સીડ્સ અને ડ્રાય ફ્રૂટ્સ ખાવાની સાચી રીત કઈ? જાણો કેટલી વાર પલાળીને રાખવા જોઈએ

સીડ્સ અને સૂકા મેવા ખાવાની સાચી રીત કઈ? જાણો બીજને કેટલી વાર પલાળીને ખાવા જોઈએ

આજકાલ હેલ્ધી ડાયટમાં અલગ-અલગ પ્રકારના બીજ (Seeds) ખાવાનો ટ્રેન્ડ ખૂબ વધ્યો છે. ચિયા સીડ્સ, અળસી, તરબૂચ-ટેટીના બીજ કે કોળાના બીજ – આ બધું જ સ્વાસ્થ્ય માટે અત્યંત ગુણકારી છે. ડોક્ટરો પણ વાળ ખરતા અટકાવવા અને શરીરમાં હેલ્ધી ફેટ્સની પૂર્તિ માટે બીજ ખાવાની સલાહ આપે છે. પરંતુ, શું તમે જાણો છો કે આ બીજ અને સૂકા મેવા ખાવાની સૌથી શ્રેષ્ઠ રીત કઈ છે? તેને સીધા જ ખાવા જોઈએ કે પલાળીને?

સીડ્સ ખાવાની સાચી રીત કઈ?

આયુર્વેદ અનુસાર, કોઈપણ પ્રકારના બીજ કે નટ્સને પલાળીને ખાવા સૌથી ઉત્તમ માનવામાં આવે છે. તેની પાછળનું વૈજ્ઞાનિક અને આયુર્વેદિક કારણ એ છે કે, જે તે છોડ કે વૃક્ષના તમામ પોષક તત્વો બીજમાં અત્યંત સૂક્ષ્મ અને સંકુચિત સ્વરૂપે સંગ્રહિત હોય છે.

જ્યારે આપણે આ બીજને પાણીમાં પલાળીએ છીએ, ત્યારે તે ‘જીવંત’ (Live Form) અવસ્થામાં આવે છે. પલાળવાની પ્રક્રિયાથી બીજમાં રહેલા પોષક તત્વો સક્રિય થાય છે, જેનાથી આપણું શરીર તેને પૂરેપૂરી રીતે શોષી શકે છે.

બીજને કેટલી વાર પલાળવા જોઈએ?

કોઈપણ બીજ કે મેવા ખાતા પહેલા તેને પૂરતા સમય માટે પલાળવા જરૂરી છે:

• મહત્તમ સમય: ૬ થી ૮ કલાક (રાત્રે પલાળીને સવારે ખાવા શ્રેષ્ઠ છે).
• ન્યૂનતમ સમય: જો ઉતાવળ હોય, તો પણ ઓછામાં ઓછા ૨ કલાક તો પલાળવા જ જોઈએ.

ખાસ નોંધ: બીજને પલાળતા પહેલા તેને સાફ પાણીથી બરાબર ધોઈ લેવા જોઈએ. ઘણીવાર બીજને લાંબો સમય સાચવી રાખવા માટે તેના પર પ્રિઝર્વેટિવ્સ (Preservatives) લગાવેલા હોય છે, જે ધોવાથી દૂર થઈ જાય છે.

સૂકા મેવા (Dry Fruits) માટે પણ આ જ નિયમ

આ જ ફોર્મ્યુલા કાજુ, બદામ, અખરોટ, કિસમિસ, અંજીર અને પિસ્તા જેવા તમામ ડ્રાય ફ્રૂટ્સ પર પણ લાગુ પડે છે. તેને પલાળીને ખાવાથી તેમાં રહેલી ‘સુષુપ્ત ઉર્જા’ સક્રિય થાય છે, જે તમારા શરીરને વધુ તાકાત આપે છે.

પલાળીને ખાવાના મુખ્ય ફાયદા

૧. તાસીરમાં ફેરફાર: સૂકા મેવા અને બીજની તાસીર ગરમ માનવામાં આવે છે. જો તમે તેને સીધા જ ખાઓ તો શરીરમાં ગરમી વધી શકે છે, પરંતુ પલાળીને ખાવાથી તેની તાસીર બદલાય છે અને તે શરીરમાં ઠંડક આપે છે.

૨. પાચનમાં સરળતા: પલાળેલા બીજ અને મેવા પચવામાં ખૂબ જ હળવા થઈ જાય છે. તેનાથી પેટમાં ભારેપણું લાગતું નથી અને શરીરને પોષણ જલ્દી મળે છે.

૩. એન્ટી-ન્યુટ્રિઅન્ટ્સમાં ઘટાડો: બીજમાં ફાઈટિક એસિડ જેવા તત્વો હોય છે જે પોષણ શોષવામાં અવરોધ ઉભો કરે છે, પલાળવાથી આ તત્વો દૂર થાય છે.