બ્લડ પ્રેશર અને ડાયાબિટીસ: કિડનીના સૌથી મોટા દુશ્મન? જાણો કેવી રીતે બચાવવી તમારી કિડની
આજના સમયમાં બ્લડ પ્રેશર (BP) અને ડાયાબિટીસની સમસ્યા રોકેટ ગતિએ વધી રહી છે. પહેલા જે બીમારીઓ મોટી ઉંમરે જોવા મળતી હતી, તે હવે યુવાનોમાં પણ સામાન્ય થઈ ગઈ છે. ખરાબ જીવનશૈલી, માનસિક તણાવ અને ખોરાકમાં અનિયમિતતા આ માટે જવાબદાર છે. સૌથી ચિંતાની વાત એ છે કે આ બંને બીમારીઓ લાંબા ગાળે આપણી કિડનીને ગંભીર નુકસાન પહોંચાડે છે અને ઘણીવાર જ્યારે ખબર પડે છે ત્યારે ઘણું મોડું થઈ ગયું હોય છે.
કિડની પર બ્લડ પ્રેશર અને ડાયાબિટીસની અસર
RML હોસ્પિટલના પ્રોફેસર ડો. સુભાષ ગિરીના જણાવ્યા મુજબ, કિડનીનું મુખ્ય કાર્ય લોહીને શુદ્ધ કરવાનું અને શરીરમાંથી વધારાનું પાણી તથા ઝેરી તત્વો બહાર કાઢવાનું છે.
હાઈ બ્લડ પ્રેશર: જ્યારે બ્લડ પ્રેશર લાંબા સમય સુધી વધેલું રહે છે, ત્યારે કિડનીની અત્યંત બારીક રક્તવાહિનીઓ પર દબાણ આવે છે. આ દબાણને કારણે રક્તવાહિનીઓ નબળી પડે છે અથવા કઠણ થઈ જાય છે, જેનાથી કિડનીના ફિલ્ટર્સ (ગાળણ પ્રક્રિયા) બરાબર કામ કરી શકતા નથી.
ડાયાબિટીસ: લોહીમાં શર્કરાનું (Sugar) પ્રમાણ વધવાથી કિડનીના ફિલ્ટર્સ પર ભાર વધે છે. વધુ પડતા ગ્લુકોઝને કારણે ફિલ્ટર્સને નુકસાન થાય છે અને પેશાબ વાટે પ્રોટીન બહાર આવવા લાગે છે. આ કિડની ડેમેજ થવાનો સૌથી પહેલો સંકેત છે.
કિડની બગડવાના પ્રારંભિક લક્ષણો
શરૂઆતના તબક્કે કિડનીની બીમારીના લક્ષણો દેખાતા નથી, પરંતુ જેમ જેમ નુકસાન વધે છે તેમ નીચે મુજબના ફેરફારો જોવા મળી શકે છે:
- ચહેરા અને પગ પર સોજા આવવા.
- ખૂબ જ થાક લાગવો અને નબળાઈ અનુભવવી.
- પેશાબમાં ફીણ આવવા (જે પ્રોટીન લીક થવાનો સંકેત છે).
- રાત્રે વારંવાર પેશાબ કરવા જવું પડવું.
- ભૂખ ઓછી લાગવી અથવા ઉબકા આવવા.
બચાવના ઉપાયો: કેવી રીતે રાખશો કિડની સુરક્ષિત?
કિડનીને સુરક્ષિત રાખવા માટે બ્લડ પ્રેશર અને ડાયાબિટીસ પર નિયંત્રણ મેળવવું એ જ એકમાત્ર ઉપાય છે:
- નિયમિત તપાસ: જો તમને બીપી કે શુગર હોય, તો વર્ષમાં ઓછામાં ઓછી એકવાર કિડની ફંક્શન ટેસ્ટ (KFT) અને પેશાબની તપાસ કરાવો.
- મીઠા અને ખાંડનો ઓછો ઉપયોગ: ખોરાકમાં મીઠું ઘટાડવાથી બ્લડ પ્રેશર નિયંત્રણમાં રહે છે અને ખાંડ ઘટાડવાથી ડાયાબિટીસ કાબૂમાં રહે છે.
- વજન અને કસરત: રોજિંદા જીવનમાં અડધો કલાક ચાલવું અથવા યોગ કરવાથી શરીર સક્રિય રહે છે અને અંગો પર દબાણ ઘટશે.
- દવાઓમાં સાવચેતી: ડોક્ટરની સલાહ વગર પેઈન કિલર (દુખાવાની દવાઓ) લેવાનું ટાળો, કારણ કે તે સીધી કિડની પર અસર કરે છે.
- વ્યસન મુક્તિ: ધૂમ્રપાન અને દારૂનું સેવન કિડનીની રક્તવાહિનીઓને વધુ નુકસાન પહોંચાડે છે, તેથી તેનાથી દૂર રહો.
