1 નવેમ્બરથી બદલાશે નિયમ: ફોન સ્ક્રીન પર દેખાશે કોલ કરનારનું ઓરિજિનલ નામ!
જ્યારે પણ ફોનની ઘંટી વાગે છે અને સ્ક્રીન પર કોઈ અજાણ્યો નંબર ફ્લેશ થાય છે, ત્યારે સૌથી પહેલો સવાલ મનમાં એ જ આવે છે—આખરે આ કોલ કોનો છે? જો નંબર સેવ ન હોય, તો અવારનવાર આપણે કાં તો ફોન કાપી નાખીએ છીએ અથવા તો ટ્રૂકોલર (Truecaller) જેવી કોઈ થર્ડ-પાર્ટી એપ પર જઈને તેનું સાચું નામ જાણવાની કોશિશ કરીએ છીએ. પરંતુ હવે ટેલિકોમ સેક્ટરમાં એક એવો મોટો બદલાવ થવા જઈ રહ્યો છે, જે કોલિંગના આખા અનુભવને બદલીને મૂકી દેશે.
સરકાર અને ટેલિકોમ કંપનીઓ મળીને ‘CNAP’ (Calling Name Presentation) નામની એક નવી સેવા પર કામ કરી રહી છે. આ નવી સુવિધાથી અજાણ્યા કોલ કરનારાઓની ઓળખ કરવી ઘણી સરળ બની જશે. ચાલો સમજીએ કે આ સેવા શું છે અને તે તમારા ફોન પર કેવી રીતે કામ કરશે.
શું છે આ CNAP સર્વિસ અને તે કેવી રીતે કામ કરશે?
CNAP નું પૂરું નામ ‘કોલિંગ નેમ પ્રેઝન્ટેશન’ (Calling Name Presentation) થાય છે. સરળ શબ્દોમાં કહીએ તો, આ એક એવી ટેકનોલોજી છે જે તમને કોઈનો પણ ફોન આવવા પર તેની સ્ક્રીન પર માત્ર મોબાઈલ નંબર જ નહીં, પરંતુ તે વ્યક્તિનું અસલી નામ પણ બતાવશે.
હાલમાં એવું થાય છે કે જ્યારે કોઈ એવી વ્યક્તિ કોલ કરે છે જેનો નંબર તમારા ફોનની કોન્ટેક્ટ લિસ્ટમાં સેવ નથી, ત્યારે સ્ક્રીન પર માત્ર 10 અંકનો નંબર નજર આવે છે. આ શોધી કાઢવું મુશ્કેલ બની જાય છે કે કોલ કરનાર કોણ છે. આ જ પરેશાનીથી બચવા માટે લોકો અત્યાર સુધી ટ્રૂકોલર પર નિર્ભર રહેતા હતા.
પરંતુ CNAP સર્વિસ આવ્યા પછી, કોલ કરનારના નામની માહિતી સીધી ટેલિકોમ ઓપરેટર (જેમ કે જિયો, એરટેલ વગેરે) ના ઓફિશિયલ રેકોર્ડના આધારે સ્ક્રીન પર દેખાશે. આનો અર્થ એ થયો કે હવે નામ જોવા માટે કોઈ બીજા યૂઝર્સના ડેટા કે થર્ડ-પાર્ટી એપ પર પૂરી રીતે નિર્ભર રહેવું નહીં પડે, કારણ કે આ માહિતી સીધી તમારા ટેલિકોમ નેટવર્ક દ્વારા વેરિફાઈ થઈને આવશે.
ક્યારે અને કોને મળશે આ સુવિધા?
ટેલિકોમ વિભાગ (DoT) એ દેશની તમામ પ્રમુખ ટેલિકોમ કંપનીઓને 1 નવેમ્બરથી CNAP સર્વિસ શરૂ કરવાના નિર્દેશો આપ્યા છે. જેમાં રિલાયન્સ જિયો, એરટેલ, વોડાફોન-આઈડિયા (Vi) અને બીએસએનએલ જેવી તમામ કંપનીઓ સામેલ છે. સૌથી સારી વાત એ છે કે આ સુવિધાનો લાભ લેવા માટે ગ્રાહકોએ કોઈપણ પ્રકારનું કોઈ આવેદન કરવાની જરૂર નહીં પડે. ટેલિકોમ કંપનીઓ પોતાના તમામ યૂઝર્સ માટે તેને ડિફોલ્ટ રૂપે એટલે કે મેળે જ ચાલુ કરશે.
જોકે, શરૂઆતના તબક્કામાં આ સુવિધા દરેક ફોન અને દરેક નેટવર્ક પર કામ નહીં કરે. હાલમાં તેને માત્ર 4G અને 5G એટલે કે આધુનિક ટેકનોલોજી વાળા નેટવર્ક અને સ્માર્ટફોન્સ પર જ લાગુ કરવામાં આવી રહી છે. જો તમે હજુ પણ બહુ જૂના 2G કે 3G નેટવર્ક અથવા બેઝિક કીપેડ ફોનનો ઉપયોગ કરી રહ્યા છો, તો બની શકે છે કે તમારે આ સુવિધા માટે થોડી વધુ રાહ જોવી પડે.
શું હવે ટ્રૂકોલરની જરૂર પૂરી રીતે ખતમ થઈ જશે?
આ એક એવો સવાલ છે જે દરેકના મનમાં આવી રહ્યો છે. તો તેનો જવાબ છે—ના. CNAP ના આવવાથી અજાણ્યા નંબરોની ઓળખ તો સરળ થઈ જશે, પરંતુ તેનો અર્થ એ નથી કે ટ્રૂકોલર જેવી એપ્સનું કામ પૂરું થઈ જશે.
તફાવત એ રહેશે કે CNAP માં તમને એ જ નામ દેખાશે જે તે યૂઝરે પોતાના ટેલિકોમ ઓપરેટર પાસે કેવાયસી (KYC) અથવા સિમ લેતી વખતે નોંધાવ્યું હતું. તેનાથી વિપરીત, ટ્રૂકોલર જેવી એપ્સ સ્પામ કોલ્સની ઓળખ કરવા, ફ્રોડ કોલ્સને પહેલેથી બ્લોક કરવા અને કોમ્યુનિટી-બેઝ્ડ રિપોર્ટિંગ જેવી ઘણી વધારાની સુવિધાઓ આપે છે. એટલા માટે બંનેનો પોતપોતાનો અલગ ઉપયોગ જળવાઈ રહેશે.
એક જરૂરી સાવચેતી જે તમારે રાખવી જ પડશે
ફોનની સ્ક્રીન પર કોલરનું નામ આવી જવા માત્રથી એવું માની લેવું બિલકુલ સમજદારી ભરેલું નહીં હોય કે સામેવાળી વ્યક્તિ પૂરી રીતે ભરોસાપાત્ર કે સુરક્ષિત છે. આજના સમયમાં સાયબર ઠગ અને સ્કેમર્સ નવી-નવી રીતો અપનાવીને લોકોને ચૂનો લગાવતા હોય છે.
તેથી, ટેકનોલોજી ભલે ગમે તેટલી આધુનિક થઈ જાય, તમારી સુરક્ષા તમારા પોતાના હાથમાં છે. કોઈપણ અજાણ્યા કોલ પર વાત કરતી વખતે ક્યારેય પણ તમારો OTP, બેંક એકાઉન્ટની માહિતી, યૂપીઆઈ પિન અથવા કોઈ પણ ગોપનીય ખાનગી માહિતી શેર ન કરો. સતર્ક રહો, સુરક્ષિત રહો!
