બાળપણની એક વાત જે તમારી જવાનીની તંદુરસ્તી નક્કી કરે છે! ડોક્ટરોની આ ચેતવણી દરેક વ્યક્તિએ જાણવી જોઈએ
શું તમને ખબર છે કે આપણા બાળપણના દિવસો અને જન્મ સમયની પરિસ્થિતિઓ આપણી યુવાનીની સ્વાસ્થ્ય સ્થિતિ નક્કી કરવામાં કેટલી મહત્વની ભૂમિકા ભજવે છે? તાજેતરમાં થયેલા એક અત્યંત મહત્વપૂર્ણ અને ચોંકાવનારા અભ્યાસે આ વાત પરથી પડદો ઉઠાવ્યો છે કે આપણા જીવનની શરૂઆત કેવી થઈ હતી, તેની અસર લાંબા ગાળે આપણા શરીર પર, ખાસ કરીને હૃદય અને મગજની નસો પર કેવી રીતે પડે છે.
આ રિસર્ચ મુજબ, જો જન્મ સમયે બાળકનું વજન સરેરાશ કરતા ઓછું હોય, તો ભવિષ્યમાં યુવાવસ્થા દરમિયાન તેને ‘સ્ટ્રોક’ (Stroke) આવવાનું જોખમ નોંધપાત્ર રીતે વધી જાય છે. ચાલો, આ ગંભીર વિષયને સરળ શબ્દોમાં સમજીએ.
તુર્કિએમાં થયેલી ચર્ચા અને સંશોધનનું મહત્વ
તાજેતરમાં તુર્કિએમાં ‘યુરોપિયન કોંગ્રેસ ઓન ઓબેસિટી’નું આયોજન કરવામાં આવ્યું હતું. આ પ્રતિષ્ઠિત મંચ પર દુનિયાભરના તબીબી નિષ્ણાતો એકઠા થયા હતા, જ્યાં આ ખાસ રિસર્ચના પરિણામો રજૂ કરવામાં આવ્યા હતા. સંશોધકોએ ભારપૂર્વક જણાવ્યું હતું કે, એક પુખ્ત વ્યક્તિના હૃદય અને રક્તવાહિનીઓ (Blood Vessels) ની તંદુરસ્તી માત્ર તેની વર્તમાન જીવનશૈલી પર જ નહીં, પરંતુ તેના બાળપણના વિકાસના તબક્કાઓ સાથે પણ સીધી રીતે જોડાયેલી છે.
8 લાખ લોકોના ડેટાનું વિશાળ વિશ્લેષણ
આ સંશોધન કોઈ સામાન્ય નાનો અભ્યાસ નથી. ગોથેનબર્ગ યુનિવર્સિટીની ડો. લીના લિલજા અને ડો. મારિયા બાઈગ્ડેલની આગેવાની હેઠળની નિષ્ણાતોની ટીમે ખૂબ જ ઊંડાણપૂર્વક કામ કર્યું છે. તેમણે વર્ષ 1973 થી 1982 દરમિયાન જન્મેલા આશરે 8 લાખ પુરુષો અને મહિલાઓના સ્વાસ્થ્ય ડેટાનો વર્ષો સુધી અભ્યાસ કર્યો. સંશોધકોએ 31 ડિસેમ્બર 2022 સુધી આ લોકોના જીવનમાં નોંધાયેલા સ્ટ્રોકના તમામ કેસોને ટ્રેક કર્યા હતા. આટલા વિશાળ ડેટાને કારણે આ રિસર્ચના પરિણામો વધુ સચોટ અને ગંભીર માનવામાં આવે છે.
શું કહે છે આ ડેટા?
જ્યારે સંશોધકોએ આંકડાઓ તપાસ્યા, ત્યારે તેમને ચોંકાવનારા તથ્યો સામે આવ્યા. આ લાંબા ગાળાના સમયગાળા દરમિયાન, પ્રથમ વખત સ્ટ્રોકનો ભોગ બનેલા કુલ 2,252 કિસ્સાઓ નોંધાયા હતા. આ તમામ કેસોને બે મુખ્ય ભાગોમાં વહેંચવામાં આવ્યા હતા:
-
1,624 કિસ્સાઓ: આ કેસો ‘ઈસ્કેમિક સ્ટ્રોક’ (Ischemic Stroke) ના હતા, જેમાં મગજને લોહી પહોંચાડતી નસોમાં બ્લોકેજ થવાથી સ્ટ્રોક આવે છે.
-
588 કિસ્સાઓ: આ કિસ્સાઓ ‘ઈન્ટ્રાસેરેબ્રલ હેમરેજ’ (Intracerebral Hemorrhage) ના હતા, જે મગજમાં લોહીની નસ ફાટી જવાથી થાય છે.
પુરુષો અને મહિલાઓ પર અલગ-અલગ અસર
આ અભ્યાસમાં સ્ત્રી અને પુરુષોના ડેટામાં પણ તફાવત જોવા મળ્યો હતો. એકંદરે, જે લોકો જન્મ સમયે ઓછું વજન ધરાવતા હતા, તેમનામાં સ્ટ્રોકનું જોખમ સામાન્ય વ્યક્તિ કરતા 21 ટકા જેટલું વધારે જોવા મળ્યું. આ જોખમ ઈસ્કેમિક અને હેમરેજિક, બંને પ્રકારના સ્ટ્રોક માટે સમાન રીતે લાગુ પડે છે.
જો આપણે સ્ત્રી-પુરુષના આંકડા જોઈએ તો:
-
મહિલાઓ: જન્મ સમયે ઓછું વજન ધરાવતી મહિલાઓમાં સ્ટ્રોકનું જોખમ 18 ટકા જેટલું વધેલું હતું.
-
પુરુષો: જન્મ સમયે ઓછું વજન ધરાવતા પુરુષોમાં આ ખતરો વધુ ચિંતાજનક, એટલે કે 23 ટકા સુધી જોવા મળ્યો હતો.
બીએમઆઈ (BMI) અને ગર્ભાવસ્થાની અવધિનો પ્રભાવ
આ રિસર્ચની સૌથી મહત્વની અને આશ્ચર્યજનક વાત એ છે કે, સ્ટ્રોકનું આ વધેલું જોખમ વ્યક્તિના ‘બોડી માસ ઇન્ડેક્સ’ (BMI) અથવા ગર્ભાવસ્થાની અવધિ (Gestational Age) પર આધાર રાખતું નથી. તેનો સીધો અર્થ એ છે કે, ભલે વ્યક્તિ અત્યારે ખૂબ જ ફિટ હોય કે તેનો બીએમઆઈ આદર્શ હોય, અથવા તે બાળક સમય પહેલા જન્મેલું હોય કે પૂરા નવ મહિને, પરંતુ જો તેનો જન્મ ઓછાં વજન સાથે થયો હોય, તો તે પોતાની સાથે સ્ટ્રોકનું જોખમ લઈને જ જન્મે છે.
આપણે શું સમજવું જોઈએ?
આ અભ્યાસ આપણને ચેતવે છે કે બાળકના જન્મ સમયે તેનું પોષણ અને વજન કેટલું નિર્ણાયક હોય છે. ઘણીવાર આપણે માની લઈએ છીએ કે બાળકના મોટા થયા પછીની જીવનશૈલી જ તેના સ્વાસ્થ્યને નક્કી કરે છે, પરંતુ આ રિસર્ચ સાબિત કરે છે કે ગર્ભાવસ્થા દરમિયાન માતાનું સ્વાસ્થ્ય અને બાળકનું જન્મ સમયનું વજન પણ લાંબા ગાળે જીવન-મરણની બાબત બની શકે છે.
