કમરનો દુખાવો હવે ઘરડાની નહીં પણ યુવાનોની સમસ્યા છે, ડોક્ટર પાસેથી જાણો બચવાના રામબાણ ઉપાય
આજની આ ભાગદોડ ભરી જિંદગીમાં કમરનો દુખાવો (Back Pain) એક સામાન્ય સમસ્યા બની ગઈ છે. એક સમય હતો જ્યારે આ તકલીફ માત્ર વધતી ઉંમરની નિશાની ગણાતી હતી, પરંતુ આજે યુવાનોમાં પણ આ સમસ્યા ખૂબ જ ઝડપથી વધી રહી છે. બદલાતી જીવનશૈલી, શારીરિક પ્રવૃત્તિઓનો અભાવ અને કામના વધતા ભારને કારણે લોકો આ ગંભીર સમસ્યાનો શિકાર બની રહ્યા છે. આ સંદર્ભમાં રીજન્સી હોસ્પિટલના ઓર્થોપેડિક્સ કન્સલ્ટન્ટ ડૉ. પ્રતીક કુમાર આ સમસ્યા પાછળના મુખ્ય કારણો અને તેનાથી બચવાના ઉપાયો વિશે ઊંડાણપૂર્વક સમજાવી રહ્યા છે.
ખોટું પોશ્ચર: શરીરનો અદ્રશ્ય દુશ્મન
આપણે જે રીતે બેસીએ છીએ, ઊભા રહીએ છીએ કે ચાલીએ છીએ, તેને ‘પોશ્ચર’ કહેવામાં આવે છે. ખોટા પોશ્ચરની અસર તરત જ દેખાતી નથી, પરંતુ સમય જતાં તે ગંભીર સ્વરૂપ ધારણ કરી શકે છે.
-
બેસવાની ખોટી પદ્ધતિ: જ્યારે આપણે ખુરશી પર લાંબા સમય સુધી ઝૂકીને બેસીએ છીએ અથવા પીઠના સપોર્ટ વગર કામ કરીએ છીએ, ત્યારે કરોડરજ્જુ તેની કુદરતી રચના ગુમાવવા લાગે છે. આનાથી સ્નાયુઓમાં ખેંચાણ, જકડાઈ જવું અને તીવ્ર દુખાવો પેદા થાય છે.
-
મોબાઈલનો અતિરેક: આજકાલ ‘ટેક્સ્ટ નેક’ (Text Neck) નામની સમસ્યા તેજીથી વધી રહી છે. લોકો કલાકો સુધી મોબાઈલની સ્ક્રીન સામે ગરદન ઝુકાવીને બેસી રહે છે. આનાથી માત્ર ગરદન જ નહીં, પણ આખી કરોડરજ્જુ અને કમર પર વધારાનું દબાણ આવે છે.
-
ચાલવાની અને ઊભા રહેવાની ભૂલો: ચાલતી વખતે આગળની તરફ ઝૂકવું કે ઊભા રહેતી વખતે એક જ પગ પર વધુ વજન આપવું, કમરના નીચેના ભાગમાં દબાણ વધારે છે, જે લાંબા ગાળે જૂના દુખાવામાં ફેરવાય છે.
શા માટે વધે છે કમરનો દુખાવો?
આજના સમયમાં શારીરિક પ્રવૃત્તિઓ નહિવત્ થઈ ગઈ છે. ઓફિસમાં એક જ જગ્યાએ કલાકો સુધી બેસી રહેવું એ કમરના દુખાવાનું સૌથી મોટું કારણ છે. જ્યારે સ્નાયુઓનો પૂરતો ઉપયોગ થતો નથી, ત્યારે તે નબળા પડવા લાગે છે. નબળા સ્નાયુઓ કરોડરજ્જુને પૂરતો ટેકો આપી શકતા નથી, જેના પરિણામે સ્લાઈટ ડિસ્ક કે ગાદી ખસી જવી જેવી સમસ્યાઓ પણ ઉદભવી શકે છે.
બચાવના અચૂક ઉપાયો
જો આપણે કેટલીક નાની નાની વાતોનું ધ્યાન રાખીએ, તો કમરના દુખાવાથી ચોક્કસપણે બચી શકાય છે:
-
સાચું પોશ્ચર અપનાવો: બેસતી વખતે હંમેશા પીઠ સીધી રાખો. ખુરશી એવી પસંદ કરો જે તમારી પીઠને પૂરો સપોર્ટ આપે. બેસતી વખતે તમારા બંને પગ જમીન પર સમાંતર હોવા જોઈએ અને ઘૂંટણ 90 ડિગ્રીના ખૂણે રહેવા જોઈએ.
-
સ્ક્રીનનું સ્તર: કમ્પ્યુટર કે લેપટોપ પર કામ કરતી વખતે સ્ક્રીન તમારી આંખોના સ્તર (Eye Level) પર હોવી જોઈએ. આનાથી તમારે વારંવાર ગરદન કે કમર ઝુકાવવી નહીં પડે.
-
નિયમિત બ્રેક: દર 30 થી 40 મિનિટે તમારી સીટ પરથી ઊભા થાઓ અને થોડું ચાલો. આનાથી સ્નાયુઓ પરનું દબાણ ઓછું થાય છે અને શરીરમાં બ્લડ સર્ક્યુલેશન (રુધિરાભિસરણ) સુધરે છે.
-
વ્યાયામ અને યોગ: કરોડરજ્જુને મજબૂત કરવા માટે વ્યાયામ અનિવાર્ય છે. યોગમાં ભુજંગાસન, તાડાસન અને માર્જરી આસન જેવા આસનો કમરના સ્નાયુઓને લવચીક અને મજબૂત બનાવવામાં મદદરૂપ થાય છે.
આહાર અને જીવનશૈલી
હાડકાંની મજબૂતી માટે આહારમાં કેલ્શિયમ અને વિટામિન-ડી ભરપૂર માત્રામાં હોવું જોઈએ. પૂરતી ઊંઘ અને તણાવમુક્ત જીવન પણ શરીરના દુખાવાને દૂર રાખવામાં મદદ કરે છે. જો તમે ઓફિસમાં કામ કરતા હોવ, તો એર્ગોનોમિક ફર્નિચરનો ઉપયોગ કરવાનું વિચારવું જોઈએ.
ક્યારે ડૉક્ટરનો સંપર્ક કરવો?
ઘણીવાર આપણે કમરના દુખાવાને સામાન્ય ગણીને પેઈનકિલર ગોળીઓ ખાઈ લઈએ છીએ, જે હિતમાં નથી. જો કમરનો દુખાવો સતત રહેતો હોય, પગમાં ઝણઝણાટી આવતી હોય કે ચાલવામાં તકલીફ પડતી હોય, તો તેને અવગણશો નહીં. તે સ્લિપ ડિસ્ક કે અન્ય ગંભીર ન્યુરોલોજીકલ સમસ્યા હોઈ શકે છે. સમયસર નિષ્ણાત ઓર્થોપેડિક ડૉક્ટરની સલાહ લેવી અને જરૂરી એક્સ-રે કે એમઆરઆઈ (MRI) કરાવવો હિતાવહ છે.
