શેરબજારમાં પારદર્શિતા વધારવા NSE નો મોટો નિર્ણય: પ્રી-ઓપન સેશન માટે નવા નિયમો અને સમયપત્રક અમલમાં
ભારતીય શેરબજારમાં રોકાણ અને ટ્રેડિંગ કરતા લાખો ટ્રેડર્સ તેમજ રોકાણકારો માટે ૭ સપ્ટેમ્બરથી એક અત્યંત મહત્વનો અને વ્યાપક ફેરફાર અમલમાં આવ્યો છે. દેશના અગ્રણી સ્ટોક એક્સચેન્જ નેશનલ સ્ટોક એક્સચેન્જ (NSE) એ તેના પ્રી-ઓપન સેશનના નિયમોમાં નોંધપાત્ર સુધારા જાહેર કર્યા છે. જોકે, પ્રી-ઓપન સેશનનો કુલ સમયગાળો અગાઉની જેમ જ સવારે ૯:૦૦ વાગ્યાથી લઈને ૯:૧૫ વાગ્યા સુધીનો એટલે કે ૧૫ મિનિટનો જ રહેશે, પરંતુ આ ૧૫ મિનિટની કામગીરીને હવે અલગ-અલગ સુનિશ્ચિત તબક્કામાં વિભાજિત કરવામાં આવી છે. આ નવો ફેરફાર બજારમાં પ્રારંભિક ભાવ શોધવાની પ્રક્રિયાને વધુ પારદર્શક અને સુવ્યવસ્થિત બનાવશે.
તબક્કાવાર નવું સમયપત્રક: જાણો કઈ મિનિટે શું થશે
નવા નિયમો મુજબ સવારે ૯:૦૦ થી ૯:૦૫ વાગ્યા સુધીનો પ્રથમ પાંચ મિનિટનો સમયગાળો ઓર્ડર એન્ટ્રી માટે ફાળવવામાં આવ્યો છે. આ સમય દરમિયાન ટ્રેડર્સ માર્કેટ ઓર્ડર અને લિમિટ ઓર્ડર બંને પ્રકારના ઓર્ડર સિસ્ટમમાં મૂકી શકશે. આ સાથે જ મુકાયેલા ઓર્ડરમાં જરૂરી સુધારા કરવા અથવા તેને રદ કરવાની પૂરતી છૂટ આપવામાં આવી છે.
ત્યારબાદ સવારે ૯:૦૫ થી ૯:૧૦ વાગ્યા સુધીનો બીજો તબક્કો સૌથી મહત્વપૂર્ણ સાબિત થશે. આ પાંચ મિનિટ દરમિયાન નિયમોમાં મોટો ફેરફાર કરવામાં આવ્યો છે. આ સમયગાળામાં ટ્રેડર્સ માત્ર લિમિટ ઓર્ડર જ મૂકી શકશે, તેમાં સુધારો કરી શકશે કે રદ કરી શકશે. આ પાંચ મિનિટ દરમિયાન માર્કેટ ઓર્ડર આપવા પર સંપૂર્ણ પ્રતિબંધ રહેશે. આ ફેરફારથી બજારમાં ખોટી રીતે થતી અસ્થિરતાને અટકાવી શકાશે.
ત્રીજા તબક્કામાં સવારે ૯:૧૦ થી ૯:૧૨ વાગ્યા સુધીના સમયમાં ઓર્ડર મેચિંગની પ્રક્રિયા હાથ ધરવામાં આવશે. આ બે મિનિટ દરમિયાન તમામ પ્રાપ્ત થયેલા ઓર્ડરનું મેચિંગ કરીને દિવસ માટેની સત્તાવાર ‘ઓપનિંગ પ્રાઇસ’ એટલે કે શરૂઆતની કિંમત નક્કી કરવામાં આવશે. ઓર્ડર મેચિંગ પૂર્ણ થયા બાદ સવારે ૯:૧૨ થી ૯:૧૫ વાગ્યા સુધીનો સમય ‘બફર પિરિયડ’ તરીકે રાખવામાં આવ્યો છે. આ બફર સમયગાળો પ્રી-ઓપન સેશનમાંથી નિયમિત ટ્રેડિંગ સેશનમાં કોઈપણ ટેકનિકલ અડચણ વગર સરળતાથી ટ્રાન્ઝિશન કરવા માટે ઉપયોગી થશે. ત્યારબાદ સવારે ૯:૧૫ વાગ્યે હંમેશાની જેમ સામાન્ય ટ્રેડિંગ સેશન શરૂ થઈ જશે.
કયા સેગમેન્ટ અને શેરો પર લાગુ થશે નિયમ?
NSE દ્વારા સ્પષ્ટ કરવામાં આવ્યું છે કે આ નવો નિયમ માત્ર ફ્યુચર્સ એન્ડ ઓપ્શન્સ (F&O) ના ટ્રેડર્સ પૂરતો મર્યાદિત નથી. આ નવા પ્રી-ઓપન નિયમો સમગ્ર ઇક્વિટી કેશ માર્કેટમાં લિસ્ટેડ તમામ સિક્યોરિટીઝ પર સમાન રીતે લાગુ પડશે. જેમાં મેઇન બોર્ડ પર લિસ્ટેડ કંપનીઓના શેરો ઉપરાંત SME ક્ષેત્રના શેરો, આંશિક રીતે ચૂકવાયેલા (Partly-paid) શેરો, રિયલ એસ્ટેટ ઇન્વેસ્ટમેન્ટ ટ્રસ્ટ્સ (REITs) અને ઇન્ફ્રાસ્ટ્રક્ચર ઇન્વેસ્ટમેન્ટ ટ્રસ્ટ્સ (InvITs) નો પણ સમાવેશ થાય છે.
બદલાવ પાછળનું મુખ્ય કારણ અને SEBI સાથે સંકલન
NSE દ્વારા પ્રી-ઓપન સેશનમાં આ મોટો ફેરફાર કરવા પાછળનો મુખ્ય હેતુ શેરબજારની શરૂઆતની કિંમત નક્કી કરવાની પદ્ધતિને વધુ સચોટ, વાજબી અને પારદર્શક બનાવવાનો છે. મૂડી બજારના નિયામક સેબી (SEBI) દ્વારા ઇક્વિટી કેશ માર્કેટમાં દાખલ કરવામાં આવેલી ‘ક્લોઝિંગ ઓક્શન સેશન’ (CAS) પદ્ધતિ સાથે સુસંગતતા સાધવા માટે આ પગલું ભરવામાં આવ્યું છે.
ક્લોઝિંગ ઓક્શન સેશન એ ઓક્શન પર આધારિત એક એવી સિસ્ટમ છે જેમાં ખરીદી અને વેચાણના તમામ ઓર્ડર્સને એક લિક્વિડિટી પૂલમાં એકત્રિત કરીને યોગ્ય બંધ ભાવ (Closing Price) નક્કી કરવામાં આવે છે. એનએસઈના આ નવા પ્રી-ઓપન નિયમોથી કેશ માર્કેટ અને ડેરિવેટિવ્ઝ સેગમેન્ટ વચ્ચે વધુ સારું સંકલન સ્થાપિત થશે, જેનાથી બજારમાં કૃત્રિમ રીતે થતા ભાવના ઉતાર-ચઢાવ પર લગામ લાગશે.
ટ્રેડર્સ અને રોકાણકારો માટે નવી વ્યૂહરચના જરૂરી
ડે-ટ્રેડર્સ અને પ્રી-ઓપન સેશનમાં સક્રિય રહેતા રોકાણકારો માટે હવે નવી વ્યૂહરચના બનાવવી અનિવાર્ય બની રહેશે. ખાસ કરીને સવારે ૯:૦૫ થી ૯:૧૦ વાગ્યા દરમિયાન માર્કેટ ઓર્ડર પર મૂકાયેલા પ્રતિબંધને કારણે ટ્રેડર્સે પોતાના ઓર્ડર પહેલાથી જ પ્લાન કરવા પડશે. ઓપનિંગ બેલ પહેલાં જ સચોટ લિમિટ ઓર્ડર મૂકવાની ટેવ પાડવી પડશે. NSE નો આ સુધારો બજારમાં તંદુરસ્ત અને પારદર્શક ટ્રેડિંગ વાતાવરણ પૂરું પાડવામાં મદદરૂપ સાબિત થશે.
