ઇન્જેક્શન વગર વજન ઘટાડવાનો નવો ટ્રેન્ડ! શું આ વેઇટ લોસ પેચ ખરેખર કામ કરે છે?
આજકાલ વજન ઉતારવા માટે ‘GLP-1’ દવાઓ (જેમ કે પ્રિસ્ક્રિપ્શન ઇન્જેક્શન) દુનિયાભરમાં ખૂબ જ ચર્ચામાં છે. આ દવાઓની લોકપ્રિયતા એટલી વધી ગઈ છે કે હવે બજારમાં એવા ઉત્પાદનોનો પૂર આવ્યો છે જે ઈન્જેક્શન વગર જ આવો જ ફાયદો આપવાનો દાવો કરે છે. આ ટ્રેન્ડમાં સૌથી નવું નામ છે ‘GLP-1 વેઇટ લોસ પેચ’ (Weight Loss Patches). આ પેચ ઓનલાઈન ધૂમ વેચાઈ રહ્યા છે અને એવો દાવો કરવામાં આવે છે કે તેને શરીર પર ચોંટાડવાથી ભૂખ મરી જાય છે, ગળ્યું ખાવાની ઈચ્છા ઓછી થાય છે અને ચરબી ઝડપથી ઓગળે છે.
પરંતુ શું આ પેચ ખરેખર કામ કરે છે? આ સવાલનો જવાબ મેળવવા માટે મેં આ પેચનો પૂરો એક મહિનો ઉપયોગ કર્યો. મારો અનુભવ ઘણો મિશ્ર રહ્યો. જો કે મને ગળ્યું કે વચગાળાનો નાસ્તો કરવાની ઈચ્છામાં થોડો ઘટાડો જરૂર લાગ્યો, પરંતુ વજનમાં કોઈ ખાસ ફેરફાર જોવા મળ્યો નહીં. સૌથી મહત્વની વાત એ છે કે, આરોગ્ય નિષ્ણાતો ચેતવણી આપે છે કે આ ઉત્પાદનોને યુએસ ફૂડ એન્ડ ડ્રગ એડમિનિસ્ટ્રેશન (FDA) ની મંજૂરી મળી નથી અને તે અસલી દવાઓની જેમ જ કામ કરે છે તેનો કોઈ વૈજ્ઞાનિક પુરાવો નથી.
શું છે આ GLP-1 વેઇટ લોસ પેચ?
તબીબો દ્વારા લખાતી અસલી GLP-1 દવાઓ (જેમ કે સેમાગ્લુટાઈડ અથવા તિર્ઝેપેટાઈડ) કરતાં આ પેચ તદ્દન અલગ છે. આ પેચમાં કોઈ ફાર્માસ્યુટિકલ કે મેડિકલ ડ્રગ હોતું નથી. તેના બદલે, તેને ‘નેચરલ વેઇટ લોસ પેચ’ તરીકે વેચવામાં આવે છે. જો તમે તેના પેકિંગ પાછળ નજર કરો તો તેમાં સામાન્ય રીતે નીચેના કુદરતી ઘટકો જોવા મળે છે:
-
બર્બેરીન (Berberine): જે બ્લડ સુગરને નિયંત્રિત કરવા માટે જાણીતું છે.
-
મેગ્નેશિયમ સ્ટીયરેટ (Magnesium Stearate): સપ્લીમેન્ટ્સ બનાવવામાં વપરાતો પદાર્થ.
-
આદુનો અર્ક (Zingiber/Ginger Root Extract): પાચનક્રિયા માટે સારો માનવામાં આવે છે.
-
બેન્ટોનાઈટ (Bentonite): એક પ્રકારની માટી જે ડીટોક્સ માટે વપરાય છે.
-
રોઝા રુગોસા ફ્લાવર ઓઈલ (Rosa Rugosa Flower Oil): ગુલાબની એક પ્રજાતિનું તેલ.
ઉત્પાદકો એવો દાવો કરે છે કે આ બધા ઘટકો મળીને ભૂખ પર કાબૂ મેળવે છે, મેટાબોલિઝમ (ચયાપચયની ક્રિયા) વધારે છે અને વજન વ્યવસ્થિત રાખવામાં મદદ કરે છે. કોઈ પણ સરકારી મંજૂરી ન હોવા છતાં, સોશિયલ મીડિયા પર આક્રમક જાહેરાતો દ્વારા આ પેચ ઓનલાઈન પ્લેટફોર્મ અને વેલનેસ વેબસાઇટ્સ પર સરળતાથી ઉપલબ્ધ છે.
મારો ૩૦ દિવસનો વાસ્તવિક અનુભવ
મેં ઉત્પાદક કંપનીની સૂચનાઓનું ચુસ્તપણે પાલન કરીને આખો મહિનો દરરોજ આ પેચ મારી ત્વચા પર લગાવ્યો. આ ૩૦ દિવસ દરમિયાન મેં મારી ખાવા-પીવાની ટેવો કે શારીરિક પ્રવૃત્તિઓમાં કોઈ મોટો ફેરફાર કર્યો નહોતો, જેથી આ પેચની અસલ શક્તિ જાણી શકાય.
પેચ લગાવ્યા પછી મને એક ફેરફાર ચોક્કસ જોવા મળ્યો – મને જમવાના સમય સિવાય વચ્ચે-વચ્ચે જે ભૂખ લાગતી હતી અથવા સુગરી (ગળ્યું) ખાવાની ક્રેવિંગ થતી હતી, તેમાં ઘટાડો થયો હતો. આખો દિવસ નાસ્તો કરવાની ઈચ્છા ઓછી થવાને કારણે નિયમિત સમયે જમવાનું સરળ બન્યું.
પરંતુ, ખરી કસોટી ત્યારે થઈ જ્યારે ૩૦ દિવસ પૂરા થયા પછી હું વજન માપવાના મશીન (Weighing Scale) પર ઊભો રહ્યો. મારા આશ્ચર્ય વચ્ચે, વજનના આંકડામાં કોઈ નોંધપાત્ર કે મોટો ઘટાડો થયો નહોતો. ભલે ભૂખ પર થોડો કાબૂ આવ્યો, પણ તે વજન ઘટાડામાં પરિવર્તિત થઈ શક્યો નહીં. આનાથી એક વાત સાબિત થાય છે કે માત્ર ઈચ્છાઓ કે ક્રેવિંગ્સ ઓછી થવાથી વજન નથી ઘટતું, જ્યાં સુધી તમે તમારી કેલરીની માત્રા અને કસરત પર ધ્યાન ન આપો.
શું આ પેચને FDA ની મંજૂરી મળેલી છે?
ના, બિલકુલ નહીં. યુએસ એફડીએ (FDA) એ ઓવર-ધ-કાઉન્ટર (ડોક્ટરના પ્રિસ્ક્રિપ્શન વગર) મળતા આવા કોઈ પણ GLP-1 વેઇટ લોસ પેચને મંજૂરી આપી નથી. અસલી પ્રિસ્ક્રિપ્શન દવાઓની જેમ આ પેચોનું કોઈ કડક ક્લિનિકલ ટ્રાયલ (માનવ પરીક્ષણ) થતું નથી, જે સાબિત કરી શકે કે તે સુરક્ષિત છે કે નહીં અથવા તેના ઘટકો ત્વચાના માધ્યમથી લોહીમાં ભળે છે કે નહીં.
ઘણા ગ્રાહકો ભ્રમમાં આવી જાય છે અને એવું વિચારે છે કે આ પેચ પણ ઇન્જેક્શન જેટલું જ પરિણામ આપશે. પરંતુ વાસ્તવિકતા એ છે કે આ પેચો અસલી દવાઓની નકલ કરી શકે છે તેવો કોઈ વૈજ્ઞાનિક આધાર આજે ઉપલબ્ધ નથી.
શું આમાં રહેલા કુદરતી ઘટકો મદદ કરી શકે?
જો આપણે આ પેચમાં વપરાયેલા ઘટકો જેવા કે બર્બેરીન અને આદુના અર્કનો વ્યક્તિગત અભ્યાસ કરીએ, તો તેના કેટલાક ફાયદા જરૂર છે. બર્બેરીન શરીરના મેટાબોલિઝમ અને બ્લડ સુગરમાં સુધારો કરવા માટે જાણીતું છે, જ્યારે આદુ પાચનતંત્રને મજબૂત કરે છે.
જો કે, તબીબી નિષ્ણાતોના મતે, આ ઘટકોને ત્વચા પર પેચ તરીકે ચોંટાડવાથી તે યોગ્ય માત્રામાં લોહીના પ્રવાહ સુધી પહોંચી શકે છે અને વજન ઘટાડી શકે છે, તેવા કોઈ મજબૂત પુરાવા માનવો પરના સંશોધનોમાં મળ્યા નથી. આ સિવાય મેગ્નેશિયમ સ્ટીયરેટ અને બેન્ટોનાઈટ જેવા પદાર્થો માત્ર પેચ બનાવવા માટે પૂરક તરીકે વપરાય છે, તેનાથી વજન ઘટતું નથી.
