બજાજ ઑટોને સ્પેર પાર્ટ્સના વર્ગીકરણ વિવાદમાં ₹ ૩૪ કરોડની કર માંગણીનો સામનો: કંપની કાનૂની અપીલની તૈયારીમાં
બજાજ ઑટો કંપનીને તેના દ્વારા પૂરા પાડવામાં આવેલા સ્પેર પાર્ટ્સના કથિત ખોટા વર્ગીકરણને કારણે ₹ ૩૪.૭૪ કરોડની કર (Tax) માંગણી અને ₹ ૩.૪૭ કરોડના દંડનો સામનો કરવો પડી રહ્યો છે. કંપની આ નિર્ણય સામે કાયદાકીય અપીલ કરવાની યોજના ધરાવે છે.
ભારતીય ઓટોમોબાઇલ ક્ષેત્રની અગ્રણી કંપનીઓમાંની એક, બજાજ ઑટોએ મંગળવારે (૨ ડિસેમ્બર, ૨૦૨૫) નિયમનકારી ફાઇલિંગમાં જણાવ્યું હતું કે તેને તેના દ્વારા પૂરા પાડવામાં આવેલા સ્પેર પાર્ટ્સના કથિત ખોટા વર્ગીકરણ ને કારણે ₹ ૩૪.૭૪ કરોડની કર માંગણી પ્રાપ્ત થઈ છે. પુણે સ્થિત આ ફર્મે વધુમાં જણાવ્યું કે રુદ્રપુર, ઉત્તરાખંડના ડેપ્યુટી કમિશનરની કચેરી દ્વારા જારી કરાયેલા આ આદેશમાં ₹ ૩.૪૭ કરોડનો દંડ પણ લાદવામાં આવ્યો છે.
આ એક એવી ઘટના છે જેણે ઓટોમોબાઇલ ઉદ્યોગમાં સ્પેર પાર્ટ્સના વર્ગીકરણ અને કર કાયદાઓના જટિલ અર્થઘટન પર સવાલો ઊભા કર્યા છે.
કર સત્તાવાળાઓનો વાંધો શું છે?
કર સત્તાવાળાઓના મતે, બજાજ ઑટો એક ઓટોમોબાઇલ્સ નિર્માતા હોવાથી, તેના દ્વારા પૂરા પાડવામાં આવતા સ્પેર પાર્ટ્સ એ કસ્ટમાઇઝ્ડ પ્રોડક્ટ છે, જેનો ઉપયોગ માત્ર વાહનોના ઉત્પાદનમાં જ થાય છે. તેથી, આ સ્પેર પાર્ટ્સને ઓટો પાર્ટ્સ તરીકે વર્ગીકૃત કરવા જોઈએ. કંપનીએ પોતાના નિવેદનમાં જણાવ્યું કે આ દલીલ અર્થઘટનના સામાન્ય નિયમો ના સિદ્ધાંતને અવગણે છે, જે કર કાયદામાં વર્ગીકરણનો આધાર છે.
કર અધિકારીઓનો મુખ્ય મુદ્દો એ જણાય છે કે, કંપની દ્વારા સપ્લાય કરવામાં આવતા આ પાર્ટ્સ, ભલે સામાન્ય રીતે સ્પેર પાર્ટ્સ તરીકે ઓળખાતા હોય, પરંતુ તે વાહનના નિર્માણ માટે વિશિષ્ટ રીતે બનાવવામાં આવ્યા હોવાથી, તેના પર ઓટો પાર્ટ્સને લાગુ પડતા કર દરો લાગુ થવા જોઈએ. આનાથી કરની જવાબદારીમાં તફાવત ઊભો થયો છે.
બજાજ ઑટોનો પક્ષ અને મજબૂત દાવો
બજાજ ઑટો દ્રઢપણે માને છે કે ગુણવત્તાના આધારે તેનો કેસ ખૂબ જ મજબૂત છે અને કર માંગણી કાયદામાં ટકવાપાત્ર નથી. કંપનીએ પોતાના દાવાના સમર્થનમાં નીચેના મુદ્દાઓ રજૂ કર્યા છે:
૧. વર્ગીકરણની લાંબી પરંપરા: બજાજ ઑટો છેલ્લા ત્રણ દાયકાથી વધુ સમયથી આ પાર્ટ્સ અને એક્સેસરીઝનું યોગ્ય વર્ગીકરણ કરતી આવી છે. ૨. કાયદાકીય આધાર: કંપની અર્થઘટનના સામાન્ય નિયમો , સંબંધિત વિભાગની નોંધો, પ્રકરણની નોંધો અને HSN સમજૂતીની નોંધોનું પાલન કરી રહી છે. આ તમામ નિયમો વૈશ્વિક સ્તરે માલસામાનના વર્ગીકરણ માટેના ધોરણો છે. ૩. ન્યાયિક પૂર્વનિર્ણયોનો આધાર: કંપનીનો દાવો વિવિધ ન્યાયિક પૂર્વનિર્ણયો દ્વારા સમર્થિત છે. એટલે કે, ભૂતકાળમાં કોર્ટે સમાન કેસોમાં કંપનીના વર્ગીકરણની પદ્ધતિને યોગ્ય ઠેરવી છે.
બજાજ ઑટોએ સ્પષ્ટપણે જણાવ્યું છે કે તે માને છે કે આ કર માંગણી કાયદામાં ટકવાપાત્ર નથી.
આગળની કાર્યવાહી અને કાનૂની ઉપાય
કંપનીએ તેના નિવેદનમાં ભારપૂર્વક જણાવ્યું કે આ આદેશ અપીલને પાત્ર છે. બજાજ ઑટો કાયદા મુજબ યોગ્ય કાનૂની ઉપાયો અપનાવશે, જેનો અર્થ છે કે કંપની ટૂંક સમયમાં આ કર માંગણી અને દંડ સામે ઉચ્ચ અધિકારીઓ અથવા કોર્ટમાં અપીલ દાખલ કરશે.
બજાર પર અસર
આ સમાચારની જાહેરાત બાદ બજારમાં બજાજ ઑટોના શેર પર સામાન્ય અસર જોવા મળી હતી. BSE પર કંપનીના શેર ₹ ૯,૦૫૧ ની કિંમતે ૦.૪૬ ટકાના ઘટાડા સાથે ટ્રેડ થઈ રહ્યા હતા. જોકે, રોકાણકારો માટે આ એક નાણાકીય બોજ છે, કંપનીના મજબૂત ઓપરેશનલ પાયાને જોતાં બજારમાં મોટી ગભરાટ જોવા મળી નથી, કારણ કે કંપની કાનૂની લડત લડવા માટે તૈયાર છે.
આ ઘટના ભારતમાં ઓટોમોબાઇલ અને મેન્યુફેક્ચરિંગ સેક્ટરમાં કર સંબંધિત જટિલતાઓને દર્શાવે છે, જ્યાં એક નાનું વર્ગીકરણ પણ કરોડો રૂપિયાની કર જવાબદારી ઊભી કરી શકે છે. કંપની હવે કાયદાકીય માધ્યમો દ્વારા પોતાનો પક્ષ સાબિત કરવા માટે પ્રયત્નશીલ રહેશે.
