આંખોમાં આવતી ઝાંખપને સામાન્ય ન ગણો, આ ગંભીર બીમારીઓનું હોઈ શકે છે પ્રારંભિક લક્ષણ
આજકાલ ડિજિટલ સ્ક્રીનનો વધતો ઉપયોગ અને બદલાતી જીવનશૈલીના કારણે આંખો સંબંધિત નાની-મોટી સમસ્યાઓ થવી સામાન્ય બાબત બની ગઈ છે. ઘણીવાર લોકો આંખોમાં ઝાંખપ આવવાને માત્ર થાક અથવા ચશ્માના નંબર વધવાનું સામાન્ય કારણ માનીને ટાળી દેતા હોય છે. પરંતુ તબીબી વિજ્ઞાન અનુસાર, ઝાંખી દ્રષ્ટિ (Blurred Vision) ને ક્યારેય હળવાશથી ન લેવી જોઈએ, કારણ કે તે શરીરની અંદર ઘર કરી રહેલી ગંભીર બીમારીઓનું પ્રારંભિક સંકેત હોઈ શકે છે.
આજના ફાસ્ટ અને ડિજિટલ યુગમાં સ્માર્ટફોન, લેપટોપ કે ટીવી સ્ક્રીન સામે કલાકો વિતાવવા એ આપણી દિનચર્યાનો ભાગ બની ગયો છે. તેના લીધે આંખો થાકી જવી અને સમયાંતરે દ્રષ્ટિ ધૂંધળી થવી ખૂબ જ સામાન્ય બની ગયું છે. લોકો ઘણીવાર આ સમસ્યાને આરામ કરવાથી અથવા ચશ્માના સામાન્ય નંબર વધવાથી ઉદ્ભવેલી માનીને દુર્લક્ષ કરે છે. પરંતુ તબીબો અને વિજ્ઞાન ચેતવણી આપે છે કે આંખોની આ ઝાંખપ હંમેશા સામાન્ય હોતી નથી. તે શરીરની અંદર ચાલી રહેલી કોઈ મોટી સ્વાસ્થ્ય સમસ્યા અથવા આંખના ગંભીર રોગોનું એલાર્મ હોઈ શકે છે. જો તેની વહેલી ઓળખ કરવામાં ન આવે, તો ભવિષ્યમાં અંધત્વ જેવી મોટી મુશ્કેલી પણ ઊભી થઈ શકે છે.
આંખના આ ગંભીર રોગો તરફ ઈશારો કરે છે ઝાંખપ
જ્યારે આંખનો આંતરિક લેન્સ વાદળછાયો કે ધૂંધળો થઈ જાય છે, ત્યારે તેને સામાન્ય ભાષામાં મોતિયો (Cataract) કહેવાય છે. મોતિયાની શરૂઆતમાં દ્રષ્ટિમાં ઝાંખપ આવે છે. આ સિવાય ગ્લુકોમા (ઝામર) એક એવી ખતરનાક સ્થિતિ છે જેમાં આંખની ઓપ્ટિક ચેતા પર દબાણ વધવાના કારણે તેને ભારે નુકસાન થાય છે. ગ્લુકોમાના લક્ષણો શરૂઆતમાં જણાતા નથી, પરંતુ તે ધીમે-ધીમે દ્રષ્ટિ છીનવી લે છે.
બીજી તરફ, આજના સમયમાં વધતા ડાયાબિટીસના દર્દીઓમાં ‘ડાયાબિટીક રેટિનોપેથી’ નો ખતરો ઘણો વધારે રહે છે. આ બીમારી આંખના રેટિના (પડદા) ની રક્તવાહિનીઓને નુકસાન પહોંચાડે છે અને તેના પ્રથમ સંકેત તરીકે દર્દીને ઝાંખું દેખાવા લાગે છે. વધતી ઉંમરના કારણે થતી મેક્યુલર ડિજનરેશન (AMD) પણ મોટી ઉંમરના લોકોમાં દ્રષ્ટિ નબળી પડવાનું મુખ્ય કારણ બને છે. જો આંખમાં કોઈ ઈન્ફેક્શન કે રેટિના પોતાની જગ્યા પરથી સરકી જાય તો પણ અચાનક દ્રષ્ટિ ધૂંધળી થઈ જાય છે.
કયા સંકેતો દેખાતા જ તાત્કાલિક ડૉક્ટર પાસે જવું?
દરેક પ્રકારની ઝાંખપ માટે ઘરેલું ઈલાજ કે રાહ જોવી જીવલેણ નીવડી શકે છે. જો તમને અચાનક જ ખૂબ ઓછું કે ધૂંધળું દેખાવા લાગે, આંખમાં અસહ્ય દુખાવો થાય, આંખો લાલ થઈ જાય, અથવા આંખની સામે અચાનક પ્રકાશના ઝબકારા (Flashes) કે નાના-નાના કાળા ટપકાં તરતા હોય (Floaters) તેવું જણાય, તો એક પણ સેકન્ડ બગાડ્યા વિના નેત્રરોગ નિષ્ણાત (Ophthalmologist) નો સંપર્ક કરવો જોઈએ.
આ ઉપરાંત, જો ઝાંખી દ્રષ્ટિની સાથે તીવ્ર માથાનો દુખાવો, ચક્કર આવવા, બોલવામાં જીભ થોથવાવી, અથવા શરીરના કોઈપણ એક અંગમાં નબળાઈ કે લકવા જેવા લક્ષણો દેખાય, તો તે બ્રેઈન સ્ટ્રોક અથવા કોઈ ગંભીર ન્યુરોલોજીકલ સમસ્યા હોઈ શકે છે. આવી સ્થિતિમાં તાત્કાલિક તબીબી સારવાર જ દર્દીનો જીવ અને દ્રષ્ટિ બચાવી શકે છે.
રોજિંદા જીવનમાં આંખોની સંભાળ કેવી રીતે રાખવી?
આંખો અનમોલ છે અને તેની કાળજી રાખવી આપણી ફરજ છે. ખાસ કરીને ડેસ્ક જોબ અથવા લાંબો સમય કોમ્પ્યુટર પર કામ કરતા લોકોએ ૨૦-૨૦-૨૦ નો નિયમ અપનાવવો જોઈએ (દર ૨૦ મિનિટે ૨૦ સેકન્ડ માટે ૨૦ ફૂટ દૂર જોવું). પૂરતા પ્રકાશવાળા રૂમમાં જ વાંચન કે લેખનનું કામ કરવું જોઈએ. તીવ્ર તડકામાં બહાર નીકળતી વખતે હંમેશા અલ્ટ્રાવાયોલેટ (UV) કિરણો સામે રક્ષણ આપતા બ્રાન્ડેડ સનગ્લાસ પહેરવાની આદત પાડો.
આંખોના સારા સ્વાસ્થ્ય માટે વિટામિન-એ, વિટામિન-સી અને એન્ટીઑકિસડન્ટથી ભરપૂર લીલા પાંદડાવાળા શાકભાજી, કેળા, પપૈયું, બદામ અને ગાજર જેવા ફળોને આહારમાં નિયમિત સ્થાન આપો. સૌથી અગત્યનું, જો તમારી ઉંમર ચાલીસ વર્ષથી વધુ હોય અથવા તમે ડાયાબિટીસ અને બ્લડ પ્રેશરના દર્દી હોવ, તો વર્ષમાં ઓછામાં ઓછી એક વાર આંખોની સંપૂર્ણ તપાસ ચોક્કસ કરાવો.
