દેશની સૌથી મોટી પેસેન્જર વાહન નિર્માતા મારુતિ સુઝુકીએ 1લી એપ્રિલ 2020થી ડીઝલ વાહનો બનાવવાનું બંધ કરી દીધું છે અને સંકેત આપ્યો છે કે આ સેગમેન્ટમાં ફરીથી પ્રવેશવાની તેની કોઈ યોજના નથી. આવી સ્થિતિમાં, એવું કહી શકાય કે ડીઝલ કારનું ભવિષ્ય બહુ લાંબુ નથી, તે ટૂંક સમયમાં બંધ થઈ શકે છે.
દેશમાં સતત વધી રહેલા પ્રદૂષણને ઘટાડવા માટે કેન્દ્ર સરકાર નવા-નવા પગલાં લઈ રહી છે. હાલમાં, આ વિશે સૌથી મોટી હેડલાઇન્સ બનાવવામાં આવી રહી છે કે ડીઝલ એન્જિનથી ચાલતી કાર ભવિષ્યમાં સરકાર બંધ કરી શકે છે.
આપણે જાણીશું કે આ પગલું દેશ માટે કેટલું ફાયદાકારક સાબિત થઈ શકે છે અને જો ડીઝલ કાર પર પ્રતિબંધ મૂકવામાં આવે છે, તો પરિણામ શું આવશે. ચાલો આપણે તેનાથી સંબંધિત તમામ મહત્વપૂર્ણ મુદ્દાઓની ચર્ચા કરીએ.
ડીઝલ કાર પર પ્રતિબંધ મૂકવા પાછળનું સાચું કારણ શું છે?
પેટ્રોલિયમ પ્લાનિંગ એન્ડ એનાલિસિસ સેલના અંદાજ મુજબ હાલમાં ભારતના પેટ્રોલિયમ ઉત્પાદનોના વપરાશમાં ડીઝલનો હિસ્સો લગભગ 40 ટકા છે. સરકાર દ્વારા વર્ષ 2070 સુધીમાં ગ્રીનહાઉસ ગેસના ઉત્સર્જનમાં ઘટાડો કરવા અને 2070ના ચોખ્ખા શૂન્ય લક્ષ્યને હાંસલ કરવા માટે આ પગલાં લેવાના છે. મોટી સંખ્યામાં ભારતીય શહેરોમાં 1 મિલિયનથી વધુ લોકો રહે છે અને તેમાં માત્ર મેટ્રોપોલિટન કેન્દ્રો જ નહીં પરંતુ કોટા, રાયપુર, ધનબાદ, વિજયવાડા, જોધપુર વગેરે જેવા નાના શહેરોનો પણ સમાવેશ થાય છે. આ શહેરોમાં પહેલા ડીઝલ કાર પર પ્રતિબંધ લગાવી શકાય છે.
ભારતમાં ડીઝલ કાર કોણ બનાવે છે?
દેશની સૌથી મોટી પેસેન્જર વાહન નિર્માતા મારુતિ સુઝુકીએ 1 એપ્રિલ, 2020 થી ડીઝલ વાહનો બનાવવાનું બંધ કરી દીધું છે અને સંકેત આપ્યો છે કે તે સેગમેન્ટમાં ફરીથી પ્રવેશવાની કોઈ યોજના નથી. Hyundai, Kia અને Toyota હજુ પણ તેમના કેટલાક મોડલ સાથે ડીઝલ એન્જિન ઓફર કરે છે. તે જ સમયે, ટાટા મોટર્સ, મહિન્દ્રા અને હોન્ડાએ 1.2-લિટર ડીઝલ એન્જિનનું ઉત્પાદન બંધ કરી દીધું છે. ડીઝલ વેરિઅન્ટ માત્ર 1.5-લિટર અથવા તેનાથી વધુ એન્જિન ક્ષમતા માટે ઉપલબ્ધ છે.
લગભગ એવું કહી શકાય કે 2020 થી, મોટાભાગના કાર ઉત્પાદકોએ તેમના ડીઝલ પોર્ટફોલિયોને ઘટાડવાની દિશામાં નોંધપાત્ર પગલાં લીધાં છે. પરિણામે, ડીઝલ વાહનોની કુલ માંગમાં પેસેન્જર વાહનોનું યોગદાન ઘટીને માત્ર 16.5 ટકા થયું છે, જે 2013માં 28.5 ટકા હતું.
લોકોને ડીઝલ કાર કેમ ગમે છે?
પેટ્રોલ પાવરટ્રેન્સની તુલનામાં ડીઝલ એન્જિનનું ઉચ્ચ બળતણ અર્થતંત્ર એ એક મહત્વપૂર્ણ પરિબળ છે . તેઓ વધુ ઊર્જાવાન અને વધુ બળતણ કાર્યક્ષમ છે, જેના કારણે લોકો ડીઝલ કારને વધુ પસંદ કરે છે. તકનીકી રીતે કહીએ તો, ડીઝલ એન્જિનો ઉચ્ચ-વોલ્ટેજ સ્પાર્ક ઇગ્નીશન (સ્પાર્ક પ્લગ) નો ઉપયોગ કરતા નથી અને તેથી પ્રતિ કિલોમીટર ઓછા બળતણનો ઉપયોગ કરે છે.
વધુમાં, ડીઝલ એન્જિન વધુ ટોર્ક પ્રદાન કરે છે અને અટકી જવાની શક્યતા ઓછી હોય છે, કારણ કે તેઓ યાંત્રિક અથવા ઇલેક્ટ્રોનિક ગવર્નર દ્વારા નિયંત્રિત થાય છે, જે તેમની લોડ ક્ષમતાને વધુ સારી બનાવે છે.
