ડિજિટલ ભારતનો નવો મિજાજ: ઇન્સ્ટાગ્રામ રીલ્સ પર ભારતીયો શું જોવાના શોખીન છે? (2026 રિપોર્ટ)
વર્ષ ૨૦૨૬ સુધી પહોંચતા સુધીમાં ભારતની ડિજિટલ દુનિયામાં એક ધરખમ પરિવર્તન આવ્યું છે. એક સમય હતો જ્યારે ઇન્ટરનેટનો ઉપયોગ માત્ર માહિતી મેળવવા કે ઈમેલ કરવા માટે થતો હતો, પરંતુ આજે ભારતીયોના જીવનનો મોટો હિસ્સો ‘શોર્ટ વીડિયો કન્ટેન્ટ’ – ખાસ કરીને ઇન્સ્ટાગ્રામ રીલ્સ – એ કબજે કર્યો છે. મેટા (Meta) દ્વારા પ્રાયોજિત અને જાણીતી રિસર્ચ એજન્સી IPSOS દ્વારા હાથ ધરવામાં આવેલા એક વ્યાપક સર્વેમાં આ ચોંકાવનારા અને રસપ્રદ આંકડા સામે આવ્યા છે. દેશના ૨૩ શહેરો અને અનેક ગ્રામીણ વિસ્તારોના ૪,૦૦૦ થી વધુ લોકો પર કરાયેલા આ અભ્યાસે સાબિત કરી દીધું છે કે ભારતીયો હવે ડિજિટલ રીતે કેટલા સક્રિય છે.
બ્યુટી અને ફેશન: ભારતીયોનું પહેલું પસંદગીનું કન્ટેન્ટ
જ્યારે આપણે ઇન્સ્ટાગ્રામ રીલ્સની વાત કરીએ છીએ, ત્યારે મનમાં સૌથી પહેલા શું આવે છે? જવાબ છે: ગ્લેમર અને સ્ટાઇલ! સર્વે મુજબ, બ્યુટી, મેકઅપ, ફેશન અને લેટેસ્ટ ટ્રેન્ડ્સને લગતા વીડિયો ભારતીય પ્રેક્ષકોમાં સૌથી વધુ લોકપ્રિય છે. લગભગ ૫૨ ટકા યુઝર્સે સ્વીકાર્યું કે તેઓ નિયમિતપણે આવા વીડિયો જુએ છે. આ પછી લાઈફસ્ટાઈલ અને ફિટનેસના વીડિયો બીજા ક્રમે (૪૨%) રહ્યા છે. કોમેડી (૩૯%), સ્પોર્ટ્સ (૩૮%) અને ટ્રાવેલ (૩૭%) પણ ભારતીય દર્શકોની ફેવરિટ કેટેગરીમાં સામેલ છે. સ્પષ્ટ છે કે ભારતીયો હવે મનોરંજન સાથે પોતાની જાતને કેવી રીતે વધુ આકર્ષક અને ફિટ બનાવી શકાય, તે જાણવામાં વધુ રસ ધરાવે છે.
રીલ્સ: હવે માત્ર મનોરંજન નહીં, પણ ખરીદીનો આધાર
ઇન્સ્ટાગ્રામ રીલ્સ હવે માત્ર ‘ટાઈમપાસ’ કરવાનું સાધન નથી રહ્યું. તે એક શક્તિશાળી માર્કેટિંગ પ્લેટફોર્મ બની ગયું છે. આશ્ચર્યજનક રીતે, ૮૧ ટકા યુઝર્સ નવી બ્રાન્ડ કે પ્રોડક્ટ વિશેની પહેલી જાણકારી રીલ્સ દ્વારા મેળવે છે. એટલું જ નહીં, ખરીદી કરતા પહેલા ૬૬ ટકા લોકો રીલ્સ પર તેના રિવ્યુ અથવા પ્રોડક્ટ ડેમો જોવાનું પસંદ કરે છે. ૪૭ ટકા યુઝર્સે તો સ્વીકાર્યું કે તેમણે રીલ્સમાં જોયેલી વસ્તુથી પ્રભાવિત થઈને અંતે તે ખરીદી પણ લીધી. આ આંકડા દર્શાવે છે કે સોશિયલ મીડિયા હવે ઈ-કોમર્સ અને બ્રાન્ડ બિલ્ડિંગનો પાયો બની ચૂક્યું છે.
Gen Z: આ ડિજિટલ ક્રાંતિના અસલી ‘ટ્રેન્ડસેટર’
આ ડિજિટલ બદલાવમાં યુવા પેઢી, એટલે કે ‘Gen Z’, સૌથી આગળ છે. ૮૯ ટકા Gen Z યુઝર્સ દરરોજ રીલ્સ જુએ છે. તેમને કોઈ નવી વસ્તુ કે પ્રોડક્ટ શોધવી હોય તો તેઓ ગૂગલ સર્ચ કરવાને બદલે મેટાના પ્લેટફોર્મ્સ પર જોવાનું વધુ પસંદ કરે છે (૮૪%). તેમના માટે રીલ્સ એ માત્ર વીડિયો નથી, પરંતુ દુનિયા જોવા અને શીખવાની બારી છે. જે રીતે તેઓ રીલ્સ સાથે જોડાય છે, તે જોતા કહી શકાય કે આગામી સમયમાં કન્ટેન્ટ ક્રિએશનનું આખું માળખું આ જ પેઢીના નિર્ણયો પર આધારિત રહેશે.
ગ્રામીણ ભારત અને શહેરી ભારત વચ્ચેનું ઘટતું અંતર
એક સમય હતો જ્યારે સોશિયલ મીડિયાના ટ્રેન્ડ્સ માત્ર મોટા શહેરો પૂરતા સીમિત હતા. પરંતુ આ રિપોર્ટે તે માન્યતા તોડી નાખી છે. શહેરી ભારતમાં દૈનિક વીડિયો એન્ગેજમેન્ટ ૯૮ ટકા છે, જ્યારે ગ્રામીણ ભારતમાં તે ૯૪ ટકા નોંધાયું છે. આ તફાવત ખૂબ જ નજીવો છે. ગ્રામીણ ભારતના ૭૩ ટકા યુઝર્સ હવે નવી બ્રાન્ડ્સ અને પ્રોડક્ટ્સ વિશે મેટા પ્લેટફોર્મ્સ દ્વારા જ જાણી રહ્યા છે. ડિજિટલ કનેક્ટિવિટીના કારણે હવે ગામડાં અને શહેરના યુવાનો એક સરખું કન્ટેન્ટ જોઈ રહ્યા છે અને એક સરખી રીતે પ્રભાવિત થઈ રહ્યા છે.
ઓટોમોબાઈલથી લઈને એન્ગેજમેન્ટ સુધીનો પ્રભાવ
માત્ર ફેશન જ નહીં, ઓટોમોબાઈલ સેક્ટરમાં પણ રીલ્સનો દબદબો છે. નવી કાર કે બાઈક લેવી હોય તો ૮૨ ટકા લોકો મેટા પ્લેટફોર્મ્સ પર સર્ચ કરે છે અને ૫૦ ટકા ખરીદીના નિર્ણયો પર રીલ્સની સીધી અસર જોવા મળી છે. ક્રિએટર્સ માટે પણ સારા સમાચાર છે; અન્ય પ્લેટફોર્મ્સની સરખામણીમાં ઇન્સ્ટાગ્રામ રીલ્સ પર ૬૦ ટકા વધુ એન્ગેજમેન્ટ મળે છે. એટલે કે, જો તમે સારા ક્રિએટર છો, તો રીલ્સ તમને જે ઓડિયન્સ આપશે, તે કદાચ બીજે ક્યાંય નહીં મળે.
