ચોમાસામાં આંખોની સુરક્ષા: વરસાદી વાતાવરણમાં ઇન્ફેક્શનથી કેવી રીતે બચશો?
ચોમાસુ એટલે ઠંડક, હરિયાળી અને વરસાદની મજા. પરંતુ આ ખુશનુમા વાતાવરણ સાથે સ્વાસ્થ્ય સંબંધી કેટલીક સમસ્યાઓ પણ લઈને આવે છે, જેમાં સૌથી વધુ અસર આપણી આંખો પર પડે છે. આપણી આંખો સૂર્યના તાપને તો સહન કરી શકે છે, પરંતુ વરસાદી ભેજવાળું વાતાવરણ તેમના માટે મુશ્કેલી ઊભી કરી શકે છે. ચોમાસામાં બેક્ટેરિયા અને ફૂગ (ફંગસ) માટે અનુકૂળ વાતાવરણ હોય છે, જેના કારણે આંખોમાં ઇન્ફેક્શન થવું ખૂબ સામાન્ય છે. જો તમે તમારી આંખોની પૂરતી કાળજી નહીં રાખો, તો ‘કન્જક્ટિવાઇટિસ’ (આઇ ફ્લૂ), ડ્રાય આઇઝ અને કોર્નિયલ અલ્સર જેવી ગંભીર સમસ્યાઓનો સામનો કરવો પડી શકે છે.
ચોમાસામાં આંખોને કેમ નુકસાન થાય છે?
વરસાદ દરમિયાન હવામાં ભેજનું પ્રમાણ વધી જાય છે. આ ભેજવાળા વાતાવરણમાં વાયરસ અને બેક્ટેરિયા ખૂબ ઝડપથી ફેલાય છે. જ્યારે આપણે પ્રદૂષિત પાણીના સંપર્કમાં આવીએ છીએ અથવા દૂષિત હાથ વડે આંખોને સ્પર્શ કરીએ છીએ, ત્યારે આ રોગકારક જીવાણુઓ આપણી આંખોમાં પ્રવેશ કરે છે. પરિણામે આંખો લાલ થવી, પાણી આવવું કે ખંજવાળ આવવી જેવી સમસ્યાઓ સર્જાય છે.
કન્જક્ટિવાઇટિસથી કેવી રીતે બચવું?
કન્જક્ટિવાઇટિસ, જેને સામાન્ય ભાષામાં ‘આઇ ફ્લૂ’ કહેવામાં આવે છે, તે ચોમાસાનું સૌથી સામાન્ય ઇન્ફેક્શન છે. તેમાં આંખો લાલ કે ગુલાબી દેખાય છે, આંખમાં સોજો આવે છે અને તેમાંથી સતત પાણી અથવા ચીપડા નીકળે છે. તેનાથી બચવા માટે સૌથી મહત્વનો ઉપાય છે – સ્વચ્છતા.
વારંવાર હાથ ધોવા: ગમે તેવી સપાટીને સ્પર્શ કર્યા પછી, ખાસ કરીને બહારથી ઘરે આવ્યા બાદ સાબુથી હાથ ધોવાની આદત પાડો. હાથ સાફ કર્યા વિના આંખોને ક્યારેય સ્પર્શશો નહીં.
આંખોને रगડશો નહીં: ઘણીવાર આંખમાં ખંજવાળ આવે તો આપણે તરત જ તેને મસળવા લાગીએ છીએ, જે ઇન્ફેક્શનને આમંત્રણ આપે છે. આંખોને રગડવાનું ટાળો, કારણ કે હાથમાં રહેલા કીટાણુઓ આંખમાં જઈને સ્થિતિ વધુ બગાડી શકે છે.
આંખોની સફાઈ માટેના ઘરેલું અને અસરકારક ઉપાયો
જો તમને આંખોમાં ભારેપણું, સોજો કે થોડી પણ બળતરા અનુભવાય, તો નીચે મુજબના પગલાં લેવા જોઈએ:
ઠંડા પાણીનો ઉપયોગ: એક સાફ સુતરાઉ કપડું લો, તેને ચોખ્ખા અને ઠંડા પાણીમાં પલાળો. આ કપડા વડે હળવા હાથે આંખોને સાફ કરો. આનાથી આંખમાં રહેલી ધૂળ અને ગંદકી દૂર થશે અને તમને તાજગી પણ અનુભવાશે.
કોસ્મેટિક્સથી દૂર રહો: જો તમને આંખમાં ઇન્ફેક્શનના સામાન્ય લક્ષણો પણ દેખાય, તો તરત જ આઈ-લાઈનર, મસ્કારા અને કાજલ જેવી સૌંદર્ય પ્રસાધનોની વસ્તુઓ વાપરવાનું બંધ કરી દો. આ કેમિકલ્સ આંખમાં ઇરિટેશન વધારે છે.
કોન્ટેક્ટ લેન્સનો ઉપયોગ ટાળવો: જો તમે કોન્ટેક્ટ લેન્સ પહેરતા હોવ અને આંખમાં ઇન્ફેક્શન જણાય, તો તરત જ લેન્સ કાઢી નાખો. ઇન્ફેક્શન દરમિયાન લેન્સ પહેરવાથી આંખમાં ગંભીર ઈજા થઈ શકે છે.
સૌથી મોટી ભૂલ: ડોક્ટરની સલાહ વગર દવા ન નાખો
ઘણીવાર આપણે એવું કરીએ છીએ કે આંખમાં થોડી તકલીફ થાય એટલે મેડિકલ સ્ટોર પર જઈને કોઈ પણ ‘આઈ ડ્રોપ્સ’ લઈ આવીએ છીએ. આ અત્યંત જોખમી સાબિત થઈ શકે છે. દરેક આંખની સમસ્યા માટે અલગ પ્રકારની દવા હોય છે. ડોક્ટરની તપાસ વગર કોઈ પણ ટીપાં આંખમાં નાખશો નહીં, કારણ કે કેટલીકવાર સ્ટીરોઈડયુક્ત ટીપાં આંખની રોશનીને કાયમી નુકસાન પહોંચાડી શકે છે.
સાવધાની એ જ સુરક્ષા
વ્યક્તિગત વસ્તુઓ શેર ન કરો: ચોમાસામાં ટુવાલ, રૂમાલ કે ઓશીકાના કવર એકબીજા સાથે શેર ન કરો. આ વસ્તુઓ દ્વારા ઇન્ફેક્શન એક વ્યક્તિમાંથી બીજી વ્યક્તિમાં ખૂબ ઝડપથી ફેલાય છે.
ચશ્માનો ઉપયોગ: બહાર નીકળતી વખતે સનગ્લાસ અથવા રક્ષણાત્મક ચશ્મા પહેરો, જેથી વરસાદના છાંટા કે હવામાં રહેલા કણો સીધા તમારી આંખમાં ન જાય.
સંતુલિત આહાર: આંખોના સ્વાસ્થ્ય માટે વિટામિન-એ અને સી થી ભરપૂર ખોરાક જેમ કે ગાજર, પાલક અને ફળોનું સેવન કરો.
