દૂધવાળી ચા કે બ્લેક ટી: સ્વાસ્થ્ય માટે કઈ ચા છે સુપરહિટ?

રોજ સવારે દૂધવાળી ચા પીનારાઓ સાવધાન! આ એક આદત શરીરને અંદરથી બનાવી રહી છે ખોખલું, જાણી લો એક્સપર્ટની ચેતવણી

આપણા દેશમાં સવારની શરૂઆત જો એક કપ ગરમાગરમ ચાની ચુસ્કી સાથે ન થાય, તો આખો દિવસ અધૂરો લાગે છે. સવારનો આળસ અને થાક દૂર કરવાથી લઈને મૂડ ફ્રેશ કરવા સુધી, ચા પીવી એ મોટાભાગના લોકોની કાયમી આદત અને જીવનશૈલીનો એક અતૂટ હિસ્સો બની ગઈ છે. ભલે પછી ઓફિસે જવાની ઉતાવળ હોય, પરિવાર સાથે સવારનો નાસ્તો હોય કે પછી વરસાદની ઋતુમાં મિત્રો સાથેની મહેફિલ, ચા વિના બધું જ સૂનું લાગે છે. પરંતુ, શું તમે ક્યારેય વિચાર્યું છે કે રોજ સવારે હોંશેહોંશે પીવાતી આ ચા આપણા શરીર પર કેવી અસર કરે છે? ખાસ કરીને, દૂધવાળી ચા અને દૂધ વગરની ચા (બ્લેક ટી) માંથી કઈ ચા પીવી સ્વાસ્થ્ય માટે વધુ ફાયદાકારક છે? આજે આપણે આ બંને ચાના ગુણો, અવગુણો અને વિજ્ઞાન શું કહે છે તેની વિગતવાર ચર્ચા કરીશું.

બંને ચા વચ્ચેનો અસલી તફાવત: કેવી રીતે બને છે?

સામાન્ય રીતે આપણે ત્યાં જે ચા બને છે, તેમાં પાણી, ચાની પત્તી, ખાંડ અને દૂધનું મિશ્રણ હોય છે. તેને આપણે ‘દૂધવાળી ચા’ કહીએ છીએ. આ ચામાં સ્વાદ અને સુગંધ વધારવા માટે લોકો આદુ, એલચી કે ચાનો મસાલો પણ ઉમેરતા હોય છે.

બીજી તરફ, ‘બ્લેક ટી’ એટલે કે દૂધ વગરની ચા માત્ર પાણી અને ચાની પત્તીને ઉકાળીને બનાવવામાં આવે છે. તેમાં દૂધ બિલકુલ ઉમેરવામાં આવતું નથી અને ઘણા લોકો તેમાં ખાંડના બદલે મધ અથવા લીંબુનો રસ (લેમન ટી) ઉમેરીને પીવાનું પસંદ કરે છે. આ ચામાં દૂધ કે વધારાની કેલરી હોતી નથી, તેથી તેને સ્વાસ્થ્યની દ્રષ્ટિએ ખૂબ જ હળવી અને ગુણકારી માનવામાં આવે છે.

દૂધવાળી ચા: સ્વાસ્થ્ય માટે કેટલી ફાયદાકારક અને કેટલી નુકસાનકારક?

આપણા ઘરોમાં વર્ષોથી દૂધવાળી ચા પીવાનો રિવાજ છે. જો તેના ફાયદાની વાત કરીએ, તો ચામાં ઉમેરવામાં આવતું દૂધ કેલ્શિયમ, પ્રોટીન અને વિટામિન-ડીનો એક સારો સ્ત્રોત છે, જે આપણા હાડકાં અને સ્નાયુઓને મજબૂત બનાવવામાં મદદ કરે છે. પરંતુ, સિક્કાની બીજી બાજુ પણ જોવા જેવી છે. જ્યારે ચાની પત્તીમાં દૂધ અને ખાંડ ભળે છે, ત્યારે તેના ગુણધર્મો બદલાઈ જાય છે:

• કેલરી અને ફેટમાં વધારો: દૂધ અને ખાંડના કારણે ચામાં કેલરી અને ફેટનું પ્રમાણ ખૂબ વધી જાય છે. જો તમે દિવસમાં ૩ થી ૪ કપ આવી ચા પીવો છો, તો તે શરીરમાં વધારાની ચરબી જમા કરે છે અને વજન વધવાનું મુખ્ય કારણ બને છે.

• પાચનક્રિયા ધીમી પડવી: વૈજ્ઞાનિકોના મતે, ચાની પત્તીમાં ‘ટેનિન’ નામનું તત્વ હોય છે. જ્યારે આ ટેનિન દૂધમાં રહેલા પ્રોટીન સાથે ભળે છે, ત્યારે તે પેટમાં પાચનક્રિયાને ધીમી કરી દે છે. આ જ કારણે ઘણા લોકોને સવારે ખાલી પેટે દૂધવાળી ચા પીધા પછી ગેસ, એસિડિટી કે પેટ ફૂલવાની ફરિયાદ રહે છે.

• એન્ટીઓક્સીડેન્ટ્સનો નાશ: ચાની પત્તીમાં કુદરતી રીતે રોગપ્રતિકારક શક્તિ વધારતા એન્ટીઓક્સીડેન્ટ્સ હોય છે, પરંતુ દૂધમાં રહેલું કેસીન (Casein) નામનું પ્રોટીન ચાના આ એન્ટીઓક્સીડેન્ટ ગુણોને નષ્ટ કરી નાખે છે. પરિણામે ચાનો જે અસલી ફાયદો શરીરને મળવો જોઈએ તે મળતો નથી.

બ્લેક ટી (દૂધ વગરની ચા) ના પાંચ અદભુત ફાયદા

આરોગ્ય નિષ્ણાતો અને ડાયેટિશિયન્સ બ્લેક ટીને સ્વાસ્થ્યનો ખજાનો માને છે. જો તમે દૂધ વગરની ચા પીવાની આદત પાડો છો, તો શરીરને નીચે મુજબના પાંચ શાનદાર ફાયદા થાય છે:

૧. વજન નિયંત્રિત કરવામાં મદદરૂપ: બ્લેક ટીમાં કેલરીનું પ્રમાણ નહિવત અથવા શૂન્ય બરાબર હોય છે. તે શરીરના મેટાબોલિઝમને ઉત્તેજિત કરે છે, જે ચરબી (ફેટ) ને ઝડપથી ઓગળવામાં અને વજન ઘટાડવામાં ખૂબ જ મદદ કરે છે.

૨. ભરપૂર એન્ટીઓક્સીડેન્ટ્સ: બ્લેક ટીમાં કેટેચિન્સ (Catechins) અને ફ્લેવોનોઈડ્સ (Flavonoids) જેવા શક્તિશાળી એન્ટીઓક્સીડેન્ટ્સ હોય છે. આ તત્વો શરીરના કોષોને નુકસાન થતાં બચાવે છે, સોજો (ઇન્ફ્લેમેશન) ઓછો કરે છે અને લાંબા ગાળે કેન્સર જેવી ગંભીર બીમારીઓ સામે રક્ષણ આપે છે.

૩. હૃદયની સુરક્ષા: નિયમિત રીતે બ્લેક ટી પીવાથી શરીરમાં ખરાબ કોલેસ્ટ્રોલ (LDL) નું પ્રમાણ ઘટે છે અને બ્લડ પ્રેશર નિયંત્રણમાં રહે છે. આનાથી હૃદયની ધમનીઓ સ્વસ્થ રહે છે અને હાર્ટ એટેકનું જોખમ ઘણું ઓછું થઈ જાય છે.

૪. પેટની સમસ્યાઓથી રાહત: બ્લેક ટી પાચનતંત્ર માટે હળવી છે. તે પેટનો સોજો, અપચો અને ગેસ જેવી સમસ્યાઓ દૂર કરવામાં રામબાણ સાબિત થાય છે.

૫. મજબૂત ઇમ્યુન સિસ્ટમ: આ ચામાં રહેલા આવશ્યક પોષક તત્વો શરીરની રોગપ્રતિકારક શક્તિ (Immunity) ને મજબૂત બનાવે છે, જેથી બદલાતી ઋતુમાં થતા વાયરસ અને શરદી-ઉધરસ જેવા ઇન્ફેક્શનથી બચી શકાય છે.

આખરે કઈ ચા છે બેસ્ટ? એક્સપર્ટની ખાસ સલાહ

તમામ હેલ્થ એક્સપર્ટ્સ અને ડોક્ટરો એકમત છે કે સ્વાસ્થ્ય અને ફિટનેસની દ્રષ્ટિએ બ્લેક ટી અથવા ગ્રીન ટી એ દૂધવાળી ચા કરતાં ઘણો બધો ચડિયાતો અને બેસ્ટ ઓપ્શન છે. ખાસ કરીને ડાયાબિટીસ (મધુપ્રમેહ) ના દર્દીઓ માટે દૂધ અને ખાંડ વગરની બ્લેક ટી જ સૌથી વધુ સુરક્ષિત અને ફાયદાકારક છે.

પરંતુ, જો તમે સ્વાદના શોખીન હોવ અને દૂધવાળી ચા વિના તમારો દિવસ ન જ ઊગતો હોય, તો તમારે તેને સંપૂર્ણપણે બંધ કરવાની જરૂર નથી. તમે તેને પીવાની રીતમાં થોડો સુધારો કરીને નુકસાનથી બચી શકો છો:

• દિવસમાં માત્ર ૧ કે ૨ કપ જ દૂધવાળી ચા પીવો.

• ચામાં ખાંડ (શુગર) નું પ્રમાણ સાવ ઓછું રાખો અથવા ખાંડ વગરની ચા પીવાની આદત પાડો.

• ચા બનાવતી વખતે દૂધને બહુ વધારે પડતું ન ઉકાળો.

• વહેલી સવારે ખાલી પેટે દૂધવાળી ચા પીવાનું ટાળો, પહેલાં એક ગ્લાસ નવશેકું પાણી પીવો અને પછી જ ચા લો.