હવાઈ મુસાફરી મોંઘી બનશે? એરલાઇન્સ કંપનીઓએ સરકારને આપી ચેતવણી

વધતી મોંઘવારીનો માર: એટીએફ (ATF) ના વધતા ભાવે એરલાઇન્સની ચિંતા વધારી

આજના સમયમાં મોંઘવારીનો માર માત્ર સામાન્ય જનતા પર જ નહીં, પરંતુ મુસાફરી, ખાન-પાન અને ઉદ્યોગો પર પણ ભારે પડી રહ્યો છે. તેલ, ગેસ અને અન્ય ખાણી-પીણીની ચીજવસ્તુઓના ભાવ આકાશને આંબી રહ્યા છે. તાજેતરમાં જ વિમાનોમાં વપરાતા ઇંધણ એટલે કે એવિએશન ટર્બાઇન ફ્યુઅલ (ATF) ની કિંમતોમાં પણ ધરખમ વધારો થયો છે. આ મોંઘવારીએ માત્ર પ્રવાસીઓની મુશ્કેલીઓ નથી વધારી, પરંતુ દેશની તમામ મોટી એરલાઇન્સ કંપનીઓની ચિંતા પણ સાતમા આસમાને પહોંચાડી દીધી છે. સ્થિતિ એટલી હદે વણસી છે કે એરલાઇન્સે સરકારને સ્પષ્ટ ચેતવણી આપી દીધી છે કે જો પરિસ્થિતિમાં સુધારો નહીં થાય, તો તેમને પોતાના ઘણા રૂટ્સ બંધ કરવા મજબૂર બનવું પડશે.

વધતા ખર્ચ અને આર્થિક દબાણથી એરલાઇન્સ પરેશાન

નાગરિક ઉડ્ડયન મંત્રાલયને આપવામાં આવેલા અહેવાલો મુજબ, હાલમાં વિમાન ચલાવવાનો ઓપરેટિંગ ખર્ચ અણધારી રીતે વધી રહ્યો છે. મોંઘું એટીએફ (ATF), આકાશ માર્ગો (Airspace) પર લાગેલા પ્રતિબંધો, ક્રૂ મેમ્બર્સનો ખર્ચ અને ડૉલર સામે રૂપિયાની નબળી સ્થિતિને કારણે એરલાઇન્સની આર્થિક સ્થિતિ કથળી રહી છે. આ તમામ બાબતો કંપનીઓ માટે નફાનો વેપાર મુશ્કેલ બનાવી રહી છે.

આ જ ગંભીર પરિસ્થિતિને ધ્યાનમાં રાખીને ફેડરેશન ઓફ ઇન્ડિયન એરલાઇન્સે (FIA) સરકારને કડક ચેતવણી આપી છે. એફઆઈએ (FIA) એ સ્પષ્ટ શબ્દોમાં જણાવ્યું છે કે જો સરકારે સમયસર કોઈ રાહત પેકેજ કે નીતિગત ફેરફાર નહીં કર્યા, તો જે રૂટ્સ પર ઉડાન ભરવી હવે નફાકારક નથી રહી, તે રૂટ્સ પર વિમાનોની અવરજવર બંધ કરી દેવામાં આવશે.

ATF ના વધતા ભાવ અને એરલાઇન્સની મુશ્કેલીઓ

ફેડરેશન ઓફ ઇન્ડિયન એરલાઇન્સે (FIA) નાગરિક ઉડ્ડયન મંત્રાલયને મોકલેલા પત્રમાં એર ઇન્ડિયા, ઇન્ડિગો અને સ્પાઇસજેટ જેવી દિગ્ગજ એરલાઇન્સની મુશ્કેલીઓનો ચિતાર રજૂ કર્યો છે. અગાઉ વિમાનનું ઇંધણ એટલે કે ATF નો ખર્ચ એરલાઇન્સના કુલ ખર્ચના આશરે 30થી 40 ટકા જેટલો થતો હતો, જે હવે વધીને સીધો 55થી 60 ટકા સુધી પહોંચી ગયો છે.

માત્ર દિલ્હીની વાત કરીએ તો, જુલાઈ મહિનાથી અત્યાર સુધીમાં ATF ની કિંમતમાં આશરે 25 ટકાનો વધારો નોંધાયો છે, જેના કારણે ભાવ આશરે 110 રૂપિયા પ્રતિ લીટરથી વધીને 137 રૂપિયા પ્રતિ લીટર થઈ ગયા છે. એકલા ઓક્ટોબર મહિનામાં જ કિંમતોમાં આશરે 13 ટકાનો મોટો ઉછાળો જોવા મળ્યો છે, જેના કારણે એરલાઇન્સનું બજેટ સંપૂર્ણપણે અસ્તવ્યસ્ત થઈ ગયું છે.

સરકાર સમક્ષ એરલાઇન્સની મુખ્ય માંગણીઓ

આ ગંભીર આર્થિક કટોકટીમાંથી બહાર નીકળવા માટે FIA એ સરકાર સામે કેટલીક મહત્વપૂર્ણ માંગણીઓ મૂકી છે:

• કિંમત નક્કી કરવાની પદ્ધતિ બદલો: હાલમાં ભારતમાં ATF ના ભાવ આંતરરાષ્ટ્રીય બજારના આધારે નક્કી થાય છે, જેને બદલીને ‘કોસ્ટ-પ્લસ મોડેલ’ (Cost-Plus Model) પર લાવવાની માંગ છે. એટલે કે ઇંધણના વાસ્તવિક ખર્ચમાં એક નિશ્ચિત માર્જિન ઉમેરીને કિંમત નક્કી થવી જોઈએ.

• એક્સાઇઝ ડ્યુટીમાં રાહત: હાલમાં ઘરેલુ ઉડાનો માટે ATF પર 11% એક્સાઇઝ ડ્યુટી વસૂલવામાં આવે છે, જે ટકાવારીના હિસાબે વધ-ઘટ થાય છે. માંગ કરવામાં આવી છે કે આ ટેક્સને ટકાવારીને બદલે એક નિશ્ચિત રકમ તરીકે લાગુ કરવામાં આવે.

• વેટ (VAT) માં ઘટાડો: દિલ્હી અને મહારાષ્ટ્રમાં ATF પર 7% વેટ યથાવત રાખવામાં આવે, જ્યારે તમિલનાડુ, પશ્ચિમ બંગાળ, કર્ણાટક અને તેલંગાણામાં વેટના ઊંચા દરો ઘટાડવામાં આવે.

• લેન્ડિંગ અને પાર્કિંગ શુલ્કમાં છૂટ: પશ્ચિમ એશિયા (Middle East) નું વર્તમાન સંકટ પૂરું ન થાય ત્યાં સુધી ઘરેલુ ઉડાનો માટે લેન્ડિંગ અને પાર્કિંગ ફીમાં 25% ની છૂટ ચાલુ રાખવામાં આવે.

જોખમમાં સામાન્ય પ્રવાસીઓની મુસાફરી

એરલાઇન્સનું કહેવું છે કે વધતા ખર્ચ અને મોંઘવારી છતાં તેઓ દેશના વિવિધ હિસ્સાઓને હવાઈ માર્ગે જોડવાનું કામ નિષ્ઠાપૂર્વક કરી રહી છે. પરંતુ લાંબા સમય સુધી આ પ્રકારે સતત વધતા જતા ખર્ચને સહન કરવો કોઈપણ કંપની માટે અશક્ય બની જાય છે. જો સરકારે તાત્કાલિક ધોરણે કોઈ સકારાત્મક પગલાં નહીં લીધાં, તો એરલાઇન્સ પાસે ઘણા એવા રૂટ્સ બંધ કરવા સિવાય કોઈ વિકલ્પ નહીં બચે જ્યાં મુસાફરોની આવક કરતાં વિમાન ચલાવવાનો ખર્ચ ઘણો વધારે થઈ રહ્યો છે. આ સ્થિતિનો સીધો ભોગ અંતે તો સામાન્ય જનતા અને મુસાફરો જ બનશે.