શું તમે પણ દરરોજ કોફી પીવો છો? તો જાણી લો આ ચોંકાવનારી વાત!
આજના સમયમાં યુવા વયના લોકોમાં પણ કોલોન કેન્સરનું નિદાન ઝડપથી વધી રહ્યું છે. ઘણીવાર આ બીમારી શરૂઆતમાં કોઈ ખાસ લક્ષણો વગર શાંતિથી શરીરમાં વધતી રહે છે. જો તેના સૂક્ષ્મ સંકેતોને સમયસર ઓળખી લેવામાં આવે અને તબીબી સલાહ લેવામાં આવે, તો મોટું જોખમ ટાળી શકાય છે. આ સાથે જ, દૈનિક જીવનમાં કેટલીક સ્વસ્થ આદતો અપનાવવાથી કોલોન કેન્સરનું જોખમ નોંધપાત્ર રીતે ઘટાડી શકાય છે.
અમેરિકાના કેલિફોર્નિયા રાજ્યના જાણીતા ગેસ્ટ્રોએન્ટેરોલોજિસ્ટ અને હેપેટોલોજિસ્ટ ડૉ. સૌરભ સેઠી, જેઓ AIIMS, હાર્વર્ડ અને સ્ટેનફોર્ડ યુનિવર્સિટીમાંથી તાલીમ પામેલા છે અને ૨૫ વર્ષનો સમૃદ્ધ clinical અનુભવ ધરાવે છે, તેમણે કોલોન કેન્સરનું જોખમ ઘટાડતી ૫ દૈનિક આદતો વિશે માહિતી આપી છે. તાજેતરમાં સોશિયલ મીડિયા પર શેર કરાયેલા એક વિડિયોમાં તેમણે જણાવ્યું છે કે, “હજારો દર્દીઓની સારવાર કર્યા પછી, આ એવા ઉપાયો છે જે ખરેખર તમારા કોલોરેક્ટલ કેન્સરના જોખમને ઘટાડી શકે છે.”
૧. નિયમિતપણે કોફીનો આનંદ લો
કોફી એન્ટીઓક્સીડેન્ટ્સ અને સોજા વિરોધી (anti-inflammatory) તત્વોથી ભરપૂર હોય છે, જે શરીરને કોષોના નુકસાન અને સોજા સામે રક્ષણ આપવામાં મદદ કરે છે. ઉલ્લેખનીય છે કે સોજા અને કોષોનું નુકસાન અમુક પ્રકારના કેન્સરના વિકાસ સાથે જોડાયેલા છે. ડૉ. સેઠી જણાવે છે કે, “કેટલાક અભ્યાસોમાં એવું જોવા મળ્યું છે કે કોફીનું સેવન કરવાથી કોલોરેક્ટલ કેન્સરનું જોખમ ઘટે છે. આ ઉપરાંત, કોફી પીવાથી તમામ કારણોસર થતા મૃત્યુનું જોખમ પણ ઓછું થાય છે.”
૨. પૂરતા પ્રમાણમાં કેલ્શિયમ લો
કેલ્શિયમયુક્ત ખોરાકનું સેવન કરવાથી આંતરડામાં રહેલા નુકસાનકારક પદાર્થો સાથે કેલ્શિયમ જોડાય છે, જેના કારણે તે પદાર્થો કોલોનની અંદરની દીવાલને નુકસાન પહોંચાડી શકતા નથી. આ વિશે વાત કરતા ડૉ. સેઠી કહે છે કે, “કેલ્શિયમથી ભરપૂર ખોરાક કોલોરેક્ટલ કેન્સરના ઓછા જોખમ સાથે જોડાયેલો છે. આ માટે તમે સાદી દહીં, દૂધ અથવા કેલ્શિયમ-યુક્ત ખોરાકનો આહારમાં સમાવેશ કરી શકો છો.”
૩. પ્રોસેસ્ડ મીટનું સેવન મર્યાદિત કરો
રોજિંદા જીવનમાં પ્રોસેસ્ડ મીટનું વધુ પડતું સેવન કરવાથી કોલોન કેન્સરનું જોખમ વધી શકે છે. વિશ્વ આરોગ્ય સંસ્થા (WHO) દ્વારા પ્રોસેસ્ડ મીટને ‘ગ્રુપ ૧ કાર્સિનોજન’ તરીકે વર્ગીકૃત કરવામાં આવ્યું છે, જેનો સ્પષ્ટ અર્થ એ થાય છે કે તે મનુષ્યોમાં કેન્સર પેદા કરી શકે છે તેવા પૂરતા પુરાવા ઉપલબ્ધ છે. ડૉ. સેઠી સમજાવે છે કે, “બેકન, હોટ ડોગ્સ, સોસેજ અને ડેલી મીટ જેવા ખાદ્ય પદાર્થો કોલોરેક્ટલ કેન્સરના ઊંચા જોખમ સાથે જોડાયેલા છે. તેના બદલે ઓછા પ્રોસેસ થયેલા પ્રોટીનયુક્ત આહારનો વધુ ઉપયોગ કરો.”
૪. ફાઇબરયુક્ત ખોરાક વધુ ખાઓ
ખોરાકમાં ભરપૂર માત્રામાં ફાઇબર લેવાથી માત્ર પાચનક્રિયા અને આંતરડાનું સ્વાસ્થ્ય જ સારું રહેતું નથી, પરંતુ તે પેટ સાફ રાખવામાં, બ્લડ શુગરનું સ્તર સ્થિર રાખવામાં અને કોલોન કેન્સરનું જોખમ ઘટાડવામાં પણ મદદરૂપ બને છે. ડૉ. સેઠી નોંધે છે કે, “ખોરાકમાં ડાયેટરી ફાઇબરનું વધુ પ્રમાણ કોલોરેક્ટલ કેન્સરનું જોખમ ઘટાડે છે. આ માટે તમારા આહારમાં કઠોળ, આખા અનાજ, તાજા ફળો, શાકભાજી, ડ્રાયફ્રૂટ્સ અને બીજ (seeds) નો ચોક્કસ સમાવેશ કરો.”
૫. લક્ષણો દેખાવાની રાહ જોયા વગર સમયસર સ્ક્રીનિંગ કરાવો
પ્રિવેન્ટિવ સ્ક્રીનિંગ (અગાઉથી તપાસ) કરાવવાથી શરીરમાં રહેલી અસામાન્યતાઓ વહેલી તકે પકડી શકાય છે, જેનાથી સમયસર સારવાર શરૂ કરી શકાય છે અને રોગને આગળ વધતો અટકાવી શકાય છે. ઉંમર વધવાની સાથે નિયમિત સ્વાસ્થ્ય તપાસ ખૂબ જ જરૂરી બની જાય છે. ડૉ. સેઠી ભારપૂર્વક જણાવે છે કે, “કોલોરેક્ટલ કેન્સરના પ્રારંભિક તબક્કામાં કોઈ સ્પષ્ટ ચેતવણીરૂપ લક્ષણો જોવા મળતા નથી. સામાન્ય જોખમ ધરાવતા પુખ્ત વયના લોકો માટે ૪૫ વર્ષની ઉંમરથી સ્ક્રીનિંગ શરૂ કરી દેવું જોઈએ. જો પરિવારમાં આનો કોઈ ઇતિહાસ હોય અથવા અન્ય જોખમકારક પરિબળો હોય, તો ડૉક્ટરની સલાહ મુજબ વહેલી ઉંમરે પણ તપાસ શરૂ કરી શકાય છે.”
