ફિલ્મમેકર અનુરાગ કશ્યપ વિરુદ્ધ સુરત કોર્ટનો આકરો આદેશ – બ્રાહ્મણ સમાજ પર આપત્તિજનક ટિપ્પણી બદલ નોંધાશે ફોજદારી ગુનો
હિન્દી સિનેમા જગતના જાણીતા અને વિવાદાસ્પદ ફિલ્મ નિર્માતા-અભિનેતા અનુરાગ કશ્યપ ફરી એકવાર કાયદાકીય ગૂંચવણમાં ખરાબ રીતે ફસાયા છે. પોતાની ફિલ્મો કરતાં પોતાના આપત્તિજનક અને આકરા નિવેદનોના કારણે હેડલાઇન્સમાં રહેતા અનુરાગ કશ્યપને સોશિયલ મીડિયા પ્લેટફોર્મ પર જ્ઞાતિ આધારિત ટિપ્પણી કરવી ભારે પડી ગઈ છે. ગુજરાતના સુરતની એક સ્થાનિક અદાલતે બ્રાહ્મણ સમુદાય વિરુદ્ધ કથિત રીતે અપમાનજનક લખાણ લખવા અને સમાજમાં તણાવ પેદા કરવાના ગંભીર મામલામાં અનુરાગ કશ્યપ વિરુદ્ધ ફોજદારી ગુનો (Criminal Case) દાખલ કરવાનો પોલીસને સ્પષ્ટ અને કડક આદેશ આપ્યો છે.
અદાલતે સોશિયલ મીડિયા પ્લેટફોર્મ ‘એક્સ’ (અગાઉનું ટ્વિટર) પર કરવામાં આવેલી વિવાદાસ્પદ પોસ્ટ અંગે દાખલ કરાયેલી એક ખાનગી ફરિયાદ પર સુનાવણી હાથ ધર્યા બાદ આ મોટો ચુકાદો આપ્યો છે. સુરતના જ્યુડિશિયલ મેજિસ્ટ્રેટ ફર્સ્ટ ક્લાસની અદાલતે એડવોકેટ અને વિશ્વ હિન્દુ પરિષદ (VHP) ના સ્થાનિક નેતા કમલેશ રાવલ દ્વારા રજૂ કરવામાં આવેલી ફરિયાદને પ્રાથમિક દૃષ્ટિએ સાચી માનીને સ્વીકારી છે.
સમાજમાં વૈમનસ્ય ફેલાવવાનો હેતુ: કોર્ટનું આકરૂં વલણ
કોર્ટે આ કેસની સુનાવણી દરમિયાન નોંધ્યું હતું કે, આરોપી અનુરાગ કશ્યપ દ્વારા કરવામાં આવેલી સોશિયલ મીડિયા પોસ્ટ સામાન્ય નહોતી, પરંતુ તેને એવા બદઈરાદાથી સોશિયલ મીડિયા પર વાયરલ કરવામાં આવી હતી જેનાથી એક ચોક્કસ સમુદાયની સામાજિક બદનામી થાય. આ પ્રકારના કૃત્યથી સમાજના ભિન્ન-ભિન્ન વર્ગો વચ્ચે શાંતિ ડહોળાય અને પરસ્પર વૈમનસ્ય કે તણાવ ફેલાય તેવી પૂરી સંભાવના છે. આથી અદાલતે કાયદાના પાલન અર્થે સુરત પોલીસને ભારતીય ન્યાય સંહિતા (BNS) ની નીચે મુજબની ગંભીર કલમો હેઠળ તાત્કાલિક ગુનો નોંધી તપાસ શરૂ કરવા જણાવ્યું છે:
-
કલમ ૧૯૬: વિવિધ સામાજિક, ધાર્મિક કે જ્ઞાતિ આધારિત જૂથો વચ્ચે દુશ્મનાવટ, દ્વેષ કે વૈમનસ્ય ફેલાવવું.
-
કલમ ૩૫૨: જાહેર શાંતિનો ભંગ કરવાના અથવા ઉશ્કેરણી કરવાના ઈરાદાથી જાણીજોઈને કોઈ વ્યક્તિ કે સમાજનું અપમાન કરવું.
-
કલમ ૩૫૩(૨): સોશિયલ મીડિયા, ડિજિટલ માધ્યમો કે અન્ય કોઈ પદ્ધતિ દ્વારા સમાજમાં વિખવાદ ઉભો કરવા માટે ખોટી અને વાંધાજનક માહિતી ફેલાવવી.
શું છે સમગ્ર વિવાદ અને ફરિયાદ પાછળનું કારણ?
આ સમગ્ર મામલાની કડીઓ ગયા વર્ષની એક ઘટના સાથે જોડાયેલી છે. ફરિયાદકર્તા કમલેશ રાવલના જણાવ્યા અનુસાર, ગયા વર્ષે ૧૬ એપ્રિલના રોજ મહાત્મા જ્યોતિરાવ ફુલેના જીવન પર આધારિત આગામી ફિલ્મ ‘ફુલે’ (Phule) નું સત્તાવાર ટ્રેલર રિલીઝ કરવામાં આવ્યું હતું. આ ટ્રેલરના કેટલાક અંશો અને ઐતિહાસિક તથ્યો સામે ઓલ ઈન્ડિયા બ્રાહ્મણ સમાજ દ્વારા વિરોધ નોંધાવવામાં આવ્યો હતો. સોશિયલ મીડિયા પર ચાલી રહેલા આ વૈચારિક વિરોધની વચ્ચે ફિલ્મમેકર અનુરાગ કશ્યપ પણ કૂદી પડ્યા હતા.
તેમણે વિરોધ કરી રહેલા સોશિયલ મીડિયા યુઝર્સને આપેલા જવાબોમાં કથિત રીતે સમગ્ર બ્રાહ્મણ સમુદાય વિરુદ્ધ અત્યંત વાંધાજનક, અભદ્ર અને નીચલા સ્તરની ટિપ્પણીઓ કરી હતી. ફરિયાદમાં એવો પણ આક્ષેપ કરવામાં આવ્યો છે કે અનુરાગ કશ્યપ અગાઉ પણ પૂર્વગ્રહ રાખીને હિન્દુ ધર્મ, સંસ્કૃતિ અને સનાતન સમુદાયને લઈને આવી અનેક વિવાદાસ્પદ અને દૂષિત ટિપ્પણીઓ કરી ચૂક્યા છે, જેનાથી કરોડો લોકોની ધાર્મિક અને સામાજિક લાગણીઓ દુભાઈ છે.
સમન્સની અવગણના કરતાં કોર્ટે કાઢ્યું નોન-બેલિબલ વોરંટ
આ કેસની ગંભીરતા અને અદાલતી પ્રોટોકોલ પ્રત્યે અનુરાગ કશ્યપનું વલણ ચિંતાજનક રહ્યું છે. સુરત કોર્ટ દ્વારા અગાઉ આ મામલે અનુરાગ કશ્યપને પોતાનો પક્ષ રાખવા માટે અનેક વખત કાયદેસરના સમન્સ પાઠવીને કોર્ટ સમક્ષ હાજર થવા આદેશ કરવામાં આવ્યો હતો. જો કે, બોલિવૂડ ડિરેક્ટરે આ કાયદાકીય પ્રક્રિયાને ગંભીરતાથી ન લેતા એક પણ વખત કોર્ટમાં હાજરી આપી નહોતી. અદાલતના આદેશોની સતત અવગણના કરવા બદલ નારાજ થયેલી અદાલતે કડક વલણ અપનાવીને તેમની સામે બિન-જામીનપાત્ર વોરંટ (Non-Bailable Warrant) પણ ઇશ્યૂ કરી દીધું હતું. હવે કોર્ટના ફાઇનલ ઓર્ડર બાદ સુરત પોલીસ હરકતમાં આવી ગઈ છે અને કશ્યપ સામે એફઆઈઆર (FIR) નોંધીને આગળની કાયદાકીય તપાસમાં જોડાઈ ગઈ છે.
આજના ડિજિટલ યુગમાં ‘અભિવ્યક્તિની આઝાદી’ (Freedom of Speech) નો અર્થ એવો કદાચ નથી કે સોશિયલ મીડિયા પર કોઈ પણ પ્રતિષ્ઠિત વ્યક્તિ ગમે તે જ્ઞાતિ, ધર્મ કે સમુદાય વિરુદ્ધ ઝેર ઓકી શકે. સુરત કોર્ટનો આ આદેશ બૉલિવૂડ સેલિબ્રિટીઝ અને પ્રભાવશાળી લોકો માટે એક મોટી ચેતવણી સમાન છે કે સોશિયલ મીડિયા પર તમારી ભાષાની મર્યાદા ચૂકવી તમને કાયદાના જેલના સળિયા પાછળ ધકેલી શકે છે. હવે જોવાનું એ રહેશે કે સુરત પોલીસની આ તપાસમાં અનુરાગ કશ્યપની મુશ્કેલીઓ આગામી દિવસોમાં કેટલી વધે છે.
