રાત્રે પેશાબ માટે વારંવાર ઊંઘ ખુલી જાય છે? ડોક્ટરે આપ્યો મોટો આંચકો, આજે જ બંધ કરો આ ૪ વસ્તુઓ!
શું તમારે પણ દિવસ દરમિયાન વારંવાર ટોયલેટ જવું પડે છે? થોડી-થોડી વારે પેશાબ કરવાની તીવ્ર ઈચ્છા થાય છે અથવા રાત્રે વારંવાર ઊંઘમાંથી જાગી જવું પડે છે? જો હા, તો આ માત્ર એક સામાન્ય અસ્વસ્થતા નથી, પરંતુ તે તમારી દિનચર્યા અને સ્વાસ્થ્ય પર સીધી અસર કરી શકે છે.
સામાન્ય રીતે વારંવાર પેશાબ આવવા પાછળ ઘણાં જુદા જુદા કારણો હોઈ શકે છે. જરૂર કરતાં વધુ પાણી પીવું, ચોક્કસ પ્રકારની દવાઓનું સેવન, યુરિનરી ટ્રેક્ટ ઈન્ફેક્શન (UTI), ઓવરએક્ટિવ બ્લેડર (OAB), ડાયાબિટીસ અને પુરુષોમાં પ્રોસ્ટેટ ગ્રંથિનું કદ વધવું જેવી તબીબી પરિસ્થિતિઓ આ માટે જવાબદાર હોઈ શકે છે. પરંતુ શું તમે જાણો છો કે ઘણી વખત તમારી રોજિંદી ખાવા-પીવાની ટેવો (ડાયેટ) પણ તમારા બ્લેડર (મૂત્રાશય) ને સીધી રીતે અસર કરે છે?
કિગ્સ હોસ્પિટલના જાણીતા એન્ડ્રોલોજિસ્ટ ડો. વિશ્વાસ એમ.આર. ના જણાવ્યા અનુસાર, આપણી ખોરાકની પસંદગી પેશાબની આ સમસ્યાને ઘણી હદ સુધી વધારી કે ઘટાડી શકે છે. ખાસ કરીને કૅફીન, કાર્બોનેટેડ ડ્રિંક્સ, ખાટાં ફળો અને મસાલેદાર વાનગીઓ બ્લેડરને ઉત્તેજિત કરીને પેશાબનું પ્રમાણ વધારવામાં મુખ્ય ટ્રિગર તરીકે કામ કરે છે.
કૅફીનયુક્ત પીણાં: ચા અને કોફીની અતિશયતા
જો તમારી સવાર કડક કોફી કે ગરમ ચાના કપથી થાય છે અને તમે દિવસ દરમિયાન અનેક વાર ચા-કોફી પીવાની ટેવ ધરાવો છો, તો તે વારંવાર પેશાબ આવવાનું એક મુખ્ય કારણ હોઈ શકે છે.
કોફી, ચા, ચોકલેટ ડ્રિંક્સ અને એનર્જી ડ્રિંક્સમાં કૅફીન (Caffeine) વિપુલ પ્રમાણમાં હોય છે. કૅફીન કુદરતી રીતે એક ‘ડાય્યુરેટિક’ (Diuretic – પેશાબ વધારનાર પદાર્થ) તરીકે કામ કરે છે. તે કિડનીને વધુ પાણી બહાર કાઢવા માટે ઉત્તેજિત કરે છે અને સંવેદનશીલ લોકોમાં બ્લેડરમાં બળતરા કે અસ્વસ્થતા પેદા કરે છે. જો તમને આ સમસ્યા રહેતી હોય, તો દિવસ દરમિયાન કૅફીનનું સેવન ઓછું કરવું અથવા ધીમે ધીમે બંધ કરવું એ એક ઉત્તમ ઉપાય છે.
ખાટાં ફળો અને તેમનો જ્યુસ: સાઇટ્રસ એસિડની અસર
સંતરા, લીંબુ, મોસંબી, ગ્રેપફ્રુટ અને અનાનસ જેવા ખાટાં ફળો સ્વાસ્થ્ય માટે અને વિટામિન C માટે અત્યંત ગુણકારી માનવામાં આવે છે. પરંતુ જે લોકોને બ્લેડરની સંવેદનશીલતા હોય, તેમના માટે આ ફળો તકલીફનું કારણ બની શકે છે.
આ ફળોમાં સાઇટ્રિક એસિડ (Citric Acid) નું પ્રમાણ ઘણું વધારે હોય છે. જ્યારે આ એસિડ યુરિન વાટે બહાર નીકળે છે, ત્યારે તે મૂત્રાશયની અંદરની ત્વચાને પ્રોત્સાહિત કરે છે અને વારંવાર પેશાબ કરવાની ઈચ્છા જગાડે છે. ખાસ કરીને આ ફળોના પેક્ડ કે ફ્રેશ જ્યુસ પીવાથી એસિડની સાંદ્રતા વધી જાય છે, જે બ્લેડર માટે વધુ પરેશાની ઊભી કરે છે. જો તમને જ્યુસ કે ખાટાં ફળો ખાધા પછી તુરંત પેશાબ જવું પડતું હોય, તો આ ખોરાકથી થોડા દિવસ પરેજી પાળવી જોઈએ.
કાર્બોનેટેડ ડ્રિંક્સ: સોડા અને સોફ્ટ ડ્રિંક્સનો ખતરો
સોડા, કોલ્ડ ડ્રિંક્સ, સ્પાર્કલિંગ વોટર અને વિવિધ પ્રકારના સોફ્ટ ડ્રિંક્સ પણ બ્લેડરને ભારે નુકસાન પહોંચાડી શકે છે. આ પીણાંમાં રહેલો ગેસ (કાર્બન ડાયોક્સાઈડ) અને કૃત્રિમ સ્વીટનર્સ (Artificial Sweeteners) મૂત્રાશયની દીવાલોને ઉત્તેજિત કરે છે.
સૌથી ચિંતાજનક બાબત એ છે કે ઘણા કાર્બોનેટેડ ડ્રિંક્સમાં કૅફીન પણ ઉમેરવામાં આવેલું હોય છે. આવી સ્થિતિમાં કાર્બોનેશન અને કૅફીન – આ બંને ટ્રિગર્સ એકસાથે મળીને બ્લેડર પર બમણું દબાણ લાવે છે. જેના કારણે વ્યક્તિને પેશાબ રોકવામાં મુશ્કેલી પડે છે. તેથી જે લોકોને વારંવાર પેશાબ જવાની ફરિયાદ હોય, તેમણે સોડા અને કોલ્ડ ડ્રિંક્સનું સેવન તાત્કાલિક મર્યાદિત કરી દેવું જોઈએ.
અત્યંત મસાલેદાર અને તીખો ખોરાક: બ્લેડરમાં બળતરાનું કારણ
ભારતીય ખોરાકમાં મરચું અને તીખા મસાલાનો ઉપયોગ સામાન્ય છે, પરંતુ વધુ પડતો મસાલેદાર ખોરાક પણ તમારા બ્લેડર માટે આફત નોતરી શકે છે. લાલ મરચું, કાળા મરી અને ગરમ મસાલામાં રહેલા તત્વો પાચનતંત્રની સાથે સાથે યુરિનરી સિસ્ટમ પર પણ અસર કરે છે.
તીખો અને મસાલેદાર ખોરાક ખાધા પછી જો તમને વારંવાર પેશાબ આવવો, પેશાબમાં સનસનાટી કે જલન થવી અથવા અચાનક તીવ્ર પેશાબ લાગવી જેવી સમસ્યાઓ અનુભવાતી હોય, તો સમજવું કે તમારા બ્લેડરને આ મસાલા માફક આવી રહ્યા નથી. ડોક્ટરો ખાસ સલાહ આપે છે કે ઓવરએક્ટિવ બ્લેડર ધરાવતા દર્દીઓએ પોતાના આહારમાં તીખાશ અને મસાલાનું પ્રમાણ ન્યૂનતમ રાખવું જોઈએ.
