પણ કરી શકો છો. બસ ધ્યાન રહે કે તેની બિલકુલ બારીક પેસ્ટ નથી બનાવવાની.

સ્ટેપ ૧: લાલ મરચાંને તૈયાર કરો

સૌથી પહેલા સૂકા લાલ મરચાંના ડીંટડા તોડી લો. હવે તેને હુફાળા ગરમ પાણીમાં આશરે ૧૫ થી ૨૦ મિનિટ માટે પલળવા મૂકી દો. પાણીમાં પલાળવાથી મરચાં નરમ થઈ જાય છે અને પીસતી વખતે તેનો રંગ ખૂબ જ સરસ (ઘેરો લાલ) પકડાય છે.

સ્ટેપ ૨: લસણ અને મરચાંને પીસો

જ્યારે મરચાં બરાબર ફૂલી જાય, ત્યારે તેને પાણીમાંથી કાઢીને મિક્સરના જારમાં નાખો. આ જ જારમાં ફોલેલું લસણ, આખું જીરું, આખા ધાણા અને થોડું મીઠું ઉમેરો. હવે તેમાં પાણી નાખ્યા વિના અથવા ફક્ત ૧-૨ ચમચી પાણી નાખીને તેને અધકચરું પીસી લો. યાદ રાખો, ચટણી જેટલી અધકચરી હશે, ખાવામાં એટલી જ સ્વાદિષ્ટ લાગશે.

સ્ટેપ ૩: દહીંની પેસ્ટ બનાવો (ટ્વિસ્ટ)

હવે આ પીસેલી ચટણીમાં ૩-૪ ચમચી ઘટ્ટ દહીં ઉમેરી દો અને મિક્સરને બસ થોડી સેકન્ડ માટે એકવાર ફેરવી લો જેથી દહીં અને મરચાં-લસણની પેસ્ટ એકસરખી થઈ જાય. દહીં નાખવાથી લસણની તીખાશ થોડી ઓછી થાય છે અને ચટણીનો સ્વાદ ખૂબ જ ક્રીમી અને લાજવાબ બને છે.

સ્ટેપ ૪: વઘાર કરવાની વારી (સૌથી મહત્વનો ભાગ)

એક કડાઈ કે પેનમાં રાઈનું તેલ અથવા દેશી ઘી ગરમ કરો. જ્યારે તેલમાંથી હળવો ધુમાડો નીકળવા લાગે (જો રાઈનું તેલ હોય તો), ત્યારે ગેસ ધીમો કરી દો. હવે તેમાં હિંગ અને થોડું જીરું નાખો. જીરું તતડી ગયા પછી, તૈયાર કરેલી લસણ-મરચાં અને દહીંની પેસ્ટ કડાઈમાં નાખી દો.

સ્ટેપ ૫: ધીમા તાપે પકવો

ચટણીને સતત હલાવતા રહીને ધીમા તાપે પકવો. આમાં દહીં હોવાથી, શરૂઆતમાં તેને હલાવવું જરૂરી છે જેથી દહીં ફાટી ન જાય. ધીમે-ધીમે ચટણીનું પાણી સૂકાવા લાગશે અને તેનો રંગ ઘેરો થવા લાગશે. તેને ત્યાં સુધી પકવવાની છે જ્યાં સુધી ચટણીની કિનારીઓ પરથી તેલ કે ઘી છૂટું ન પડવા લાગે. આમાં આશરે ૭ થી ૧૦ મિનિટનો સમય લાગી શકે છે.

જ્યારે ચટણીમાંથી મસ્ત સુગંધ આવવા લાગે અને તેલ પૂરી રીતે ઉપર તરવા લાગે, ત્યારે સમજી જજો કે તમારી શાનદાર રાજસ્થાની લસણની ચટણી બનીને બિલકુલ તૈયાર છે. ગેસ બંધ કરી દો અને તેને ઠંડી થવા દો.

સ્ટોર કરવાની રીત

આ ચટણીની સૌથી સારી બાબત એ છે કે તે જલ્દી બગડતી નથી. જ્યારે આ ચટણી પૂરી રીતે ઠંડી થઈ જાય, ત્યારે તેને એક સાફ અને સૂકી કાચની બરણીમાં (Air-tight Container) ભરીને રાખી લો.

• જો તમે તેને તેલ કે ઘીમાં બરાબર પકવી છે, તો તે ફ્રિજના બહાર પણ ૮-૧૦ દિવસ સુધી આરામથી સારી રહે છે.

• ફ્રિજમાં રાખવા પર તમે આનો સ્વાદ આખા ૧ થી ૨ મહિના સુધી માણી શકો છો.

કોની સાથે ખાવી?

આ ચટણી એટલી સ્વાદિષ્ટ હોય છે કે જો ઘરમાં કોઈ શાક ન પણ બન્યું હોય, તો પણ તમે આની સાથે પેટ ભરીને રોટલા ખાઈ શકો છો. તેને ગરમાગરમ પરાઠા, સાદી રોટલી, બાજરીનો રોટલો, મકાઈનો રોટલો અથવા દાળ-ભાત સાથે સર્વ કરો. તો પછી મોડું શેનું? આજે જ આ સરળ રેસીપી તમારા રસોડામાં ટ્રાય કરો અને તમારા પરિવારને રાજસ્થાનના પરંપરાગત સ્વાદની સફર કરાવો!