એસિડિટી અને ડિહાઈડ્રેશનથી બચવું છે? તો આ ઉનાળે આહારમાં સામેલ કરો ગોંદ કતીરા
ગુજરાતના શહેરોમાં પારો ૪૪ ડિગ્રીને પાર કરી રહ્યો છે, ત્યારે ડિહાઈડ્રેશન અને હીટ સ્ટ્રોક (લૂ) ના કેસોમાં નોંધપાત્ર વધારો જોવા મળી રહ્યો છે. આવી પરિસ્થિતિમાં માત્ર પાણી પીવાથી તરસ છીપાય છે, પરંતુ શરીરનું આંતરિક તાપમાન ઘટતું નથી. આયુર્વેદિક ચિકિત્સા પદ્ધતિમાં ‘ગોંદ કતીરા’ (Tragacanth Gum) ને ઉનાળાનું સૌથી મોટું શસ્ત્ર માનવામાં આવે છે. આ એક વનસ્પતિજન્ય ગુંદર છે, જે પાણીમાં પલાળતા જેલી જેવો બની જાય છે અને તેની કોઈ ચોક્કસ સુગંધ કે સ્વાદ હોતો નથી, જે તેને કોઈ પણ વાનગીમાં મિક્સ કરવા માટે આદર્શ બનાવે છે.
૧. ગોંદ કતીરાના સ્વાસ્થ્યવર્ધક ફાયદા
ગોંદ કતીરા એ કેલ્શિયમ, મેગ્નેશિયમ અને પ્રોટીનનો સમૃદ્ધ સ્ત્રોત છે. તેની શીતળ તાસીરને કારણે તે નીચે મુજબના ફાયદા આપે છે:
-
શરીરનું તાપમાન: તે શરીરના આંતરિક તાપમાનને નીચું લાવે છે અને ગરમીના કારણે થતા માથાના દુખાવા કે નાકમાંથી લોહી પડવાની સમસ્યા (નસકોરી) માં રાહત આપે છે.
-
પાચન શક્તિ: તેમાં રહેલા ફાઈબર કબજિયાત દૂર કરે છે અને ઉનાળામાં થતી એસિડિટી કે પેટની બળતરાને શાંત કરે છે.
-
એનર્જી બૂસ્ટર: પરસેવા દ્વારા ગુમાવેલા ક્ષારો અને ઉર્જાને તે ફરીથી ભરપાઈ કરવામાં મદદ કરે છે.
૨. ગોંદ કતીરાનો ઉપયોગ કરવાની ૫ જાદુઈ રીતો
રિફ્રેશિંગ શરબત અને ઠંડાઈ
મોટાભાગના ઘરોમાં આ સૌથી સામાન્ય રીત છે. રાત્રે અડધી ચમચી ગોંદ કતીરાને એક ગ્લાસ પાણીમાં પલાળી દો. સવારે તે ફૂલીને જેલી જેવો થઈ જશે.
-
કેવી રીતે બનાવવું: આ જેલીને ઠંડા પાણી અથવા દૂધમાં ઉમેરો. તેમાં વરિયાળીનું શરબત, ગુલાબની પાંખડીઓ અથવા ખસનું શરબત ઉમેરીને પીવાથી તરત જ ઠંડકનો અનુભવ થાય છે. સાકરનો ઉપયોગ કરવાથી તે વધુ ગુણકારી બને છે.
પૌષ્ટિક અને સ્વાસ્થ્યપ્રદ લાડુ
ઘણાને એમ લાગશે કે લાડુ તો શિયાળામાં ખવાય, પણ ગોંદ કતીરાના લાડુ ઉનાળામાં પણ ખાઈ શકાય છે.
-
પદ્ધતિ: પલાળેલા ગોંદ કતીરાને સૂકવીને અથવા તેને સીધા જ ઘીમાં શેકીને, તેમાં સૂકા મેવા, ઈલાયચી અને ખાંડ કે ગોળ ઉમેરીને નાના લાડુ બનાવી શકાય છે. સવારે એક લાડુ ખાવાથી ઉનાળાની નબળાઈ દૂર થાય છે અને સ્ફૂર્તિ જળવાઈ રહે છે.
શાહી ફાલુદા અને કુલ્ફી
જો તમે ઘરે ડેઝર્ટ બનાવતા હોવ, તો ગોંદ કતીરા એક ઉત્તમ એડ-ઓન છે.
-
રેસીપી ટિપ: ફાલુદાની સેવ અને દૂધની સાથે પલાળેલી ગોંદ કતીરા જેલી મિક્સ કરો. તે ડેઝર્ટને ઘટ્ટ બનાવશે અને સ્વાદમાં રજવાડી અનુભવ કરાવશે. આ રીતે બાળકો પણ આ પૌષ્ટિક વસ્તુ હોંશે-હોંશે ખાશે.
દહીં અને છાશ સાથે રામબાણ ઈલાજ
જેમને ઉનાળામાં પેટમાં ગરમી કે અલ્સરની સમસ્યા રહેતી હોય તેમના માટે આ બેસ્ટ કોમ્બિનેશન છે.
-
રીત: એક વાટકી તાજા દહીંમાં બે ચમચી પલાળેલો ગોંદ કતીરા મિક્સ કરો. તેમાં જીરું પાવડર અને સંચળ નાખીને લેવાથી પાચનતંત્ર ઠંડું રહે છે. છાશમાં પણ આ જેલી ઉમેરીને પીવાથી બપોરની ગરમી સામે રક્ષણ મળે છે.
ઇ. હેલ્ધી આઈસ્ક્રીમ અને ફ્રૂટ સલાડ
તમે તમારી મનપસંદ આઈસ્ક્રીમ કે ફ્રૂટ સલાડ પર ટોપિંગ તરીકે પલાળેલી ગોંદ કતીરાની જેલીનો ઉપયોગ કરી શકો છો. તે વાનગીના પોષણમૂલ્યમાં વધારો કરે છે અને કેલરી વધાર્યા વિના શરીરને ઠંડક પહોંચાડે છે.
૩. સાવચેતી અને મહત્વની ટિપ્સ
ગોંદ કતીરા વાપરતી વખતે કેટલીક બાબતોનું ધ્યાન રાખવું જરૂરી છે:
-
પુષ્કળ પાણી: ગોંદ કતીરા ખાધા પછી દિવસ દરમિયાન વધુ પાણી પીવું જોઈએ, કારણ કે તે પાણીનું શોષણ કરે છે.
-
માત્રા: એક પુખ્ત વ્યક્તિએ દિવસમાં ૨ થી ૩ ચમચીથી વધુ પલાળેલા ગોંદ કતીરાનું સેવન ન કરવું જોઈએ.
-
ગુણવત્તા: બજારમાં મળતા સામાન્ય ગુંદર (જે શિયાળામાં લાડુમાં વપરાય છે) અને ગોંદ કતીરા વચ્ચે તફાવત છે. સામાન્ય ગુંદર ગરમ હોય છે, જ્યારે ગોંદ કતીરા ઠંડો હોય છે. ખરીદતી વખતે આ બાબતની ખાસ ચોકસાઈ રાખવી.
આ કાળઝાળ ઉનાળામાં કેમિકલયુક્ત કોલ્ડ ડ્રિંક્સ કે સોડા પીવાને બદલે ગોંદ કતીરા જેવા કુદરતી સુપરફૂડને અપનાવવો એ સમજદારીભર્યું પગલું છે. ઉપર જણાવેલી ૫ રીતોથી તમે માત્ર સ્વાદ જ નહીં મેળવી શકો, પરંતુ તમારા પરિવારને ગરમીના રોગોથી પણ બચાવી શકશો. આ ઉનાળે ગોંદ કતીરા સાથેના આ પ્રયોગો ચોક્કસ કરો અને સ્વસ્થ રહો!
