કેન્સરના દર્દીઓ માટે મોટા રાહતના સમાચાર: કેન્દ્ર સરકારે નોન-શિડ્યુલ્ડ કેન્સર વિરોધી દવાઓ પર ટ્રેડ માર્જિન મર્યાદિત કર્યું

કેન્સર વિરોધી દવાઓ સસ્તી થશે: સરકારના નિર્ણયથી દર્દીઓને દર વર્ષે બચશે ૨૫૦૦ કરોડ રૂપિયા

કેન્સર જેવા ગંભીર અને જીવલેણ રોગના ખર્ચાળ ઉપચાર વચ્ચે કેન્દ્ર સરકાર દ્વારા એક અત્યંત મોટો અને માનવતાવાદી નિર્ણય લેવામાં આવ્યો છે. સરકાર દ્વારા નોન-શિડ્યુલ્ડ એન્ટી-કેન્સર (કેન્સર વિરોધી) દવાઓની કિંમતોને નિયંત્રિત કરવા માટે તેમના ટ્રેડ માર્જિન પર ૩૦ ટકાની કેપિંગ (મર્યાદા) લગાવવાનો મોટો નિર્ણય લેવામાં આવ્યો છે. સરકારના આ પગલાથી કેન્સરની એવી દવાઓની કિંમતો પર સીધી અસર પડશે, જેના પર ઉત્પાદક (મેન્યુફેક્ચરર) થી લઈને ડિસ્ટ્રિબ્યુટર અને રીટેલર સુધીના અલગ-અલગ સ્તરે મોટો નફાખોરીનો માર્જિન વસૂલવામાં આવતો હતો. એવું માનવામાં આવે છે કે આ નિર્ણય બાદ કેટલીક જીવનરક્ષક દવાઓની એમઆરપી (MRP) માં ૭૦ ટકા સુધીનો જબરદસ્ત ઘટાડો થઈ શકે છે, જેનાથી કેન્સરના દર્દીઓને સારવાર દરમિયાન આર્થિક મોરચે મોટી રાહત મળવાની પૂરી આશા છે.

તમામ પ્રકારની દવાઓ આવરી લેવાશે: બ્રાન્ડેડ, જનેરિક અને આયાતી દવાઓ

સરકારનો આ નવો નિર્ણય માત્ર કોઈ એક ચોક્કસ પ્રકારની કેન્સરની દવા પૂરતો મર્યાદિત નથી, પરંતુ તેના વ્યાપક અવકાશમાં અનેક બાબતોનો સમાવેશ થાય છે. આ નવા નિયમ હેઠળ બ્રાન્ડેડ અને જનેરિક એમ બંને પ્રકારની નોન-શિડ્યુલ્ડ કેન્સર વિરોધી દવાઓ આવી જશે. આ ઉપરાંત, ભારતમાં સ્થાનિક સ્તરે બનતી દવાઓ તેમજ વિદેશથી આયાત કરવામાં આવતી (ઈમ્પોર્ટેડ) દવાઓ પણ આ જ દાયરામાં રહેશે. એટલું જ નહીં, પેટન્ટ ધરાવતી અને પેટન્ટ વગરની દવાઓ પર પણ આ જ નિયમ સમાન રીતે લાગુ કરવામાં આવશે.

સરકારનું માનવું છે કે આ કડક પગલા પાછળનો મુખ્ય ઉદ્દેશ્ય દવાઓની વેચાણ અને વિતરણ પ્રક્રિયા દરમિયાન લાગતા અતિશય ઊંચા ટ્રેડ માર્ક-અપ (નફાના માર્જિન) ને ઘટાડવાનો છે. સાથે જ, સરકાર એ વાતની પણ પૂરતી કાળજી રાખી રહી છે કે કિંમતોમાં ઘટાડો થવા છતાં બજારમાં કેન્સરની આ જીવનરક્ષક દવાઓની ઉપલબ્ધતામાં કોઈ કમી ન આવે અને તે દર્દીઓને સરળતાથી મળતી રહે.

કેન્સર દર્દીઓને દર વર્ષે થશે આશરે ૨૫૦૦ કરોડ રૂપિયાની બચત

સરકારના સત્તાવાર અંકલ અને અંદાજ મુજબ, આ મોટા નિર્ણયથી દેશભરના કેન્સર દર્દીઓને દર વર્ષે આશરે ૨૫૦૦ કરોડ રૂપિયા જેટલી માતબર રકમની બચત થઈ શકે છે. આનો સીધો અને મોટો ફાયદો એવા ગરીબ અને મધ્યમવર્ગના દર્દીઓને મળશે, જેમણે લાંબા સમય સુધી અત્યંત મોંઘી કેન્સર વિરોધી દવાઓ પર નિર્ભર રહેવું પડે છે.

વાસ્તવિકતા એ છે કે કેન્સરની સારવાર લાંબી અને પીડાદાયક હોય છે. સર્જરી, કીમોથેરેપી, રેડિયેશન અને મોંઘી દવાઓનો ખર્ચ મળીને સામાન્ય પરિવારોની કમર ભાંગી નાખે છે. એવા સંજોગોમાં દવાઓની એમઆરપી ઘટવાથી દર્દીઓના ખિસ્સામાંથી ખર્ચાતી રકમ (આઉટ-ઓફ-પૉકેટ ખર્ચ) માં નોંધપાત્ર ઘટાડો થશે અને પરિવાર પરનું આર્થિક ભારણ હળવું થશે.

વર્ષ ૨૦૧૯ માં પણ લેવાયો હતો આવો જ એક સફળ નિર્ણય

સરકાર દ્વારા લેવાયેલું આ પગલું કોઈ પહેલીવાર નથી. આ પહેલા ફેબ્રુઆરી ૨૦૧૯ માં નેશનલ ફાર્માસ્યુટિકલ પ્રાઇસિંગ ઓથોરિટી (NPPA) દ્વારા ૪૨ નોન-શિડ્યુલ્ડ એન્ટી-કેન્સર દવાઓ પર ૩૦ ટકાનું ટ્રેડ માર્જિન કેપ લગાવવામાં આવ્યું હતું.

સરકારી આંકડાઓ સાક્ષી છે કે તે પગલા બાદ બજારમાં ૫૨૬ બ્રાન્ડની દવાઓની કિંમતોમાં આશરે ૫૦ ટકા જેટલો મોટો ઘટાડો જોવા મળ્યો હતો. હવે સરકારે એ જ સફળ મોડેલને આગળ વધારીને તેનો વ્યાપ વધાર્યો છે અને તેને તમામ નોન-શિડ્યુલ્ડ કેન્સર વિરોધી દવાઓ પર લાગુ કરવાનો ઐતિહાસિક નિર્ણય લીધો છે.

શિડ્યુલ્ડ (Scheduled) અને નોન-શિડ્યુલ્ડ (Non-Scheduled) દવાઓમાં શું તફાવત છે?

આ સમગ્ર પ્રક્રિયાને સમજવા માટે શિડ્યુલ્ડ અને નોન-શિડ્યુલ્ડ દવાઓ વચ્ચેનો ભેદ સમજી લેવો જરૂરી છે:

• શિડ્યુલ્ડ દવાઓ: આ એવી દવાઓ છે જે ડ્રગ્સ પ્રાઇસીંગ કંટ્રોલ ઓર્ડર (DPCO) ની શિડ્યુૂલ-૧ માં સામેલ હોય છે. આ દવાઓ માટે સરકાર અથવા એનપીપીએ (NPPA) દ્વારા સીલિંગ પ્રાઇસ નક્કી કરવામાં આવે છે. અગાઉ માર્ચ ૨૦૨૬ સુધી એનપીપીએ દ્વારા ૧૩૧ શિડ્યુલ્ડ એન્ટી-કેન્સર દવાઓની સીલિંગ પ્રાઇસ નક્કી કરવામાં આવી ચૂકી છે.

• નોન-શિડ્યુલ્ડ દવાઓ: આ દવાઓ શિડ્યુૂલ-૧ માં સીધી સામેલ હોતી નથી. જોકે, તેનો અર્થ એ નથી કે તેની કિંમતો પર કોઈ જ નિયંત્રણ નથી. પ્રવર્તમાન વ્યવસ્થા મુજબ, કોઈપણ ઉત્પાદક નોન-શિડ્યુલ્ડ દવાઓની એમઆરપીમાં પાછલા ૧૨ મહિનાની એમઆરપી કરતા ૧૦ ટકાથી વધુનો વધારો કરી શકતો નથી. સરકારના આ નવા નિયંત્રણોથી હવે આ કેટેગરીની દવાઓમાં પણ અયોગ્ય નફાખોરી પર અંકુશ આવી જશે.