સાવધાન! રોજ બ્રશ ન કરવાની આદત હૃદયને કરી શકે છે ફેઈલ, જાણો શું કહે છે આ નવો રિપોર્ટ
આપણે બધા જાણીએ છીએ કે રોજ સવારે બ્રશ કરવું એ દાંતની મજબૂતી અને શ્વાસની દુર્ગંધ દૂર કરવા માટે જરૂરી છે. પરંતુ શું તમે ક્યારેય વિચાર્યું છે કે તમારા મોઢાની ગંદકી તમારા હૃદયને બંધ પાડી શકે છે? જાપાનમાં થયેલા એક લેટેસ્ટ રિસર્ચમાં જે ખુલાસો થયો છે તે સાંભળીને તમે આજે જ તમારી બ્રશ કરવાની રીત બદલી નાખશો. આ અભ્યાસ મુજબ, જો તમે દાંત અને પેઢાની સફાઈમાં બેદરકારી રાખો છો, તો હાર્ટ એટેક જેવી ગંભીર સ્થિતિમાં જીવ બચવાની અને રિકવરી થવાની શક્યતા ઘણી ઓછી થઈ જાય છે.
ઓરલ હેલ્થ અને હૃદય વચ્ચેનું જોખમી જોડાણ
જાપાનની પ્રતિષ્ઠિત ‘ટોક્યો મેડિકલ એન્ડ ડેન્ટલ યુનિવર્સિટી’ના વૈજ્ઞાનિકોએ એક ચોંકાવનારો અભ્યાસ હાથ ધર્યો છે. આ રિસર્ચ મુજબ, મોઢામાં રહેલા ખરાબ બેક્ટેરિયા લોહીના પ્રવાહ દ્વારા હૃદય સુધી પહોંચી શકે છે. જો કોઈ વ્યક્તિને હાર્ટ એટેક આવે છે, તો તે પછી હૃદયને સાજા થવાની જે કુદરતી પ્રક્રિયા હોય છે, તેમાં આ બેક્ટેરિયા સીધી રીતે વિઘ્ન પેદા કરે છે. પરિણામે, દર્દી માટે રિકવરીનો સમયગાળો જટિલ અને ક્યારેક જીવલેણ બની જાય છે.
શું છે ‘ઓટોફેજી’ અને આ બેક્ટેરિયા કેવી રીતે કરે છે હુમલો?
જ્યારે હૃદયને કોઈ નુકસાન થાય છે, ત્યારે આપણું શરીર તેને ઠીક કરવા માટે એક ખાસ સિસ્ટમનો ઉપયોગ કરે છે જેને વિજ્ઞાનમાં ‘ઓટોફેજી’ (Autophagy) કહેવામાં આવે છે. આ પ્રક્રિયામાં શરીરના કોષો અંદરના કચરાને સાફ કરે છે અને ડેમેજ થયેલા ભાગને રિપેર કરવામાં મદદ કરે છે.
પરંતુ, જો તમારા દાંત સાફ નથી, તો મોઢામાં ‘પોર્ફિરોમોનાસ ગિંગિવાલિસ’ નામના હાનિકારક બેક્ટેરિયા જન્મે છે. આ એ જ બેક્ટેરિયા છે જે પેઢામાં સોજો અને લોહી આવવાની સમસ્યા (Pyorrhea) પેદા કરે છે. સંશોધકોએ શોધી કાઢ્યું છે કે આ બેક્ટેરિયા હૃદય સુધી પહોંચીને ‘ઓટોફેજી’ એટલે કે હૃદયની સફાઈ અને રિપેરિંગની પ્રક્રિયાને અટકાવી દે છે. આના કારણે હાર્ટ એટેક પછી હૃદય સાજું થવાને બદલે વધુ નબળું પડતું જાય છે.
‘ગિંગિપેન’ પ્રોટીન: હૃદયનો અદ્રશ્ય દુશ્મન
વૈજ્ઞાનિકોના જણાવ્યા મુજબ, આ બેક્ટેરિયા ‘ગિંગિપેન’ (Gingipain) નામનું એક ઝેરી પ્રોટીન છોડે છે. આ પ્રોટીન એટલું શક્તિશાળી હોય છે કે તે શરીરના ટિશ્યૂ (પેશીઓ) ને તોડી શકે છે અને આપણી રોગપ્રતિકારક શક્તિને પણ ગેરમાર્ગે દોરે છે.
સંશોધન દરમિયાન જ્યારે હૃદયના સેલ્સ (કોષો) પર આ પ્રોટીનની અસર તપાસવામાં આવી, ત્યારે જોવા મળ્યું કે જે કોષો આ ઝેરી તત્વના સંપર્કમાં આવ્યા હતા, તેઓ પોતાની જાતે સાજા થવાની શક્તિ ગુમાવી બેઠા હતા. બીજી તરફ, જે સેલ્સ આ બેક્ટેરિયાથી મુક્ત હતા, તેઓ હાર્ટ એટેક પછી ખૂબ ઝડપથી રિકવર થયા હતા.
લેબ ટેસ્ટમાં થયેલો મોટો ખુલાસો
વૈજ્ઞાનિકોએ ઉંદરો પર પ્રયોગો કર્યા ત્યારે જાણવા મળ્યું કે જે ઉંદરોના શરીરમાં આ ગિંગિપેનવાળા બેક્ટેરિયા હતા, તેમના હૃદયમાં નકામો કચરો જમા થવા લાગ્યો હતો. હૃદયનું કુદરતી રિપેરિંગ કામ સાવ ઠપ થઈ ગયું હતું. આનો સીધો અર્થ એ છે કે જો તમારું મોઢું ગંદુ છે અને તમને પેઢાની બીમારી છે, તો હૃદય પર થતો કોઈપણ આઘાત તમારા માટે જીવલેણ સાબિત થઈ શકે છે.
બચવા માટે શું કરવું? (નિષ્ણાતોની સલાહ)
આ રિપોર્ટ આપણને ડરાવવા માટે નહીં, પણ સાવધ કરવા માટે છે. હૃદયને સ્વસ્થ રાખવા માટે માત્ર કસરત કે ડાયટ પૂરતું નથી, મોઢાની સફાઈ પણ એટલી જ અનિવાર્ય છે:
દિવસમાં બે વાર બ્રશ: સવારે ઉઠ્યા પછી અને રાત્રે સૂતા પહેલા ફરજિયાત બ્રશ કરવાની આદત પાડો.
જીભની સફાઈ: ઘણા બેક્ટેરિયા જીભ પર જમા થતા હોય છે, જેની સફાઈ પણ જરૂરી છે.
પેઢાની તપાસ: જો બ્રશ કરતી વખતે પેઢામાંથી લોહી આવતું હોય, તો તેને સામાન્ય સમજીને અવગણશો નહીં. તે મોટા હૃદયરોગનું આમંત્રણ હોઈ શકે છે.
નિયમિત ડેન્ટલ ચેકઅપ: વર્ષમાં એકવાર ડેન્ટિસ્ટ પાસે જઈને દાંતની સફાઈ (Scaling) કરાવવી જોઈએ.
