દિવાળી પહેલાં જૂના માટીના દીવા સાફ કરવાની સરળ રીત, ઘસવાની મહેનત વગર દૂર થઈ શકે છે કાળાશ અને ચીકાશ
દિવાળીનો તહેવાર નજીક આવતાં જ ઘરની સાફસફાઈ અને સજાવટની તૈયારીઓ શરૂ થઈ જાય છે. ઘરના આંગણે રંગોળી, દરવાજે તોરણ અને રાત્રે ઝગમગતા દીવા તહેવારની સુંદરતામાં વધારો કરે છે. જોકે, દર વર્ષે માટીના દીવા પ્રગટાવ્યા પછી તેના પર કાળાશ અને તેલની ચીકાશ જામી જાય છે. પરિણામે ઘણા લોકો જૂના દીવા ફેંકી દઈને નવા દીવા ખરીદે છે. પરંતુ કેટલાક ઘરેલું ઉપાયોની મદદથી જૂના દીવાઓને ફરી ઉપયોગમાં લેવા માટે સાફ કરવાનો પ્રયાસ કરી શકાય છે.
માટીના દીવા કાળા કેમ પડી જાય છે?
માટીના દીવામાં તેલ કે ઘી નાખીને વાટ પ્રગટાવવામાં આવે છે. જ્યોતમાંથી નીકળતો ધુમાડો દીવાની સપાટી પર કાજળ જમાવી શકે છે. સાથે જ તેલ કે ઘીના અવશેષને કારણે દીવો ચીકણો બની જાય છે. ખાસ કરીને એકથી વધુ વખત ઉપયોગમાં લેવાયેલા દીવાઓ પર આ અસર વધુ જોવા મળે છે.
આવા દીવાઓને સાફ કરવા માટે ઘણી વખત લોકો સાબુ, પાણી અથવા ઘસવાના સાધનોનો ઉપયોગ કરે છે. પરંતુ માટી નાજુક હોવાથી વધારે ઘસવાથી દીવો તૂટી જવાની શક્યતા રહે છે. તેથી સફાઈ કરતી વખતે કાળજી રાખવી જરૂરી છે.
ચૂલાની મદદથી દીવા સાફ કરવાની રીત
એક ઘરેલું નુસખા પ્રમાણે, માટીના જૂના દીવાઓ પર જામેલી કાળાશ દૂર કરવા માટે ચૂલામાં તૈયાર થયેલા અંગારાનો ઉપયોગ કરવામાં આવે છે. જોકે, આ રીત દરેક પ્રકારના દીવા માટે સુરક્ષિત કે અસરકારક હોય તેની ખાતરી નથી. આગનો ઉપયોગ જોખમી હોવાથી શક્ય હોય તો પહેલા નરમ અને ઓછી જોખમવાળી સફાઈની રીત અજમાવવી વધુ યોગ્ય છે.
જો કોઈ વ્યક્તિ આ રીત અપનાવવાનું વિચારે, તો નીચેની સાવચેતીઓ ધ્યાનમાં રાખવી જરૂરી છે:
- દીવાની સ્થિતિ તપાસો: દીવામાં તિરાડ હોય કે તે પહેલેથી જ નબળો હોય, તો તેને ગરમ ન કરવો.
- આગથી સાવચેત રહો: ખુલ્લી આગ અને ગરમ અંગારાથી દાઝવાનું જોખમ રહે છે. બાળકોને તે જગ્યાથી દૂર રાખો.
- દીવાને અચાનક ગરમ ન કરો: માટીના દીવાને સીધો તીવ્ર તાપ આપવાથી તે તૂટી શકે છે. તેથી આ રીતને નિશ્ચિતપણે સલામત માનવી નહીં.
- ગરમ દીવાને પાણીમાં ન નાખો: તાપમાનમાં અચાનક ફેરફાર થવાથી માટીમાં તિરાડ પડી શકે છે.
ઓછા જોખમવાળી સફાઈ કેવી રીતે કરવી?
જૂના દીવા સાફ કરવા માટે પહેલાં તેમાં રહેલું વધારાનું તેલ અથવા ઘી દૂર કરો. ત્યારબાદ દીવો સંપૂર્ણપણે ઠંડો હોય ત્યારે નરમ કપડાથી તેની સપાટી હળવેથી સાફ કરો. જરૂર પડે તો થોડા પાણીથી ભીના કરેલા કપડાનો ઉપયોગ કરી શકાય છે. દીવો વધારે પલાળવો કે જોરથી ઘસવો નહીં. સફાઈ પછી તેને સંપૂર્ણપણે સુકાવા દો.
જો દીવો તૂટી ગયો હોય, તેમાં તિરાડ હોય અથવા તેમાંથી તેલ લીક થતું હોય, તો તેનો ફરી ઉપયોગ ન કરવો વધુ સલામત છે.
દિવાળીની તૈયારીમાં રાખો આટલી કાળજી
દિવાળીમાં ઘરને સુંદર બનાવવાની સાથે સુરક્ષાનું ધ્યાન રાખવું પણ એટલું જ જરૂરી છે. દીવા હંમેશાં સ્થિર અને આગ ન પકડે તેવી સપાટી પર મૂકો. પડદા, કાગળ, સુકા ફૂલ અને અન્ય જ્વલનશીલ વસ્તુઓથી તેમને દૂર રાખો. દીવામાં યોગ્ય પ્રમાણમાં તેલ અથવા ઘી નાખો અને પ્રગટાવેલા દીવાને લાંબા સમય સુધી બેદરકારીથી સળગતો ન છોડો.
જૂના માટીના દીવા ફરી ઉપયોગમાં લેતા પહેલાં તેમની સ્થિતિ તપાસવી સૌથી અગત્યની છે. યોગ્ય કાળજી અને હળવી સફાઈથી કેટલાક દીવા ફરી ઉપયોગમાં લઈ શકાય છે, પરંતુ દરેક દીવો નવા જેવો થઈ જશે તેની ખાતરી નથી.
