ગરમીમાં થતી ગળાની ખરાશ અને ઉધરસ વાયરસ નથી, પણ એસીની કરામત છે! જાણો બચવાના ઉપાય
જેમ જેમ તાપમાન વધવા લાગે છે, તેમ એર કંડિશનર (AC) આપણા જીવનનો એક અનિવાર્ય ભાગ બની જાય છે. કાળઝાળ ગરમીમાં રાહત મેળવવા માટે આપણે કલાકો સુધી એસી વાળા રૂમમાં વિતાવીએ છીએ. પરંતુ શું તમે ક્યારેય વિચાર્યું છે કે એસીમાં લાંબો સમય રહ્યા પછી ગળામાં દુખાવો, સૂકી ઉધરસ કે ગળામાં બળતરા જેવી સમસ્યાઓ કેમ થવા લાગે છે? ઘણા લોકો આને ‘સમર કોલ્ડ’ (ઉનાળાની શરદી) કહે છે.
અત્યાર સુધી આપણને લાગતું હતું કે આ કોઈ વાયરસનો ચેપ છે, પરંતુ ડોક્ટરો અને નિષ્ણાતોનું કંઈક બીજું જ કહેવું છે. તેમના મતે, આ લક્ષણો સામાન્ય રીતે વાયરસને કારણે નહીં, પરંતુ ઘરની અંદરની હવાની ગુણવત્તામાં ફેરફાર અને ભેજની અછત (Low Humidity) ને કારણે થાય છે.
એપોલો ક્લિનિકના કન્સલ્ટન્ટ પલ્મોનોલોજિસ્ટ ડો. નિલેશ સોનવણે કહે છે, “આ પ્રકારની મોટાભાગની બીમારીઓ એર કન્ડીશનીંગ રૂમની હવાની ગુણવત્તા અને હવામાં રહેલા ભેજના પ્રમાણમાં જે ફેરફાર કરે છે તેને કારણે થાય છે.”
એર કન્ડીશનીંગ તમારા સ્વાસ્થ્યને કેવી રીતે અસર કરે છે?
એસી કેવી રીતે કામ કરે છે તે સમજવું ખૂબ જ જરૂરી છે. એસીનું મુખ્ય કામ રૂમની અંદરની ગરમી અને ભેજને બહાર કાઢવાનું છે. જો કે આ તમારા રૂમને ઠંડો અને આરામદાયક બનાવે છે, પરંતુ સાથે સાથે તે વાતાવરણને ખૂબ જ શુષ્ક (Dry) બનાવી દે છે. હવાની આ શુષ્કતા આપણા શ્વસનતંત્ર (Respiratory Tract) માટે મુશ્કેલી ઊભી કરે છે.
જ્યારે આપણે શુષ્ક હવામાં શ્વાસ લઈએ છીએ, ત્યારે આપણા નાક અને ગળાના શ્લેષ્મ પટલ (Mucous Membranes) સુકાવા લાગે છે. આ પટલ આપણને ધૂળ અને ચેપથી બચાવવાનું કામ કરે છે. તેના સુકાઈ જવાથી નીચેની સમસ્યાઓ થઈ શકે છે:
-
ગળું સુકાવું: સતત ઠંડી અને શુષ્ક હવાના સંપર્કમાં રહેવાથી ગળામાં ભેજ ઓછો થઈ જાય છે.
-
સતત ઉધરસ: ગળામાં શુષ્કતા અનુભવવાને કારણે શરીર તેને સાફ કરવા માટે ઉધરસ પેદા કરે છે.
-
ગળામાં હળવી બળતરા: શ્વાસ લેતી વખતે ગળામાં કંઈક ખૂંચતું હોય તેવું અનુભવવું.
-
શ્વાસ લેવામાં તકલીફ: જે લોકોને પહેલેથી જ શ્વાસની સમસ્યા હોય, તેમને શુષ્ક હવામાં શ્વાસ લેવામાં મુશ્કેલી પડી શકે છે.
ડો. સોનવણેના જણાવ્યા અનુસાર, લોકો ઘણીવાર આ લક્ષણોને ઇન્ફેક્શન માનીને દવાઓ લેવાનું શરૂ કરી દે છે, જ્યારે તે માત્ર એસીની શ્વસનતંત્ર પર થતી આડઅસરો હોય છે.
સૌથી મોટી ભૂલ: એસીનું તાપમાન ખૂબ ઓછું રાખવું
ઉનાળામાં આપણે જે સૌથી સામાન્ય ભૂલ કરીએ છીએ તે છે એસીનું તાપમાન 18°C કે તેથી ઓછું સેટ કરવું. ભલે તે તરત જ ઠંડક આપે, પરંતુ તે હવામાંથી ભેજને ખૂબ ઝડપથી શોષી લે છે. તાપમાન જેટલું ઓછું હશે, હવા એટલી જ શુષ્ક હશે અને ગળા-ફેફસામાં બળતરાની શક્યતા એટલી જ વધી જશે.
ડોક્ટરોની સલાહ: 24-26°C છે સૌથી શ્રેષ્ઠ
ડો. સોનવણે સલાહ આપે છે કે, “એસીનું તાપમાન 24-26°C ની વચ્ચે રાખવું જોઈએ. આ માત્ર તમને આરામ જ નહીં આપે, પરંતુ ગળામાં બળતરા અને શ્વાસની તકલીફને પણ ઘટાડશે.” આ તાપમાન રૂમમાં પૂરતો ભેજ જાળવી રાખે છે.
એસીથી થતી બીમારીઓથી કેવી રીતે બચવું? (ખાસ ટિપ્સ)
જો તમે પણ એવા લોકોમાંથી છો જે એસી વગર રહી શકતા નથી, તો આ ટીપ્સ અનુસરો:
-
તાપમાનનું સંતુલન: એસીનું તાપમાન ક્યારેય 24°C થી ઓછું ન રાખવાનો પ્રયાસ કરો.
-
હાઈડ્રેટેડ રહો: એસીમાં તરસ ઓછી લાગે છે, પણ શરીરને પાણીની જરૂર હોય છે. તેથી પૂરતું પાણી પીતા રહો.
-
હ્યુમિડિફાયરનો ઉપયોગ: જો હવા બહુ સૂકી લાગે, તો રૂમમાં પાણી ભરેલું એક નાનું પાત્ર રાખો અથવા હ્યુમિડિફાયરનો ઉપયોગ કરો.
-
એસીની સર્વિસિંગ: ગંદા ફિલ્ટર્સમાં બેક્ટેરિયા હોઈ શકે છે. તેથી નિયમિતપણે ફિલ્ટર સાફ કરાવો.
-
વેન્ટિલેશન: દિવસમાં એકવાર બારીઓ ખોલો જેથી તાજી હવા રૂમમાં આવી શકે.
યાદ રાખો, જરૂરિયાતથી વધુ ઠંડક તમારા સ્વાસ્થ્ય પર ભારે પડી શકે છે. સાવધાની રાખીને તમે ગરમીથી પણ બચી શકો છો અને ‘સમર કોલ્ડ’ થી પણ.
