શું તમે પણ માનો છો કે તમે સંપૂર્ણ સ્વસ્થ છો? હેલ્ધી લોકોને પણ થઈ શકે છે આ કેન્સર, અવગણશો નહીં આ સંકેતો

કેન્સર સામે નવી આશા: આર્ટિફિશિયલ ઇન્ટેલિજન્સ અને જીવનશૈલીમાં ફેરફારથી યુવાનોમાં વધતી બીમારી અટકશે

કેન્સરના કેસ વિશ્વભરમાં ઝડપથી વધી રહ્યા છે, ખાસ કરીને 20 થી 40 વર્ષની વયના યુવાનોમાં, જે આરોગ્ય નિષ્ણાતો માટે ચિંતાનો વિષય બન્યો છે. એક તાજેતરના અભ્યાસ અનુસાર, ‘કેન્સર મુક્ત ભારત ફાઉન્ડેશન’ની હેલ્પલાઇન પર મદદ માંગતા 20% દર્દીઓ આ જ યુવા વય જૂથના હતા, જેમાં 60% પુરુષોનો સમાવેશ થાય છે.

યુવાનોમાં કેન્સરનું વધતું જોખમ અને કારણો

સંશોધનો દર્શાવે છે કે યુવાનોમાં કેન્સરના કેસમાં વધારાનું મુખ્ય કારણ બદલાતી જીવનશૈલી છે. કલાકો સુધી બેસીને કામ કરવું, અલ્ટ્રા-પ્રોસેસ્ડ ફૂડનું સેવન, મેદસ્વીપણું, વધુ પડતી ખાંડ, ઊંઘનું અનિયમિત ચક્ર અને અતિશય તણાવ જેવા પરિબળો શરીરના હોર્મોન ફંક્શનને બગાડી રહ્યા છે. આંકડા મુજબ, યુવા દર્દીઓમાં હેડ એન્ડ નેક કેન્સર (26%), ગેસ્ટ્રોઇન્ટેસ્ટાઇનલ કેન્સર (16%) અને બ્રેસ્ટ કેન્સર (15%) સૌથી વધુ જોવા મળી રહ્યા છે. ખાસ કરીને કોલોરેક્ટલ કેન્સર હવે 50 વર્ષથી ઓછી ઉંમરના લોકોને વધુ અસર કરી રહ્યું છે.

આર્ટિફિશિયલ ઇન્ટેલિજન્સ (AI): વહેલી ઓળખની નવી ટેકનિક

કેન્સરની વહેલી તપાસ માટે વૈજ્ઞાનિકો હવે મશીન લર્નિંગ અને અદ્યતન સ્પેક્ટ્રોસ્કોપીનો ઉપયોગ કરી રહ્યા છે. સંશોધકોએ શોધી કાઢ્યું છે કે લોહીના સીરમમાં હાજર ‘એક્સ્ટ્રાસેલ્યુલર વેસિકલ્સ’ (EVs) કેન્સરના કોષો વિશે મહત્વપૂર્ણ માહિતી આપે છે. રમન સ્પેક્ટ્રોસ્કોપી અને AI એલ્ગોરિધમ્સનો ઉપયોગ કરીને, વૈજ્ઞાનિકો 90% થી વધુ ચોકસાઈ સાથે સ્વસ્થ વ્યક્તિઓ અને કેન્સરના દર્દીઓ વચ્ચે તફાવત કરવામાં સફળ રહ્યા છે. આ ટેકનિક એક સસ્તી અને અસરકારક ‘લિક્વિડ બાયોપ્સી’ તરીકે કેન્સર સ્ક્રિનિંગમાં ક્રાંતિ લાવી શકે છે.

‘સાયલન્ટ કિલર્સ’ થી રહો સાવધાન

કેટલાક કેન્સર એવા હોય છે જેના લક્ષણો શરૂઆતના તબક્કામાં દેખાતા નથી, જેને ‘સાયલન્ટ કિલર’ કહેવામાં આવે છે. તેમાં પેનક્રિએટિક કેન્સર, અંડાશયનું (ovarian) કેન્સર અને ફેફસાંનું કેન્સર મુખ્ય છે. પેનક્રિએટિક કેન્સરને સૌથી ખતરનાક માનવામાં આવે છે કારણ કે તેના લક્ષણો જેમ કે વજન ઘટવું અથવા પેટમાં દુખાવો ઘણીવાર અન્ય બીમારીઓ હોવાનો ભ્રમ પેદા કરે છે. તેવી જ રીતે, ધૂમ્રપાન ન કરનારાઓમાં પણ પર્યાવરણીય પ્રદૂષણ અને રેડોન ગેસને કારણે ફેફસાંનું કેન્સર વધી રહ્યું છે.

બચાવ અને સાવધાનીના ઉપાયો

નિષ્ણાતોના મતે, સ્વસ્થ જીવનશૈલી અપનાવીને કેન્સરના જોખમને ઘણી હદ સુધી ઘટાડી શકાય છે:

• સ્વસ્થ આહાર: ફળો, શાકભાજી અને આખા અનાજનું વધુ સેવન કરો અને રેડ મીટથી બચો.
• શારીરિક સક્રિયતા: અઠવાડિયામાં ઓછામાં ઓછી 150 મિનિટ મધ્યમ શારીરિક પ્રવૃત્તિ આવશ્યક છે.
• વ્યસનોથી દૂર: તમાકુ અને દારૂ કેન્સરના મુખ્ય જોખમી પરિબળો છે.
• નિયમિત ચેકઅપ: 40 વર્ષની ઉંમર પછી અથવા લક્ષણો સતત રહેતા હોય તો તરત જ ડોક્ટરનો સંપર્ક કરો.

અભ્યાસો એમ પણ દર્શાવે છે કે જે લોકોમાં કેન્સરનું આનુવંશિક જોખમ (genetic risk) વધુ હોય છે, તેમને સ્વસ્થ જીવનશૈલીથી સૌથી વધુ લાભ મળે છે. નિષ્ણાતો માને છે કે AI ટેકનોલોજી અને વ્યક્તિગત સાવધાની મળીને ભવિષ્યમાં કેન્સરથી થતા મૃત્યુદરમાં નિર્ણાયક ઘટાડો લાવશે.