ઘરે બનાવો મહારાષ્ટ્રનું ફેમસ તીખું અને ચટપટું ‘મિસળ પાવ’, નોંધી લો આ સરળ રેસીપી

સ્વાદમાં બેસ્ટ અને બનાવવામાં એકદમ સરળ, આ છે ટેસ્ટી મિસળ પાવની રેસીપી

ભારત વિવિધતાઓનો દેશ છે અને અહીંની વિવિધતા તેના ખાનપાનમાં સ્પષ્ટપણે જોવા મળે છે. જે રીતે બિહારનું ‘લિટ્ટી-ચોખા’ અને ગુજરાતના ‘ઢોકળા-થેપલા’ આખી દુનિયામાં પ્રખ્યાત છે, તેવી જ રીતે મહારાષ્ટ્રનું નામ લેતાની સાથે જ જીભ પર જે પહેલો સ્વાદ આવે છે તે છે મિસળ પાવ (Misal Pav).

મિસળ પાવ માત્ર એક વાનગી નથી, પરંતુ મહારાષ્ટ્રની સંસ્કૃતિનો એક મહત્વનો ભાગ છે. તે સ્વાદમાં તીખું, ચટપટું અને ઘણી બધી પરતો વાળું હોય છે. કોલ્હાપુરી મિસળ હોય કે પુણેરી, તેની ખાસિયત તેની ‘તરી’ અથવા ‘કટ’ (લાલ તીખી ગ્રેવી) હોય છે. જો તમે આ વીકેન્ડ પર કંઈક ધમાકેદાર અને સ્વાદિષ્ટ બનાવવા માંગો છો, તો ઘરે આ સરળ પદ્ધતિથી મિસળ પાવ જરૂર ટ્રાય કરો.

મિસળ પાવની ખાસિયત

મિસળ પાવ મુખ્યત્વે ત્રણ ભાગોમાં વહેંચાયેલું હોય છે:

1. મિસળ: ફણગાવેલા કઠોળ (મઠ અથવા મગ) માંથી તૈયાર કરવામાં આવેલું સૂકું અથવા થોડું રસાવાળું શાક.

2. કટ અથવા રસો: ઉપરથી નાખવામાં આવતી અત્યંત તીખી અને પાતળી લાલ ગ્રેવી.

3. ફરસાણ: આની ઉપર નાખવામાં આવતું મિક્સ નમકીન કે સેવ જે તેને ક્રંચી બનાવે છે.

આવશ્યક સામગ્રી (Ingredients)

મિસળ તૈયાર કરવા માટે:

• ફણગાવેલા મગ અથવા મઠ: 1 કપ (બાફેલા)

• ડુંગળી: 2 મધ્યમ (ઝીણી સમારેલી)

• ટામેટા: 2 મધ્યમ (ઝીણા સમારેલા)

• આદુ-લસણની પેસ્ટ: 1.5 નાની ચમચી

• લીલા મરચાં: 1-2 (ઝીણા સમારેલા)

• રાઈ અને જીરું: અડધી-અડધી ચમચી

• હળદર: અડધી ચમચી

• લાલ મરચું પાવડર: 1 મોટી ચમચી (તીખાશ જરૂર મુજબ વધારી શકાય)

• ગરમ મસાલો અથવા ગોડા મસાલો: અડધી ચમચી

• તેલ: 2-3 મોટી ચમચી

• મીઠું: સ્વાદ મુજબ

તરી (રસો/ગ્રેવી) માટે:

• તેલ: 2 મોટી ચમચી

• લાલ મરચું પાવડર: 1 નાની ચમચી (કાશ્મીરી મરચું રંગ માટે)

• પાણી: 2-3 કપ

પીરસવા માટે:

• પાવ: 5-6 (માખણમાં શેકેલા)

• ફરસાણ/મિક્સ નમકીન: 1 કપ

• ડુંગળી: ઝીણી સમારેલી

• લીલા ધાણા: ઝીણા સમારેલા

• લીંબુ: ટુકડા કરેલા

મિસળ પાવ બનાવવાની રીત (Step-by-Step Instructions)

સ્ટેપ 1: મસાલો તૈયાર કરો

એક કડાઈમાં તેલ ગરમ કરો. તેમાં રાઈ અને જીરું નાખો. જ્યારે તે તતડવા લાગે, ત્યારે ઝીણી સમારેલી ડુંગળી નાખો અને તેને સોનેરી ગુલાબી (Golden Brown) થાય ત્યાં સુધી સાંતળો. હવે તેમાં આદુ-લસણની પેસ્ટ અને લીલા મરચાં નાખીને એક મિનિટ સાંતળો જેથી તેની કાચી વાસ નીકળી જાય.

સ્ટેપ 2: ટામેટા અને સૂકા મસાલા

હવે તેમાં સમારેલા ટામેટા નાખો અને ટામેટા પૂરેપૂરા ગળી જાય અને તેલ છૂટું પડવા લાગે ત્યાં સુધી પકાવો. ત્યારબાદ હળદર, લાલ મરચું પાવડર, ગરમ મસાલો અને મીઠું નાખો. મસાલાને ધીમી આંચ પર એક મિનિટ સુધી સાંતળો.

સ્ટેપ 3: ફણગાવેલા કઠોળનું મિશ્રણ

તૈયાર મસાલામાં ફણગાવેલા મગ અથવા મઠ નાખો. તેને 3-4 મિનિટ સુધી મસાલા સાથે બરાબર મિક્સ કરો. હવે તેમાં અડધો કપ પાણી નાખો અને ઢાંકીને 5-10 મિનિટ સુધી ચઢવા દો જ્યાં સુધી કઠોળ નરમ ન થઈ જાય. આ તમારી ‘મિસળ’ તૈયાર છે.

સ્ટેપ 4: ‘કટ’ અથવા તીખી ગ્રેવી બનાવવી

એક અલગ નાના પેનમાં તેલ ગરમ કરો. ગેસ બંધ કરી દો અથવા આંચ એકદમ ધીમી કરી દો, પછી તેમાં લાલ મરચું પાવડર નાખો (ધ્યાન રાખવું કે મરચું બળી ન જાય). તરત જ તેમાં 2 કપ પાણી નાખો અને તેને ઉકળવા દો. આ લાલ રંગની તીખી ગ્રેવી જ મિસળનો જીવ છે.

પીરસવાની સાચી રીત (Serving Style)

મિસળ પાવ પીરસવાની એક કળા છે, જેનાથી તેનો સ્વાદ બમણો થઈ જાય છે:

1. એક ઊંડી પ્લેટ અથવા બાઉલ લો. સૌથી પહેલા તેમાં તૈયાર કરેલું ફણગાવેલા કઠોળનું શાક નાખો.

2. હવે તેની ઉપર ગરમા-ગરમ લાલ તીખી ગ્રેવી (રસો) નાખો.

3. તેની ઉપર પુષ્કળ ફરસાણ અથવા સેવ નાખો.

4. ઉપરથી ઝીણી સમારેલી ડુંગળી અને લીલા ધાણા ભભરાવો.

5. અંતે થોડો લીંબુનો રસ નીચોવો.

6. ગરમ પાવને માખણમાં શેકો અને આ ચટપટા મિસળ સાથે ગરમા-ગરમ સર્વ કરો.

સૂચન: જો તમે તેને અસલી મહારાષ્ટ્રીયન સ્વાદ આપવા માંગતા હોવ, તો મસાલામાં થોડું સૂકું કોપરું શેકીને પીસી લો અને તેને ટામેટા સાથે સાંતળો. આનાથી ગ્રેવીમાં ઘટ્ટપણું અને સરસ સુગંધ આવશે.