રાત્રે અચાનક ઊંઘ ઊડી જાય છે? નજરઅંદાજ ન કરો, અનિદ્રા અને સ્લીપ એપનિયા હોઈ શકે છે કારણ

રાત્રે વારંવાર જાગી જવાની આદત કેમ બની શકે છે ગંભીર બીમારી?

આજના ભાગદોડભર્યા અને તણાવપૂર્ણ જીવનમાં રાત્રે અચાનક ઊંઘ ઊડી જવી અથવા વારંવાર જાગી જવું એ ખૂબ જ સામાન્ય બાબત બની ગઈ છે. ઘણા લોકો આ સમસ્યાને સામાન્ય ગણીને નજરઅંદાજ કરી દેતા હોય છે. પરંતુ જો તમને રાત્રે વારંવાર જાગી જવાની આદત હોય, જાગ્યા પછી લાંબા સમય સુધી ઊંઘ ન આવતી હોય અને સવારે ઉઠતી વખતે થાક કે ચીડિયાપણું અનુભવાતું હોય, તો આ માત્ર એક સામાન્ય તકલીફ નથી. આરોગ્ય નિષ્ણાતોના જણાવ્યા અનુસાર, આ લક્ષણો અનિદ્રા (Insomnia) અથવા સ્લીપ એપનિયા (Sleep Apnea) જેવી ગંભીર બીમારીઓનો સંકેત હોઈ શકે છે. જો સમયસર આ સમસ્યાની ઓળખ કરી લેવામાં આવે, તો જીવનશૈલીમાં યોગ્ય ફેરફાર કરીને તેનાથી મુક્તિ મેળવી શકાય છે.

રાત્રે અચાનક જાગી જવાના મુખ્ય કારણો

રાત્રે ઊંઘમાં ખલેલ પડવાના અનેક કારણો હોઈ શકે છે. આજના સમયમાં માનસિક તણાવ અને ચિંતા સૌથી મોટું કારણ બનીને ઉભર્યા છે. વધુ પડતો માનસિક બોજ વ્યક્તિને આખી રાત આરામથી સૂવા દેતો નથી. આ સિવાય યોગ્ય ઓશીકું ન હોવું, ગાદલું કમ્ફર્ટેબલ ન હોવું કે સૂવાની ખોટી સ્થિતિ (Posture) પણ અસ્વસ્થતા ઊભી કરી શકે છે. કેટલાક કિસ્સાઓમાં શારીરિક અને હોર્મોનલ ફેરફારો અથવા અનિદ્રા અને સ્લીપ એપનિયા જેવા રોગો પણ આ માટે જવાબદાર હોય છે.

અનિદ્રા (Insomnia) શું છે?

અનિદ્રા એ ઊંઘ સંબંધિત એક મોટો વિકાર છે. આ સ્થિતિમાં વ્યક્તિને રાત્રે વારંવાર જાગી જવાની સમસ્યા થાય છે, અથવા તો એકવાર જાગ્યા પછી ફરી ઊંઘ આવતી નથી. કેટલાક લોકોને પરોઢિયે બહુ વહેલા જાગી જવાની આદત હોય છે, જ્યારે ઘણા લોકોને આખી રાત આંખનું મિલન જ થતું નથી. યોગ્ય ઊંઘ ન મળવાને કારણે વ્યક્તિ દિવસભર સુસ્તી, થાક, એકાગ્રતાનો અભાવ અને સ્વભાવમાં ચીડિયાપણું અનુભવે છે, જે લાંબા ગાળે માનસિક અને શારીરિક સ્વાસ્થ્યને નુકસાન પહોંચાડે છે.

સ્લીપ એપનિયા (Sleep Apnea) ના લક્ષણો

સ્લીપ એપનિયા એ ઊંઘ દરમિયાન શ્વાસ લેવાની પ્રક્રિયા સાથે જોડાયેલી ગંભીર સમસ્યા છે. આમાં સૂતી વખતે વ્યક્તિનો શ્વાસ થોડી સેકન્ડો માટે અટકી જાય છે અથવા ગૂંગળામણ અનુભવાય છે. મોટેથી નસકોરાં બોલવા એ સ્લીપ એપનિયાનું પ્રાથમિક લક્ષણ છે. ઘણીવાર દર્દીને પોતે આ સમસ્યાની ખબર પડતી નથી, પરંતુ પરિવારના સભ્યો તેના નસકોરાં અને શ્વાસ લેવામાં પડતી તકલીફને ઓળખી લે છે. શ્વાસ રૂંધાવવાના કારણે મગજને પૂરતો ઓક્સિજન મળતો નથી, જેથી વ્યક્તિ ચિંતામાં અચાનક જાગી જાય છે.

સારી અને ગાઢ ઊંઘ મેળવવાની ઉપયોગી ટિપ્સ

ગાઢ અને ગુણવત્તાસભર ઊંઘ મેળવવા માટે દિનચર્યા અને સક્રિય જીવનશૈલી ખૂબ જ જરૂરી છે.

• સ્ક્રીન ટાઈમ ઘટાડો: સૂવાના ઓછામાં ઓછા એક કલાક પહેલાં મોબાઈલ, લેપટોપ કે ટીવીનો ઉપયોગ બંધ કરી દેવો જોઈએ, કારણ કે તેનામાંથી નીકળતો વાદળી પ્રકાશ ઊંઘ લાવતા હોર્મોન્સને અસર કરે છે.

• હળવી પ્રવૃત્તિઓ કરો: સૂતા પહેલાં પુસ્તક વાંચવું, શાંત સંગીત સાંભળવું કે હળવું ધ્યાન ધરવું ઊંઘ લાવવામાં મદદરૂપ બને છે.

• યોગ્ય પથારીની પસંદગી: સૂતી વખતે યોગ્ય ઓશીકું અને આરામદાયક ગાદલું વાપરવું ખૂબ જરૂરી છે જેથી શરીરને યોગ્ય સપોર્ટ મળી રહે.

• સમયપત્રક જાળવો: દરરોજ રાત્રે સૂવાનો અને સવારે ઉઠવાનો એક જ સમય નિશ્ચિત કરવાથી શરીરની બાયોલોજિકલ કલોક યોગ્ય રીતે કામ કરે છે.