હાડકાં જ નહીં, હૃદય અને મગજ માટે પણ ખતરનાક બની શકે છે વિટામિન-ડીની ઉણપ, જાણો સપ્લીમેન્ટ લેવાની સાચી રીત

માત્ર ધૂપ પૂરતી નથી! વિટામિન-ડીના પૂરા ફાયદા મેળવવા માટે આ એક વસ્તુ છે સૌથી જરૂરી

આજની ભાગદોડભરી જિંદગી અને ઓફિસના બંધ રૂમમાં કામ કરવાની સંસ્કૃતિએ આપણી પાસેથી એક ખૂબ જ મહત્વની વસ્તુ છીનવી લીધી છે—કુદરતી સૂર્યપ્રકાશ. વિટામિન-ડી, જેને ‘સનશાઈન વિટામિન’ પણ કહેવામાં આવે છે, તે આપણા શરીર માટે સુરક્ષા કવચ સમાન છે. વિડંબના એ છે કે ભારત જેવા દેશમાં, જ્યાં વર્ષના મોટાભાગના સમયમાં પુષ્કળ સૂર્યપ્રકાશ હોય છે, ત્યાં પણ લગભગ 70% થી 80% લોકોમાં વિટામિન-ડીની ઉણપ જોવા મળે છે.

ઘણીવાર લોકો થાક, હાડકામાં દુખાવો અથવા વારંવાર બીમાર પડવાને સામાન્ય માનીને અવગણે છે, પરંતુ આ વિટામિન-ડીની ઉણપના પ્રારંભિક લક્ષણો હોઈ શકે છે. જ્યારે લોકો સપ્લીમેન્ટ્સ લેવાનું શરૂ કરે છે, ત્યારે તેમને લાગે છે કે બસ ગોળી ગળી લીધી એટલે કામ પૂરું થઈ ગયું. પરંતુ શું તમે જાણો છો કે વિટામિન-ડી લેવાનું પણ એક વિજ્ઞાન છે? સાચી જાણકારી વગર લેવામાં આવેલ સપ્લીમેન્ટ તમારા શરીરને ફાયદો પહોંચાડવાને બદલે નુકસાન પણ કરી શકે છે.

પ્રસિદ્ધ નિષ્ણાત ડો. સુધીર કુમાર (MD, MS) એ તાજેતરમાં વિટામિન-ડીના વધુ સારા શોષણ (Absorption) અને તેની સાથે જોડાયેલી સાવચેતીઓ વિશે વિગતવાર માહિતી શેર કરી છે.

ફેટ સૌથી જરૂરી છે: “નો ફેટ, નો એબ્સોર્પ્શન”

વિટામિન-ડીની સૌથી મોટી ખાસિયત એ છે કે તે ‘ફેટ-સોલ્યુબલ’ (Fat-soluble) વિટામિન છે. એનો અર્થ એ છે કે આ વિટામિન પાણીમાં ઓગળતું નથી. તેને તમારા આંતરડામાંથી લોહી સુધી પહોંચવા માટે ‘હેલ્ધી ફેટ્સ’ (તૈલી પદાર્થો) ની જરૂર પડે છે. ડો. સુધીર કુમારના જણાવ્યા મુજબ, જો તમે વિટામિન-ડીને દિવસના સૌથી ભારે ભોજન સાથે લો છો જેમાં ઘી, તેલ કે કુદરતી ફેટ હોય, તો તેનું શોષણ 30% થી 50% સુધી વધી જાય છે.

કેવી રીતે લેવું?

• સપ્લીમેન્ટને ઈંડા, નટ્સ (બદામ-અખરોટ), એવોકાડો અથવા ફૂલ-ફેટ દહીં સાથે લો.

• જો તમે શાકાહારી છો, તો તેને દૂધ અથવા એક ચમચી દેશી ઘીવાળા ખોરાક સાથે લેવું સૌથી ઉત્તમ છે.

વિટામિન K2: તે સાથી જેને આપણે ભૂલી જઈએ છીએ

મોટાભાગના લોકો ફક્ત વિટામિન-ડી અને કેલ્શિયમની જ વાત કરે છે, પરંતુ અહીં ત્રીજો ખેલાડી પણ છે—વિટામિન K2. ડો. કુમાર ચેતવણી આપે છે કે K2 વગર વિટામિન-ડી લેવું જોખમી હોઈ શકે છે. વિટામિન-K2 ટ્રાફિક પોલીસની જેમ કામ કરે છે. તે કેલ્શિયમને નિર્દેશ આપે છે કે તેણે હાડકાં અને દાંતમાં જવાનું છે, નહીં કે શરીરના નરમ અંગોમાં.

K2 ની ઉણપના જોખમો: જ્યારે શરીરમાં વિટામિન-ડી અને કેલ્શિયમ તો વધુ હોય પણ K2 ઓછું હોય, ત્યારે કેલ્શિયમ હાડકાંમાં જવાને બદલે તમારી ધમનીઓ (Arteries) અથવા કિડનીમાં જમા થવા લાગે છે. આનાથી હાર્ટ એટેકનું જોખમ વધી શકે છે અને કિડનીમાં પથરીની સમસ્યા થઈ શકે છે. તેથી, હંમેશા D3 + K2 નું કોમ્બિનેશન લેવાની સલાહ આપવામાં આવે છે.

માત્ર હાડકાં જ નહીં, મગજનું પણ રક્ષણ કરે છે

ન્યુરોલોજીસ્ટ માને છે કે વિટામિન-ડીની ભૂમિકા માત્ર હાડકાં મજબૂત કરવા પૂરતી મર્યાદિત નથી. તે તમારી માનસિક સ્વાસ્થ્ય અને મગજની સુરક્ષા માટે પણ અનિવાર્ય છે. તેની ઉણપનો સીધો સંબંધ યાદશક્તિ નબળી પડવી, શરીરમાં સોજો આવવો અને ડિપ્રેશન સાથે જોવા મળ્યો છે.

વિટામિન-ડી સપ્લીમેન્ટ લેતી વખતે આ 4 બાબતોનું ધ્યાન રાખો:

1. D3 + K2 ની જોડી: હાડકાંની મજબૂતી અને હૃદયની સુરક્ષા માટે આ બંનેને સાથે પસંદ કરો.

2. ફેટ સાથે સેવન: શોષણ વધારવા માટે હંમેશા હેલ્ધી ફેટ્સ યુક્ત ભોજન સાથે જ લો.

3. નિયમિતતા જરૂરી છે: વિટામિન-ડીનું સ્તર રાતોરાત વધતું નથી, તેને સામાન્ય થવામાં મહિનાઓ લાગે છે.

4. બ્લડ ટેસ્ટ અનિવાર્ય: સૌથી મહત્વની વાત એ છે કે તપાસ વગર સપ્લીમેન્ટ ન લો. ડોક્ટરની સલાહ મુજબ જ ડોઝ નક્કી કરો.