બ્લડ પ્રેશર ઘટી જાય ત્યારે શું કરવું?

લો બીપીમાં માત્ર હોમ રેમેડીઝ પર નિર્ભર રહેવું કેટલું યોગ્ય? જાણો ક્યારે ડૉક્ટર પાસે જવું

આજના સમયમાં આપણે હાઈ બ્લડ પ્રેશર (હાયપરટેન્શન) વિશે વારંવાર સાંભળીએ છીએ અને તેના પ્રત્યે લોકોમાં જાગૃતિ પણ જોવા મળે છે. પરંતુ લો બ્લડ પ્રેશર એટલે કે ‘હાયપોટેન્શન’ (Hypotension) ને લોકો અવારનવાર એક સામાન્ય સમસ્યા ગણીને અવગણી દેતા હોય છે. તબીબી નિષ્ણાતોના મતે, લો બ્લડ પ્રેશરને હળવાશથી લેવું સ્વાસ્થ્ય માટે જોખમી સાબિત થઈ શકે છે. કેટલાક લોકોમાં બીપી ઘટી જવાથી અચાનક ચક્કર આવવા, ભારે નબળાઈ, સતત થાક અને આંખો સામે અંધારું છવાઈ જવા જેવી ગંભીર મુશ્કેલીઓ ઊભી થઈ શકે છે.

શરીરના તમામ મહત્વપૂર્ણ અંગો જેવા કે મગજ, હૃદય અને કિડની સુધી પૂરતા પ્રમાણમાં ઓક્સિજન અને રક્ત પહોંચાડવા માટે સામાન્ય બ્લડ પ્રેશર જાળવી રાખવું અત્યંત જરૂરી છે. જો તમને પણ વારંવાર લો બીપીની ફરિયાદ રહેતી હોય, તો તેના પાછળના મૂળ કારણને સમજવું અને યોગ્ય સમયે ડોક્ટરની સલાહ લેવી જરૂરી છે.

લો બ્લડ પ્રેશરના મુખ્ય લક્ષણો શું છે?

દરેક વ્યક્તિમાં લો બ્લડ પ્રેશરના લક્ષણો અને તેની ગંભીરતા અલગ-અલગ હોઈ શકે છે. જોકે, તેના કેટલાક સામાન્ય અને પ્રાથમિક લક્ષણો નીચે મુજબ છે:

• સતત થાક અને નબળાઈ: પૂરતો આરામ અને ઊંઘ લીધા પછી પણ શરીરમાં ઊર્જાનો અભાવ અનુભવાવો અને સતત અશક્તિ લાગવી.

• ચક્કર આવવા અને અંધારા આવવા: અચાનક બેઠા કે સૂતા પછી ઊભા થતી વખતે ચક્કર આવવા, સંતુલન ગુમાવવું અથવા આંખો સામે અંધારું છવાઈ જવું.

• એકાગ્રતાનો અભાવ અને ઉબકા: કોઈપણ કામમાં ધ્યાન કેન્દ્રિત કરવામાં મુશ્કેલી પડવી, ઝાંખું દેખાવું અને જીવ ગભરાવવો કે ઉબકા આવવા.

• હાથ-પગ ઠંડા પડવા: શરીરમાં રક્ત પરિભ્રમણ ધીમું થવાને કારણે હાથ અને પગની આંગળીઓ ઠંડી પડી જવી.

• બેભાન થઈ જવું: જો બ્લડ પ્રેશર ખૂબ જ નીચા સ્તરે જતું રહે, તો મગજ સુધી લોહીનો પુરવઠો ઘટી જવાથી વ્યક્તિ બેભાન (Fainting) પણ થઈ શકે છે.

ન્યુટ્રિશનિસ્ટે દર્શાવ્યું ખાસ ઘરેલું પીણું (Home Remedy)

સેલિબ્રિટી ન્યુટ્રિશનિસ્ટ શ્વેતા શાહના જણાવ્યા મુજબ, જ્યારે શરીરમાં અચાનક બ્લડ પ્રેશર ઘટી જાય અથવા ડિહાઇડ્રેશનને કારણે નબળાઈ લાગે, ત્યારે ઓઆરએસ (ORS) જેવા ઇલેક્ટ્રોલાઇટયુક્ત પ્રવાહી ખૂબ જ ઉપયોગી સાબિત થાય છે. તેમણે ઘરના રસોડામાં સરળતાથી ઉપલબ્ધ સામગ્રીમાંથી એક સરળ અને અસરકારક પીણું બનાવવાની રીત દર્શાવી છે.

પીણું બનાવવાની રીત:

એક ગ્લાસ પીવાના સ્વચ્છ પાણીમાં થોડો તાજો લીંબુનો રસ, એક ચપટી મીઠું (સોડિયમ) અને સ્વાદ અનુસાર થોડો ગોળ ઉમેરીને બરાબર મિક્સ કરી લો.

આ મિશ્રણ શરીરને ત્વરિત પ્રવાહી (Fluids) અને જરૂરી ઇલેક્ટ્રોલાઇટ્સ પૂરા પાડવામાં મદદ કરે છે. મીઠામાં રહેલું સોડિયમ બ્લડ પ્રેશરને તાત્કાલિક સામાન્ય સ્તરે લાવવામાં મદદ કરે છે, જ્યારે ગોળ શરીરને ઝડપી ઊર્જા આપે છે.

માત્ર ઘરેલું ઉપચાર પર નિર્ભર ન રહો: ડોક્ટરની સલાહ જરૂરી

ન્યુટ્રિશનિસ્ટ અને આરોગ્ય નિષ્ણાતો ખાસ સ્પષ્ટતા કરે છે કે આ લીંબુ-મીઠાનું પીણું માત્ર કટોકટીના સમયે કે અસ્થાયી રાહત માટેનું એક સાધન છે, તેને લો બ્લડ પ્રેશરની કાયમી સારવાર માની લેવું જોઈએ નહીં.

લો બ્લડ પ્રેશર થવા પાછળ ઘણા જુદા જુદા કારણો હોઈ શકે છે, જેમ કે શરીરમાં પાણીની કમી (Dehydration), પોષક તત્વોની ઉણપ, લાંબા સમય સુધી ભૂખ્યા રહેવું, કેટલીક દવાઓની આડઅસર અથવા હૃદય અને હોર્મોન્સ સંબંધિત સ્વાસ્થ્ય સમસ્યાઓ. તેથી, જો વારંવાર બીપી ડાઉન થઈ જતું હોય તો માત્ર દેશી નુસખા અપનાવવાને બદલે યોગ્ય તબીબી તપાસ કરાવવી જોઈએ.

ખાસ કરીને જો તમને શ્વાસ લેવામાં તકલીફ પડતી હોય, છાતીમાં દુખાવો થતો હોય, વારંવાર બેભાન થવાતું હોય અથવા તમે પહેલાથી જ હાઈ બ્લડ પ્રેશર કે અન્ય કોઈ ગંભીર બીમારીની દવાઓ લેતા હોવ, તો કોઈપણ ઘરેલું ઉપચાર નિયમિત શરૂ કરતા પહેલા તમારા ડોક્ટરની મંજૂરી લેવી અત્યંત આવશ્યક છે. સમયસરનું તબીબી નિદાન તમને કોઈ મોટી આડઅસર કે જોખમથી બચાવી શકે છે.